އޭނާގެ ނިންމުން
ރަށު ތެރޭގައި ފެތުރެމުންދިޔަ ހަޤީޤަތެއް ނެތް ވާހަކަތަކުގެ ތޫނު ކަންތައް ކެނޑި، އަނދިރިކަމުގެ ތެރެއިން އުންމީދުގެ އަލިކަން ފާޅުވާން ފެށި ދަނޑިވަޅެކެވެ. މަރްޔަމްގެ ހިތުގައި އުފެދެމުންދިޔަ ނުތަނަވަސްކަމާއި، ސުވާލުތަކުގެ ޖަވާބު ހޯދުމަށްޓަކައި، އިބްރާހީމާއެކު ތެދުވެރި، އެހެންނަމަވެސް އަދަބުވެރި ބައްދަލުވުމަކަށް އޭނާ ތައްޔާރުވިއެވެ. އެއީ އޭނާގެ މުޅި ދިރިއުޅުމުގެ މުސްތަޤުބަލާ ގުޅިފައިވާ ނުހަނު މުހިންމު ނިންމުމެއް ނިންމަންޖެހޭ ވަގުތު ކަމަށްވާތީއެވެ.
އެއީ ހަވީރުގެ ހިތްގައިމު ވަގުތެކެވެ. އިރުއޮއްސެމުންދިޔަ ވަގުތު، އުޑުމަތީގައި ރަންކުލައިގެ ދޯދިތައް ފެތުރިފައިވާއިރު، މަރްޔަމްމެން ގޭގެ ގޯތިތެރޭގައި ހުރި ބޮޑު ނިކަގަހުގެ ހިޔަލުގައި، މަންމަގެ ހާޒިރުގައި، އިބްރާހީމާއެކު ވާހަކަދައްކަން އިށީނެވެ. މަރްޔަމްގެ މޫނުމަތިން ފެންނަންހުރީ ޖެހިލުންވުމާއެކުވެސް އައިސްފައިވާ ސާބިތުކަމެކެވެ. މީގެ ކުރިން އޭނާގެ ހިތުގައި އުފެދުނު ބިރުވެރިކަމާއި ޝައްކުތައް، އަޅުކަމުގެ ތެރެއިން ލިބުނު ހިތްހަމަޖެހުމާއެކު މަޑުމަޑުން ފިލައިގެން ގޮސްފައިވީ ނަމަވެސް، ކައިވެންޏެއްގެ ފެށުމުގެ ކުރިން ސާފުކުރަންޖެހޭ މުހިންމު ކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން އޭނާއަށް ވިސްނުނެވެ.
“އިބްރާހީމް.” މަރްޔަމް މަޑުމައިތިރި، ނަމަވެސް ސާފު އަޑަކުން ވާހަކަދައްކަން ފެށިއެވެ. “އަހަރެން ބޭނުންވަނީ އިބްރާހީމާ ސާފުކޮށް، އެއްވެސް ފަރުދާއެއް ނެތި ވާހަކަދައްކަން. އަހަރެންގެ މާޒީއަކީ އިބްރާހީމަށް އެނގިފައިވާ އެއްޗެއް. އަދި މި ރަށު މީހުން އަހަރެންނާމެދު ދައްކާ ވާހަކަތަކަކީވެސް އިބްރާހީމްގެ ކަންފަތަށް ފޯރާފައިވާ ވާހަކަތަކެއް. އަހަރެންގެ ހިތުގައި ވަރަށް ބޮޑު ބިރުވެރިކަމެއް އެބައޮތް. އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން އިބްރާހީމް އަހަރެންނާ ކައިވެނިކުރާނީ ހަމައެކަނި އަހަރެންގެ ޙާލަތަށް ހަމްދަރްދީވެގެން، ނޫނީ އަހަރެންނަށް އެހީތެރިވުމުގެ ނިޔަތުގައި، ނުވަތަ ރަށު މީހުންގެ މަލާމާތުން އަހަރެން ސަލާމަތްކޮށްދިނުމުގެ މަޤުސަދުގައި ކަމަށް ވާކަށް. ހަމްދަރްދީގެ މައްޗަށް ބިނާކުރެވޭ ގުޅުމަކީ ވަގުތީ އެއްޗެއް. އެއީ ގިނަ ދުވަހު ދެމިއޮންނާނެ ގުޅުމެއް ނޫން. އަހަރެން ބޭނުންވަނީ ޙައްޤު އިޙްތިރާމާއި ލޯބީގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ދިރިއުޅުމެއް.”
މަރްޔަމްގެ އިޚްލާޞްތެރި ބަސްތައް އަޑުއަހަން އިނދެފައި، އިބްރާހީމް ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށް ހިނިތުންވެލިއެވެ. އޭނާގެ ލޮލުން ފެންނަންހުރީ ތެދުވެރިކަމާއި، މަރްޔަމާމެދު އޮތް ފުން އިޙްތިރާމެވެ. އިބްރާހީމް އިސްއުފުލާލުމަށްފަހު، ވަރަށް ހަމަޖެހިލައިގެން ވާހަކަދެއްކިއެވެ.
“މަރްޔަމް.” އިބްރާހީމް ޖަވާބުދިނެވެ. “އަހަރެން މަރްޔަމްގެ ކިބައިން ކައިވެނީގެ ހުށަހެޅުން ހުށަހެޅީ ހަމްދަރްދީއަކުން ނޫން. ހަމްދަރްދީއަކީ އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ސިފައެއް. އެއީ ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އަނެކާއަށް ބަހައްޓަންޖެހޭ އަޚްލާޤެއް. ނަމަވެސް ކައިވެންޏަކީ މުޅި ދިރިއުޅުމުގެ ބައިވެރިޔަކު ޚިޔާރުކުރުން. އެއީ އިޙްތިރާމާއި، ލޯބި، އިތުބާރު އަދި ދެ މީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ފުރިހަމަ ފަހުމްވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ގުޅުމެއް. އަހަރެން މަރްޔަމް ޚިޔާރުކުރީ މަރްޔަމްގެ ކިބައިން އަހަރެންނަށް ފެނުނު އަޚްލާޤާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، އަދި މާތް ﷲގެ ޙަޟްރަތަށް އެނބުރުނު ތެދުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން. މީހުން ސުވަރުގެއާއި ނަރަކަ ކަނޑައަޅާ ފަދައިން މީހުންގެ މާޒީއަށް ބަލައި ގޮތް ނިންމިޔަސް، އަހަރެން ބަލަނީ އިންސާނާގެ މިއަދުގެ ޙާލަތަށް. މަރްޔަމްގެ ތަޤުވާވެރިކަމާއި، ހިތްތިރިކަމާއި، އަދި އިމްތިޙާނުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ދެއްކި ސާބިތުކަމަކީ އަހަރެންގެ އަނތްބަކަށް މަރްޔަމް ވުމަށް އެދެންޖެހުނު މައިގަނޑު ސަބަބު. އެއީ ހަމްދަރްދީއެއް ނޫން، އެއީ ޤަދަރާއި އިޙްތިރާމް.”
މަރްޔަމް އިސްޖަހާލުމަށްފަހު، ހިތުގެ ފުންމިނުގައި އޮތް އަނެއް ބިރުވެރިކަން ހާމަކުރިއެވެ. އެއީ ދިރިއުޅުމުގެ ކުރިމަތީގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކާމެދު އޭނާ ކުރާ ފިކުރެކެވެ.
“އަދިވެސް ކަމެއް އެބައޮތް.” މަރްޔަމްގެ އަޑުގައި ކުޑަ ޖެހިލުންވުމެއް ހުއްޓެވެ. “ދިރިއުޅުމުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުމާއި މައްސަލަތައް އަންނާނެ. އެއީ ކޮންމެ ކައިވެންޏެއްގައިވެސް ހިނގާނެ ކަންކަން. އަހަރެން ވަރަށް ބިރުގަނޭ، މުސްތަޤުބަލުގައި އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ޖެހޭ ކުޑަކުޑަ މައްސަލައެއްގައިވެސް، އަހަރެންގެ މާޒީއަކީ އަހަރެންނާ ދެކޮޅަށް ބޭނުންކުރެވޭ ހަތިޔާރަކަށް ވެދާނެތީ. މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން، ނުވަތަ ރުޅިއަންނަ ވަގުތެއްގައި، އިބްރާހީމްގެ ހިތުގައި އަހަރެންނާމެދު ޝައްކު އުފެދި، އަހަރެންގެ މާޒީ ހަނދާންކޮށްދީ އަހަރެން ހިތުގައި ޖައްސަފާނެތީ. އެފަދަ އަނިޔާއަކަށް ކެތްކުރުން އަހަރެންނަށް ނުހަނު ދަތިވާނެ.”
އިބްރާހީމް ވަރަށް ސީރިއަސްވެ، މަރްޔަމްގެ ވާހަކައަށް ފުރިހަމަ ސަމާލުކަން ދިނެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެނުނީ ޒިންމާދާރުކަމާއި ދީންވެރިކަމުގެ އަސަރެވެ. އަދި ނުހަނު ސާބިތުކަމާއެކު ބުންޏެވެ.
“މަރްޔަމް، އަހަރެން މާތް ﷲ ގަންދީ ވަޢުދުވަން. މަރްޔަމްގެ މާޒީއަކީ އަހަރެން ދުވަހަކުވެސް މަރްޔަމް ދެރަކޮށްލުމަށް، ނުވަތަ އަހަރެމެންގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލައެއްގައި ހަތިޔާރެއްގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރާނެ އެއްޗެއް ނޫން. މާތް ﷲ ވަނީ މީހެއްގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވައި، އެ މީހެއްގެ ކުށްތައް ފުއްސަވައިދެއްވާފައި. ދެން އަހަރެން ފަދަ ނިކަމެތި އިންސާނަކަށް ކޮން ޙައްޤެއް އޮތީ އެ މާޒީ ކޮނެގެން ދައްކައި، މަރްޔަމްގެ ހިތުގައި ޒަޚަމްތައް އުފައްދަން؟ އަހަރެން މިއަދު އިޙްތިރާމްކޮށް، އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ބައިވެރިއެއްގެ ގޮތުގައި ޚިޔާރުކުރަނީ މިއަދު އަހަރެންގެ ކުރިމަތީގައި ތިހުރި ތަޤުވާވެރި، ކެތްތެރި، އަދި ހެޔޮލަފާ މަރްޔަމް. މާޒީއަކީ ފަސްދީގޮސްފައިވާ އެއްޗެއް. މުހިންމީ އަހަރެމެންގެ މިއަދާއި މާދަމާ. އަހަރެންގެ ހިތުގައި މަރްޔަމާމެދު އޮތް އިތުބާރު ބަދަލެއް ނުވާނެ.”
އިބްރާހީމްގެ އެ ތެދުވެރި، އީމާންކަމުން ފުރިގެންވީ ބަސްތަކުން މަރްޔަމްގެ ހިތުގައިވި ތޫނު ބިރުވެރިކަމާއި ޝައްކުތައް އެކީއެކަށް ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ ހިތަށް ބަޔާންކުރަން ދަތި ފިނިކަމަކާއި ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ. އެ ހިނދު މަރްޔަމަށް ވަރަށް ބޮޑު ހަޤީޤަތެއް އެނގުނެވެ. އޭނާގެ ދިރިއުޅުމުގައި މުޅި ރަށުގެ އެންމެންގެ ރުހުމާއި ޤަބޫލު ހޯދާކަށް ނުޖެހެއެވެ. މީހުންގެ ދޫތަކުން ކިޔާނެ އެއްޗެއް ކިޔަން ދޫކޮށްލުމަށްފަހު، މާތް ﷲގެ ރުހުމާއި، ތެދުވެރި އިންސާނެއްގެ އިތުބާރު ލިބުމުން ފުދޭކަން އޭނާއަށް ވިސްނުނެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސަށް އިޢުތިމާދުކުރުމުގެ ބާރު އޭނާއަށް ލިބިގެން ދިޔައެވެ.
އިބްރާހީމް ދިޔުމަށްފަހު، މަރްޔަމް އޭނާގެ މަންމައާއެކު ގޭގެ ސިޓިންރޫމުގައި އެކަހެރިވެލިއެވެ. މަންމަގެ އުނގުގައި ބޯއަޅާލައިގެން އިނދެ، އިބްރާހީމާއެކު ދެކެވުނު ވާހަކަތަކުގެ ތަފްސީލު މަންމައަށް ކިޔައިދިނެވެ.
“މަންމާ.” މަރްޔަމް އަސަރާއެކު ބުންޏެވެ. “އަހަރެންގެ ހިތުގައި ހުރި ބިރުތަކެއް އިބްރާހީމް ފިލުވައިދީފި. އޭނާގެ ހިތުގައި އަހަރެންނަށް އޮތީ ހަމްދަރްދީއެއް ނޫން. ތެދުވެރި އިޙްތިރާމް. އަހަރެންގެ މާޒީގެ ވާހަކަ ދުވަހަކުވެސް ނުދައްކާނެކަމުގެ ވަޢުދު އޭނާ ވެއްޖެ.”
މަންމަ މަރްޔަމްގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލަމުން، ލޯބިން ފުރިގެންވީ ނަޒަރަކުން ބަލާލިއެވެ. “ދަރިފުޅާ، މަންމަ އެދެނީ ދަރިފުޅަށް އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުން. އިބްރާހީމަކީ ހެޔޮލަފާ، ތަޤުވާވެރި ޒުވާނެއް. ދަރިފުޅުގެ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބޭ، އަދި ދަރިފުޅު އުފަލުގައި އުޅެވޭނެ ކޮންމެ ނިންމުމަކަށް މަންމަގެ ފުރިހަމަ ތާއީދާއި ދުޢާ އޮންނާނެ. އިސްތިޚާރާ ނަމާދުން ދަރިފުޅަށް ލިބުނު އިޝާރާތަކީވެސް މިއީ.”
މަންމަގެ ހެޔޮ ދުޢާއާއި ތާއީދާއެކު، މަރްޔަމްގެ ހިތުގައިވި ފަސްޖެހުންތައް އެކީއެކަށް ފިލައިގެން ދިޔައެވެ. އޭނާގެ ހިތަށް ވެރިވީ ފުރިހަމަ އުފާވެރިކަމާއި ހަމަޖެހުމެވެ. މާޒީގެ އަނދިރި ހަނދާންތަކުގެ މައްޗަށް، ކެތްތެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރިކަމުގެ އަލިކަން ގާލިބުވެއްޖެކަން އޭނާއަށް ޔަގީންވިއެވެ.
އެރޭ މަރްޔަމް، އޭނާގެ އަމިއްލަ އިޚްތިޔާރުގައާއި، ފުރިހަމަ ހިތްހަމަޖެހުމާއެކު، އިބްރާހީމްގެ ކައިވެނީގެ ހުށަހެޅުން ޤަބޫލުކުރިއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ދެ އިންސާނަކު ގުޅުމުގެ ނިންމުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މަރްޔަމްގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރެވުނު އުނދަގޫ އިމްތިޙާނުތަކަށްފަހު، ކެތްތެރިކަމުގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން މާތް ﷲ އޭނާއަށް މިންވަރުކުރެއްވި އާ ފެށުމެކެވެ. މީހުންގެ ނެތިމޮށުމާއި ދޮގު ތުހުމަތުތަކުގެ ކުރިމަތީގައި ސާބިތުވެ ހުރުމުން ލިބުނު ބޮޑު ކާމިޔާބީއެކެވެ.
(ނުނިމޭ)
