އަޅުގަނޑުމެން މީހަކުދެކެ ލޯބިވާތީ، އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ހުންނަ އުނިސިފަތަކާއި ކުށްތައް ފޮރުވަންޖެހޭނެ ހެއްޔެވެ؟ މިއީ ކައިވެނި ކުރަން އުޅޭ މީހަކަށް ވިޔަސް ނުވަތަ ކައިވެނިކޮށްގެން އުޅޭ މީހަކަށް ވިޔަސްމެއެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ އެކަކު އަނެކަކަށް ދަންނަ، ގާތް މުޖުތަމައުއެއްގައި މިއީ ވަރަށް ނުތަނަވަސް ސުވާލެކެވެ. މިއީ ހަޤީޤަތަށްވުރެ ބާރަށް މީހާގެ އަބުރުގެ ވާހަކަ ފެތުރިދާނެ އަދި އާއިލާތަކުން އެމީހުން ލޯބިވާ މީހާގެ ތަަސްވީރު ރީތިކޮށް ބޭއްވުމަކީ އެމީހުންގެ ޒިންމާއެއް ކަމަށް ދެކޭ މުޖުތަމައުއެކެވެ.
ގިނަ ފަހަރަށް މިކަން ފެށެނީ ވަރަށް އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ. ނޭދެވޭ އާދަތައް މަޖަލަކަށް ހަދާލައެވެ. މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާ ފަދަ ކަންކަމަކީ ވަގުތީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރެއެވެ. ދޮގުހެދުމުގެ މައްސަލަ ކުޑަކޮށްލައެވެ. ބޭވަފާތެރިވުން ދިފާއުކުރެއެވެ. ދަރަނިތައް ފޮރުވައެވެ. އަދި ދޭތެރެޖެއްސުމާއި ނެތިމޮށުމަކީ އެންމެންވެސް ކުރާ ކަމެއް ކަމަށް ބުނެ އަޅާނުލާ ދޫކޮށްލައެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން އެމީހުންދެކެ ލޯބިވާތީ، އެކި ބަހަނާތައް ދައްކަމެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ދުވަސްކޮޅެއްގެ ކަމެއް ކަމަށާއި، ކައިވެނި ކުރުމުން އެމީހާ އިސްލާހުވާނެ ކަމަށް ނުވަތަ ދަރިން ލިބުމުން ޒިންމާދާރުވާނެ ކަމަށް އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތަށް ވިސްނައިދެމެވެ. އަދި ހަޤީޤަތުގައި އެއީ ވަގުތު ބޭނުންވާ މާތް މީހެއް ކަމަށްވެސް ބުނަމެވެ.
ބައެއް ފަހަރު މީހުން އިސްލާހުވެއެވެ. ނަމަވެސް އަނެއްބައި ފަހަރު އަޅުގަނޑުމެންނަށް މި ފެންނަނީ ވަގުތީ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ހަރުލާފައިވާ އާދައެކެވެ. ނަމަވެސް އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަ ނަފްސަށާއި އެހެން މީހުންނަށް އެއީ އެފަދަ ކަމެއް ނޫންކަން ސާބިތުކޮށްދޭން ގަދައަޅައި މަސައްކަތް ކުރަމެވެ.
އިސްލާމްދީނުގައި މީހެއްގެ ކަރާމާތް ހިމާޔަތްކުރުމާއި، އަނެކާއަށް އެނގުން ޙައްޤުވާ މައުލޫމާތު ފޮރުވުމާ ދެމެދު ވަރަށް ސާފު ފަރަގެއް އޮވެއެވެ. މީހަކު ލަދުގަންނުވާލުމަށް ނުވަތަ އަބުރު ކަތިލުމުގެ ނިޔަތުގައި އޭނާގެ އަމިއްލަ އުނިސިފަތައް ހާމަކުރުމަކީ އިސްލާމްދީން މަނާކުރާ ކަމެކެވެ. އަދި ނެތިމޮށުމާއި ގެއްލުންދެނިވި ވާހަކަ ދެއްކުމާމެދު ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ގަދައަށް އިންޒާރު ދެއްވާފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް ކައިވެންޏަކީ ސީރިއަސް އަހުދެކެވެ. މީހެއްގެ ސިއްރު އަމަލުތަކުގެ ސަބަބުން އަނެކާގެ މުސްތަޤުބަލަށް އަސަރުކޮށްފާނެ ހާލަތްތަކުގައި ތެދުވެރިވުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ކައިވެނިކުރަން އުޅޭ މީހަކީ ބޮޑު މަސްތުގެ ވަބާއެއްގައި ޖެހިފައިވާ މީހަކަށް ވުން، ނުވަތަ ނުދައްކާ ހުރި ބޮޑެތި ދަރަނިތަކެއް ހުރުން، ތަކުރާރުކޮށް ބޭވަފާތެރިވުން، ދޮގުހެދުމަށް އާދަވެފައިވުން ނުވަތަ ކައިވެނީގެ ދިރިއުޅުމަށް އަސަރުކުރާނެ ފަދަ ބޮޑު ކަމެއް ހުރިނަމަ، ހަމައެކަނި އެމީހާގެ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި އެކަން ގަސްތުގައި ފޮރުވުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ކުރެވޭ ބޮޑު ބޭއިންސާފެކެވެ.
މީގެ މާނައަކީ މުޅި މުޖުތަމައުއަށް އެމީހެއްގެ އައިބުތައް އިޢުލާނު ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެ މަޢުލޫމާތު އެނގެންޖެހޭ ފަރާތްތަކަށް ޒިންމާދާރުކަމާއެކު ތެދުބަހުން އެކަން ހާމަކުރުމެވެ. ކައިވެނީގެ ސަބަބުން ނޭދެވޭ އަމަލުތައް އިސްލާހުވާނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރުމަކީވެސް ނުރައްކާތެރި ކަމެކެވެ.
“ކައިވެންޏަށްފަހު އޭނާ ރަނގަޅުވާނެ.”
“ބޮޑުވީމާ ތިކަން ހުއްޓާލާނެ.”
“ދަރިން ލިބުނީމާ ހުރިހާ ކަމެއް ހަމައަކަށް އެޅޭނެ.”
ކައިވެނީގެ ސަބަބުން މީހާ ހެޔޮމަގަށް ރުޖޫއަވުމަށް ހިތްވަރު ލިބިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ ކަށަވަރު ކަމެއް ނޫނެވެ. ލޯތްބަކީ އިސްލާހީ މަރުކަޒެއް ނޫނެވެ. އަދި ކައިވެނިކުރާ ބައިވެރިޔާއަކީ އެނގުމަކާނުލައި އަނެކާގެ ހައްލުނުވެ ހުރި މައްސަލަތައް އިސްލާހުކުރުމުގެ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭ މީހަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ.
ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި، އެހެން މީހުން ފާޑުކިޔައިފާނެތީ ގަންނަ ބިރެއްގެ ސަބަބުން މިކަން ކުރަން ދަތިވެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އަމިއްލައަށް ނޭނގި ނަމަވެސް އެމީހެއްގެ “ޕަބްލިކް ރިލޭޝަންސް” ޓީމަކަށް ބަދަލުވެވެއެވެ. އެމީހުންގެ އަމަލުތައް ދިފާޢުކޮށް، ކުށްތަކަށް އުޒުރުދައްކައި، މާލީ މައްސަލަތައް ފޮރުވައި، ސުވާލުކުރާ މީހުންނަށް ރައްދު ދެވެއެވެ.
ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން، އެމީހާގެ އަބުރު ރައްކާތެރިކުރުމުގައި މަސްއޫލުވެ އުޅެނިކޮށް، އަމިއްލަ ނަފްސާއި ނުވަތަ ފަހުން އެމީހާއާ ކައިވެނިކުރާނެ މީހާގެ ޙައްޤުތައް ހިމާޔަތްކުރަން ހަނދާން ނެތެއެވެ.
އޯގާތެރިވުމަކީ އޮޅުވާލުމެއް ނޫނެވެ. އަމިއްލަ ކަންކަން ސިއްރުކުރުމަކީ ދޮގުހެދުމެއް ނޫނެވެ. މީހެއްގެ ކަރާމާތް ހިމާޔަތްކުރުމަކީ އެމީހަކު ކުރާ ގެއްލުންދެނިވި އަމަލުތަކުގެ ޒިންމާއިން އެމީހަކު މިންޖުކުރުމެއް ނޫނެވެ. ސީރިއަސް މައްސަލަތަކެއް ހުރިނަމަ، އެކަންކަން މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ދޭތެރެޖައްސާ ވާހަކައަކަށް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، އިތުބާރު ހިފޭ އާއިލީ މީހުންނާއި، ކައުންސިލަރުން ނުވަތަ ދީނީ އިލްމުވެރިންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު އިސްލާހުވާން މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މާ ސިއްޙަތަށް ފައިދާހުރި ގޮތެކެވެ.
ލޯތްބަކީ އަޅުގަނޑުމެން އޯގާތެރިކުރުވާ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ. ނަމަވެސް އެއީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ލޯ އަނދިރިކުރާ އެއްޗަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ.
ފަހަރެއްގައި އަޅުގަނޑުމެން އަމިއްލަ ނަފްސާ ކޮށްލަންވީ ސުވާލަކީ މިއީއެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މި ހިމާޔަތްކުރަނީ އަޅުގަނޑުމެން ލޯބިވާ މީހާ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެމީހަކީ އެފަދަ މީހަކަށް ވާނެނަމައޭ އަޅުގަނޑުމެން ހިތުން އުންމީދުކުރާ ސޫރަ ހެއްޔެވެ؟
ސަބަބަކީ، ތެދުވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ބިނާވާ ކައިވެންޏެއްގައި، ކައިވެނީގެ ކުރިން ދަތި އުނދަގޫ ވާހަކަތަކެއް ދައްކަން ޖެހިދާނެތީއެވެ. ނަމަވެސް، ސިއްރުތަކެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ކުރާ ކައިވެންޏެއްގައި އެ ވާހަކަތައް ދައްކަންޖެހޭނީ މާ ފަހުންނެވެ. އެއީ ހަޤީޤަތް އެނގުމުން ލިބޭ ގެއްލުން މާ ބޮޑު ވަގުތެއްގައެވެ.
