2030 ވަނަ އަހަރުގެ މެއި މަހުގެ 15 ވީ ބުރާސްފަތި ދުވަހަކީ މާލޭގެ ރައްޔިތުންނަށް އާދައިގެ ދުވަހެކެވެ. އިރުގެ ރަންދޯދިތައް ފަތިހުގެ ފިނިކަމުގެ ތެރެއިން މާލޭގެ އުސް އިމާރާތްތަކަށް އެޅެމުންދިޔައިރު، މަގުތަކުގައި މީހުންގެ ހަރަކާތްތައް ވަނީ އިތުރުވާން ފަށާފައެވެ. މީގެ 26 އަހަރު ކުރިން ކުރިމަތިވި ހިތާމަވެރި ސުނާމީގެ ހަނދާންތަކަކީ މިއަދުގެ ޒުވާން ޖީލަށް ހަމައެކަނި ފޮތްތަކުންނާއި ވީޑިއޯތަކުން ފެންނަ ހާދިސާއެކެވެ.

މެޓް އޮފީހުގެ ސީނިއަރ ސައިންޓިސްޓް ޢުބައިދު އިނީ އޭނާގެ ކޮމްޕިއުޓަރުގެ ސްކްރީނަށް ނަޒަރު ހުއްޓާލައިގެންނެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ނުތަނަވަސްކަމެވެ.

“ޒަޔާން، މި ބަލާބަލަ،” ޢުބައިދު އޭނާގެ އެސިސްޓެންޓަށް ގޮވާލިއެވެ. “ސުމަޓްރާ ކައިރިން މި ފެންނަ ސީޒްމިކް އެކްޓިވިޓީއަކީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫން. މިއީ ވަރަށް ބާރުގަދަ ލޮޅުމެއް.”

ޒަޔާން ކައިރިއަށް ޖެހިލާފައި ސްކްރީނަށް ބަލާލިއެވެ. “ސަރ، މިއީ ރިކްޓަރ މިންގަނޑުން 9.2 ގެ ބާރުމިނެއް ނޫންތޯ؟ މިއީ 2004 ވަނަ އަހަރަށްވުރެވެސް ބާރުގަދަ ލޮޅުމެއް!”

ޢުބައިދުގެ އަތް ތުރުތުރުލާން ފެށިއެވެ. އޭނާ ވަގުތުން ފޯނު ނަގައި ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކަށް ގުޅަން ފެށިއެވެ. “އަވަސް ކުރޭ! އަހަރެމެންނަށް އޮތީ ވަރަށް ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް. މުޅި ރާއްޖެއަށް ރެޑް އެލާޓް ނެރެން ޖެހޭނެ.”

 

މާލެއާ އެތައް މޭލެއް ދުރުގައި އޮތް ރީތި ރަށެއް ކަމަށްވާ “ބުރުނީ” ގައި، ފާތިމަތު ހުރީ އަތިރިމަތީގައެވެ. އޭނާގެ އުމުރުން 70 އަހަރުގެ ކާފަ، މުޙައްމަދު ކައިރީގައި އިށީނދެގެން އިނެވެ. މުޙައްމަދަކީ 2004 ގެ ސުނާމީ ތަޖުރިބާކޮށްފައިވާ މީހެކެވެ.

“ދަރިފުޅާ ފާތުން، މިއަދު ކަނޑު އޮތް ގޮތް ތަފާތު،” މުޙައްމަދު ބުންޏެވެ. “ބަލާބަލަ، ދޫނިތައް އެ އުޅެނީ ވަރަށް ހާސްވެގެން. އަދި ހަމަހިމޭންކަން މިއީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫން.”

ފާތިމަތު ހީނލިއެވެ. “ކާފާ، މިއީ ހަމަ ރީތި ދުވަހެއްނު؟ ކާފަ މާ ބޮޑަށް ފިކުރު ކުރަނީދޯ.”

އެވަގުތު ކުއްލިއަކަށް ގޮނޑުދޮށުން ފެންގަނޑު ހިނދެން ފެށިއެވެ. ފަރުގެ އެތެރެއިން ފެންގަނޑު ދަމައިގަތީ އެސްފިޔަ ޖަހާލާހާ ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައެވެ. މަސްތައް ހިކިފަސް ތަނުގައި ތެޅެން ފެށި ބަލަބަލާ ތިއްބައެވެ.

މުޙައްމަދުގެ މޫނުމަތިން ކުލަވަރު އޮއްސުނެވެ. އޭނާގެ ހަނދާނަށް އައީ މީގެ ސައްބީސް އަހަރު ކުރީގެ އެ ބިރުވެރި މަންޒަރެވެ. “ފާތުން! ދުވޭ! ރަށު ތެރެއަށް ދުވޭ! އެންމެންނަށް ގޮވާ! ރާޅު އެ އަންނަނީ!”

 

މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ކުއްލިއަކަށް ސައިރަންގެ އަޑު ގުގުމާލިއެވެ. ފުލުހުންނާއި ސިފައިން މަގުތަކަށް ނުކުމެ މީހުން އުސް އިމާރާތްތަކަށް އެރުމަށް ގޮވަމުންދިޔައެވެ.

“ސަމާލުކަން ދެއްވާ! ވަރަށް ބާރުގަދަ ސުނާމީއެއް ރާއްޖެއަށް އަރާނެކަމުގެ މައުލޫމާތު ލިބިފައިވޭ. އެންމެހާ ބޭފުޅުން އުސް ތަންތަނަށް އަވަހަށް ވަޑައިގަންނަވާ!” މެގަފޯނުތަކުން އިވެމުންދިޔައީ މި އަޑެވެ.

މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ބޮޑު ހާސްކަމެއް އުފެދުނެވެ. ސައިކަލުތަކާއި ކާރުތައް ތޮއްޖެހި، މީހުން ދުވަމުންދިޔައީ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރާށެވެ. ބައެއް މީހުން ބްރިޖާ ދިމާލަށް ދުވަމުންދިޔައީ ހުޅުމާލެއަށް ދެވޭތޯއެވެ. ނަމަވެސް، ބްރިޖް މިހާރު ވަނީ ބަންދުކުރެވިފައެވެ.

ޢުބައިދު މެޓް އޮފީހުގައި އިނދެ ފޯނުން އޭނާގެ އަންހެނުންނަށް ގުޅަން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައެވެ. “ނަޝްވާ، އަވަހަށް ކުދިން ގޮވައިގެން އަށްވަނަ ފްލޯއަށް އަރާ! އެއްވެސް ހާލެއްގައި ތިރިއަށް ނުފައިބާތި. އަހަރެން މިތަނުން ނުކުމެވޭތޯ ބަލާނަން.”

 

މެންދުރުގެ ވަގުތެވެ. އުދަރެހުން ފެންނަން ފެށީ ކަޅު ކުލައިގެ ބިޔަ ފަރުބަދައެއް ކަހަލަ ރާޅެކެވެ. އޭގެ އުސްމިނުގައި 50 ވަރަކަށް ފޫޓު ހުއްޓެވެ. ކަނޑުގެ އަޑު އިވެމުންދިޔައީ ބާރުގަދަ ގުގުރިއެއް ފަދައިންނެވެ.

ބުރުނީގެ ރައްޔިތުން ތިބީ ރަށުގެ އެންމެ އުސްކޮށް ހުރި މިސްކިތުގައެވެ. ފާތިމަތު އޭނާގެ ކާފަގެ އަތުގައި ބާރަށް ހިފަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. ރާޅު ރަށާ އަރާ ހަމަވި ވަގުތު، މުޅި ރަށް ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ. ރުއްގަސްތަކާއި ގެތައް ކަރުދާސް ފޮށިތަކެއް ފަދައިން ބިމާ ހަމަވެގެން ދިޔައެވެ.

“ﷲ އަކްބަރު! ﷲ އަކްބަރު!” މީހުންގެ ރުއިމާއި ހަޅޭކުގެ އަޑު މުޅި ސަރަހައްދުގައި ގުގުމަމުންދިޔައެވެ.

މާލެއަށް ރާޅު އެރި ވަގުތު، އާޓިފިޝަލް ބީޗް ސަރަހައްދުން ފެށިގެން މުޅި މަޖީދީމަގު ފެނުގެ އަޑިއަށް ދިޔައެވެ. ދުއްވާފައި ދިޔަ ކާރުތައް ފެންގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޮޔާދާން ފެށިއެވެ. ބައެއް އިމާރާތްތަކުގެ ތިރީ ފްލޯތައް ފެނުން ފުރުނެވެ.

 

ޒަޔާން ހުރީ ކޯސްޓްގާޑުގެ ލޯންޗެއްގައެވެ. އޭނާގެ ޓީމުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައީ އޮޔާދާ މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމަށެވެ.

“އެތަނަށް ބަލާބަލަ!” ޒަޔާން އިޝާރާތް ކުރިއެވެ. ލަކުޑިގަނޑެއްގައި ހިފަހައްޓައިގެން އޮތް ތުއްތު ކުއްޖަކު އޮޔާދަނީއެވެ.

ޒަޔާން އެއްވެސް ފިކުރެއް ނެތި ކަނޑަށް ފުންމާލިއެވެ. ބާރު އޮއިގަނޑުގެ ތެރޭގައި އޭނާ އެ ކުއްޖާއާ ހަމައަށް ދިއުމަށް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. “ހިތްވަރު ކުރޭ ދަރިފުޅާ! ބޭބެ މި އަންނަނީ!”

އެތައް މަސައްކަތަކަށްފަހު ޒަޔާނަށް އެ ކުއްޖާ ސަލާމަތް ކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް، އަނެއްކާވެސް ދެވަނަ ރާޅެއް އަންނަ އަޑު އިވެން ފެށިއެވެ. އެއީ ފުރަތަމަ ރާޅަށްވުރެ ބާރުގަދަ ރާޅެކެވެ.

 

މާލޭގެ އުސް އިމާރާތެއްގެ ދިހަވަނަ ފަންގިފިލާގައި ހުރި ނަޝްވާ، ބިރުން ފުރިފައިވާ ދެލޮލުން ބޭރު ބަލަމުންދިޔައެވެ. އޭނާގެ ދެކުދިން ކަމަށްވާ އުމުރުން ހަ އަހަރުގެ އިޔާން އާއި ހަތަރު އަހަރުގެ މާޔާ ތިބީ މަންމަގެ ފައިގާ ބާރަށް ބައްދާލައިގެންނެވެ.

“މަންމާ، ކީއްވެ ކަނޑު އެހާ ބާރަށް ހަޅޭއްލަވަނީ؟” މާޔާ ރޮމުން އެހިއެވެ.

ނަޝްވާ ދަރިން އޭނާގެ އަތުތެރެއަށް ލައި ބޮނޑިކޮށްލިއެވެ. “ދަރިފުޅާ، ބިރުނުގަނޭ. ބައްޕަ އެބަ އާދޭ. އަހަރެމެން މިތިބީ ރައްކާތެރި ތަނެއްގައި.” ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތް ވަނީ ބިރުން ވިރިވިރިއެވެ. މަގުމަތީގައި އޮޔާދާ ކާރުތަކާއި، މީހުންގެ ސާމާނުތައް ފެނުމުން މިއީ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫންކަން އޭނާއަށް ވިސްނެއެވެ.

މެޓް އޮފީހުގައި ހުރި ޢުބައިދުގެ ހާލަކީވެސް މިއީއެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ފޯނުގެ ސިގްނަލް ކެނޑިއްޖެއެވެ. މުޅި މާލެއިން ކަރަންޓު ކެނޑި، މުވާސަލާތީ ޚިދުމަތްތަކަށް ވަނީ ބުރޫއަރާފައެވެ.

“ސަރ، ދެވަނަ ރާޅު އެ އަންނަނީ! މިއީ މާ ބޮޑު ރާޅެއް!” އޮފީހުގެ ކޮމްޕިއުޓަރުތަކުން ފެންނަ ޑޭޓާއަށް ބަލާފައި އެހެން މުވައްޒަފަކު ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ޢުބައިދު ކުޑަދޮރުން ބޭރު ބަލާލިއެވެ. އިރުމަތީ ފަރާތުން އުދަރެހާ ހަމައަށް އުފުލިފައިވާ ހުދު ފޮނުގަނޑެއް ފެންނަން އޮތެވެ. އެއީ މަރާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައިވާކަމުގެ ސިގްނަލެކެވެ. “އެންމެން މައްޗަށް އަރާ! އަވަސް ކުރޭ!” އޭނާ އަމުރު ކުރިއެވެ.

 

ޒަޔާން އޭނާ ސަލާމަތް ކުރި ތުއްތު ކުއްޖާ ގޮވައިގެން ލޯންޗަށް އެރުވުމަށްފަހު، އަނެއްކާވެސް މީހަކު ފެނޭތޯ ހޯދަން ފެށިއެވެ. ކުއްލިއަކަށް އޭނާއަށް ފެނުނީ މުސްކުޅި އަންހެނަކު އޭނާގެ ގޭގެ ފުރާޅުމަތީގައި އިންދައެވެ. އެ ގެއަށް ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް އަސަރުކޮށްފައެވެ.

“ޒަޔާން! އެއްގަމަށް ޖައްސާކަށް ނުވާނެ! ރާޅު އެ އަންނަނީ!” ލޯންޗުގެ ކެޕްޓަން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

“އަހަރެން އެ މަންމަ އެކަނި ދޫކޮށެއް ނުލާނަން!” ޒަޔާން އަނެއްކާވެސް ފެނުގެ ތެރެއަށް ފުންމާލިއެވެ.

އޭނާ ފަތާފައި ގޮސް އެ ގޭގެ ފުރާޅާ ހަމައަށް ދިޔައިރު، ދެވަނަ ރާޅުގެ އަސަރު އިހުސާސްވާން ފެށިއެވެ. ފެންގަނޑު އަނެއްކާވެސް އުފުލެން ފެށިއެވެ. “ދައްތާ! އަވަހަށް އަތް ދީ!” ޒަޔާން އަތް ދިއްކޮށްލިއެވެ.

އެ ދައްތަގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ މާޔޫސްކަމެވެ. “ދަރިފުޅާ، މަ ސަލާމަތެއް ނުވާނެ. ދަރިފުޅު ދޭ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރަން.”

“ނޫން! އަހަރެން ދައްތަ ގޮވައިގެން ނޫނީ ނުދާނަން!” ޒަޔާން ބާރަށް ބުންޏެވެ. އޭނާ ގަދަކަމުން ކަހަލަ ގޮތަކަށް އެ ދައްތަ އަތުލަފިކޮށްގެން ފެނުގެ ތެރެއަށް ފޭބިއެވެ. އެވަގުތު ބިޔަ ރާޅު މާލޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތު ތޮށިގަނޑު މަތިން އަރައިގެން އަތުވެއްޖެއެވެ.

 

ބުރުނީގައި ކާފަ އާއި ފާތިމަތު ތިބި މިސްކިތުގެ މަތީ ބަޔަށް ރާޅުގެ ބާރުގައި ލޮޅުން އަރަމުންދިޔައެވެ. ރަށުގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި އިމާރާތްތައް ވަނީ ފެނުގެ އަޑީގައެވެ.

“ކާފާ، މީ ދުނިޔެ ނިމެނީތަ؟” ފާތިމަތު ގިސްލާފައި ރޮމުން އެހިއެވެ.

ކާފަ އޭނާގެ ދަރިފުޅުގެ ބޮލުގައި ފިރުމާލިއެވެ. “ދަރިފުޅާ، މަރުވުމާއި ދިރިހުރުން ވަނީ ﷲ ގެ އަތްޕުޅުގައި. އަހަރެމެން ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ ދުޢާ ކުރުން.”

އެވަގުތު ރަށުގެ ކަތީބު، އިސްމާޢީލް، މީހުންނަށް ހިތްވަރު ދެމުން ދިޔައެވެ. “އެންމެން އެކަކު އަނެކަކުގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓާ! ވަކިވެގެން ނުދާތި! އޮޔާދާ މީހުން ސަލާމަތްކުރެވޭތޯ ވާނެ ބަލަން!”

ރަށުގެ ޒުވާނުންތަކެއް ވެގެން، އޮޔާދާ މީހުން ސަލާމަތް ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވުމުގެ ރޫޙު އެ ނުރައްކާތެރި ވަގުތުގައިވެސް ފެންނަމުންދިޔައެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ މަންޒަރެކެވެ.

 

ސިނަމާލެ ބްރިޖުގެ މަތީގައި އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ތާށިވެފައި ތިއްބެވެ. ދެކޮޅުން މަގު ބަންދުވެފައި އޮތުމުން، އެމީހުން ތިބީ ރާޅު އަންނަ މަންޒަރު ބަލާށެވެ. ބައެއް މީހުން ސައިކަލުތައް ދޫކޮށްލާފައި ބްރިޖުގެ ދެ ފަރާތުގެ ރެއިލިންގައި ހިފަހައްޓާލައިގެން ތިއްބެވެ.

“ބަލާބަލަ! އެއީ ކޯއްޗެއް؟” މީހަކު ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ކަނޑުގެ ތެރެއިން އަންނަނީ ހަމައެކަނި ރާޅެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ބޮޑެތި ކޮންޓޭނަރުތަކާއި، އޮޔާދާ ދޯނިފަހަރުތައް ހުއްޓެވެ. ބްރިޖުގެ އެއް ތަނބުގައި ބޮޑު ކޮންޓޭނަރެއް ޖެހުނު އަޑު މުޅި ސަރަހައްދުގައި ގުގުމާލިއެވެ. ބްރިޖަށް ބާރުގަދަ ލޮޅުމެއް އެރިއެވެ.

އެތަނުގައި ހުރި ޒުވާން ދެމަފިރިއަކު، އެކަކު އަނެކަކުގެ އަތުގައި ބާރަށް ހިފަހައްޓައިގެން ތިއްބެވެ. “ހައްވާ، އަހަރެން ދެކެ ލޯބިވަންތަ؟” އާދަމް އެހިއެވެ.

ހައްވާ ބޮލުން އާނއެކޭ ބުންޏެވެ. “އަހަރެން ބޭނުމީ ކޮންމެ ހާލެއްގައިވެސް އާދަމްއާއެކު ހުންނަން.”

މިފަދަ އެތައް ޖަޒުބާތީ ވަގުތުތަކެއް މުޅި ރާއްޖޭގައި ހިނގަމުންދިޔައެވެ. މަރުގެ ތުންފަތްމަތީގައި ތިބެ، މީހުންނަށް އެމީހުންގެ ލޯބިވާ މީހުންގެ އަގު ވަޒަން ކުރެވެމުންދިޔައެވެ.

 

ރާޅު އަރައިގެން ދިޔަ ވަގުތު، މާލޭގެ ބައެއް ސަރަހައްދުތަކުގައި ފެންގަނޑު އުފުލުނީ އާދަޔާ ޚިލާފު ބާރުމިނެއްގައެވެ. ޒަޔާން އާއި އޭނާ ސަލާމަތް ކުރަން އުޅުނު ދައްތަ ރާޅުގެ ތެރެއަށް ދަމައިގަތެވެ. ޒަޔާނަށް އިހުސާސްވީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑު އެތައް ދިމާއަކަށް ހޫރެމުންދާ ކަމެވެ.

ފެނުގެ އަޑީގައި އޭނާގެ ލޯ ހުޅުވާލަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ފެންގަނޑު އޮތީ ކަޅުކޮށް، ކުނިބުންޏާއި ވެލިން ފުރިފައެވެ. އޭނާގެ ނޭވާ ހާސްވާން ފެށިއެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ އެ ދައްތަގެ އަތުން ދުލެއް ނުކުރެއެވެ.

ކުއްލިއަކަށް އޭނާގެ ބޯ ފެނުން މައްޗަށް އެރިއެވެ. އޭނާ އޮތީ މަޖީދީ މަގުގެ ކޮންމެވެސް ހިސާބެއްގައެވެ. އޭނާގެ ކައިރިން އޮޔާދަނީ ފިހާރަތަކުގެ ބިއްލޫރިތަކާއި، ހެދުންތަކާއި، ކާބޯތަކެތީގެ ފޮށިތަކެވެ.

“ދައްތާ! ދައްތާ!” ޒަޔާން ގޮވާލިއެވެ.

އެ ދައްތަގެ ޚަބަރެއް ނެތެވެ. އޭނާ އޮތީ ހޭނެތިފައެވެ. ޒަޔާން ހިތްވަރުކޮށްފައި ކައިރީގައި ހުރި އިމާރާތެއްގެ ސިޑިއާ ހަމައަށް ދެވޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.

—

ޒަޔާން ގަދަ އޮޔާ ދެކޮޅަށް ހިތްވަރުކޮށްފައި، އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ދައްތަ ގޮވައިގެން “ސިޓީ ބޭކަރީ” ކައިރީގައި ހުރި އިމާރާތެއްގެ ބެލްކަންޏަކަށް އެރޭތޯ މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ފެންގަނޑު ހުރީ އެ އިމާރާތުގެ ފުރަތަމަ ފަންގިފިލާއާ ހަމައަށް އުފުލިފައެވެ.

“ބޭބޭ! އަތް ދީ!” މަތީ ފަންގިފިލާއެއްގެ ކުޑަދޮރުން ބޯދިއްކޮށްލައިގެން ހުރި ކުއްޖަކު ގޮވާލިއެވެ. އެއީ އުމުރުން 18 އަހަރުގެ ޒުވާނެކެވެ. އޭނާ ބޭރަށް ވާގަނޑެއް ތިރިކުރިއެވެ.

ޒަޔާން އެ ވާގަނޑު ދައްތަގެ ހަށިގަނޑުގައި އައްސާލިއެވެ. “މައްޗަށް ދަމާ! އަވަސް ކުރޭ!” ޒަޔާން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

މަތީގައި ތިބި މީހުން ވެގެން އެ ދައްތަ މައްޗަށް ނެގިއެވެ. އެއަށްފަހު ޒަޔާންވެސް އެހީތެރިކަމާއެކު މައްޗަށް އެރިއެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގެ އެތަން މިތަން ވަނީ މަށައިގެން ގޮސްފައެވެ. ލައިގެން ހުރި ޔުނީފޯމް އޮތީ ވީދިފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ ހިތަށް ކުޑަވެސް ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނީ އެ ދައްތަގެ ނޭވާ ހިނގާކަން އެނގުމުންނެވެ.

” ﷲ އަށް ޝުކުރުވެރިވަން،” ޒަޔާން ބިންމަތީގައި އިށީނދެލަމުން ބުންޏެވެ. “ކޮބާ އެންމެން؟ މި ގޭގައި ކިތައް މީހުން އެބަތިބި؟”

“މިތަނުގައި ސާޅީހަކަށް މީހުން އެބަތިބި. ގިނައީ މަގުމަތިން ސަލާމަތްވެގެން އައި މީހުން،” އެ ޒުވާނާ ޖަވާބުދިނެވެ. “އަހަރެންގެ ނަމަކީ ރަޔާން.”

 

ޢުބައިދު ހުރީ މެޓް އޮފީހުގެ އެންމެ މަތީ ފަންގިފިލާގައެވެ. އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި ސްކްރީންތައް ވަނީ ނިވިފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ސެޓަލައިޓް ފޯނުން އޭނާ މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައީ ބައިނަލްއަޤްވާމީ އިދާރާތަކާ ގުޅޭތޯއެވެ.

“ޕެސިފިކް ސުނާމީ ވޯނިންގ ސެންޓަރ، މިއީ މޯލްޑިވްސް މެޓް އޮފީސް. އަޑުއިވޭތަ؟” ޢުބައިދު ތަކުރާރުކޮށް ގޮވަމުންދިޔައެވެ.

ކުއްލިއަކަށް ފޯނުން އަޑެއް އިވުނެވެ. “އަޑުއިވޭ. މިއީ ހަވާއީ ސެންޓަރުން. ތިޔަބޭފުޅުންގެ ހާލަތަކީ ކޮބައި؟”

“ވަރަށް ގޯސް. މާލޭގެ ބޮޑު ބައެއް ފެނުގެ އަޑީގައި. އަދިވެސް ރާޅު އެބައާދޭ. ދެން އަންނާނެ ރާޅުގެ މައުލޫމާތު ބޭނުން،” ޢުބައިދު އަވަސްއަވަހަށް ބުންޏެވެ.

“ޢުބައިދު، ސަމާލުވޭ. އަދި އެބައޮތް ތިންވަނަ ރާޅެއް. އެއީ އެންމެ ބާރުގަދަ ރާޅު ކަމަށް ބެލެވެނީ. އެ ރާޅު ތިޔަ ސަރަހައްދަށް އަރާނީ ގާތްގަނޑަކަށް 20 މިނެޓް ފަހުން.”

ޢުބައިދުގެ ހިތް ހުއްޓުނު ފަދައެވެ. 20 މިނެޓް! އޭނާގެ އަންހެނުންނާއި ދަރިން ތިބި އިމާރާތަކީ އެންމެ ވަރުގަދަ އިމާރާތެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ބޭނުންވީ އެތަނަށް ދާށެވެ. ނަމަވެސް މަގުތައް ވަނީ ބަންދުވެފައެވެ.

 

މާލޭގެ އައިޖީއެމްއެޗް ހޮސްޕިޓަލުގެ ހާލަތު ބަޔާންކުރަންވެސް ދައްޗެވެ. ހޮސްޕިޓަލުގެ ގްރައުންޑް ފްލޯއަށް ފެންވަދެ، ބައެއް މެޝިންތަކަށް ވަނީ ގެއްލުންވެފައެވެ. ޑޮކްޓަރުންނާއި ނަރުހުން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައީ ބަލިމީހުން މަތީ ފަންގިފިލާތަކަށް ބަދަލުކުރުމަށެވެ.

“ޑޮކްޓަރ! މި ކުއްޖާގެ ނޭވާ އެބަ ހުއްޓޭ!” ނަރުހަކު ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

ޑޮކްޓަރ އަމާނީ ދުވެފައި ގޮސް އެ ކުއްޖާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެ ސީޕީއާރް ދޭން ފެށިއެވެ. “ހިތްވަރު ކުރޭ! ނޭވާލާބަލަ!” އަމާނީގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފައިބަމުންދިޔައެވެ. އެއީ ސުނާމީގައި އޮޔާދަނިކޮށް ސަލާމަތް ކުރި ކުއްޖެކެވެ.

ހޮސްޕިޓަލުގެ ކޮރިޑޯތަކުގައި މީހުންގެ ރުއިމުގެ އަޑު ގުގުމަމުންދިޔައެވެ. ބައެއް މީހުން ތިބީ އެމީހުންގެ އާއިލާގެ މީހުން ވީތަނެއް ނޭނގިގެން ހާސްވެފައެވެ.

“މަގޭ ދަރިފުޅު ކޮބައި؟ މަގޭ އަހުނަފު ކޮބާ؟” މުސްކުޅި ބައްޕައަކު ފާރުގައި ބޯ ތަޅަމުން ރޮމުން ދިޔައެވެ.

 

ބުރުނީގައި، ސިފައިންގެ ރެކްރޫޓް ދަރިވަރުންތަކެއް އިސްނަގައިގެން، ރަށުގެ މީހުންނަށް ކާބޯތަކެތި ފޯރުކޮށްދިނުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ރަށުގެ ގިނަ ގެތަކުގެ ބަދިގެތައް ވަނީ ހަލާކުވެފައެވެ.

“އަހަރެމެންގެ އަތުގައި ހުރި ހުރިހާ ބިސްކޯދާއި ފެން ފުޅިތައް އެއްކުރޭ،” ޒުވާން އުމުރުގެ ޝާހިދު ބުންޏެވެ. “ކުޑަކުދިންނަށާއި މުސްކުޅިންނަށް އިސްކަން ދޭންވާނެ.”

ފާތިމަތުވެސް އޭނާގެ ކާފަގެ ހުއްދައާއެކު މި މަސައްކަތުގައި ބައިވެރިވިއެވެ. “ޝާހިދު، ރަށުގެ އުތުރު ފަރާތުގައި ބައެއް މީހުން އެބަތިބި ގަސްގަހަށް އަރާ. އެމީހުން ބާލަން އެހީވާން ޖެހޭނެ.”

ޝާހިދާއި އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިން ޑިންގީއެއްގައި އެ ސަރަހައްދަށް ދިޔައެވެ. ފެންގަނޑު ހުރީ ކަކުލާ ހަމައަށް ތިރިވެފައެވެ. ނަމަވެސް ކުނިބުންޏާއި ކިސަޑުގެ ސަބަބުން ހިނގުން އޮތީ ވަރަށް އުނދަގޫވެފައެވެ.

“އެހެރަ ފެންނަނީ މަރިޔަމްދައިތަ!” ފާތިމަތު އިޝާރާތް ކުރިއެވެ. މަރިޔަމްދައިތަ އިނީ ބޮޑު ނިކަގަހެއްގެ އޮފިގަނޑެއްގައި ބާރަށް ބައްދާލައިގެންނެވެ.

 

ވަގުތަކީ މެންދުރުފަހު 2:45 އެވެ. ކުއްލިއަކަށް މުޅި މާލެއަށް ބާރުގަދަ އަޑެއް އިވުނެވެ. އެއީ ހަނގުރާމަވެރި ބޯޓެއް އަންނަ އަޑަށްވުރެވެސް ބާރު އަޑެކެވެ.

“އެ އަންނަނީ! އެ އަންނަނީ!” މީހުން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ.

މިފަހަރު އައި ރާޅުގެ އުސްމިނުގައި 70 ފޫޓު ހުއްޓެވެ. އެއީ ފެނުގެ ފާރެއް ފަދަ ބިޔަ ރާޅެކެވެ. މާލޭގެ އިރުމަތީ ފަރާތުގައި ހުރި ބައެއް ކުދި އިމާރާތްތައް އެ ރާޅުގެ ބާރުގައި ކުނޑިކުނޑިވެގެން ދިޔައެވެ.

ނަޝްވާ ހުރި އިމާރާތަށް އެ ރާޅު ޖެހުނު ވަގުތު، މުޅި އިމާރާތް ގުޑައިގެން ދިޔައެވެ. ބިއްލޫރިތައް ތަޅައިގެން ގޮސް، ކުދިންގެ ހަޅޭކުގެ އަޑު އިވުނެވެ.

“ނަޝްވާ! ނަޝްވާ!” ޢުބައިދު މަގުމަތީގައި ހުރެ ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ. ހުޅުލޭ މެޓް އޮފީސް ސަރަހައްދުން އެމްއެންޑީއެފް ކޯސްޓްގާޑު އުޅަނދެއްގައި ޢުބައިދަށް މާލެ އާދެވޭގޮތް ވީ އޭނާގެ ނަސީބުގައި އަނބިދަރިން ފެންނަން ހުރީމަކަމަށްވެސް ވެދާނެއެވެ. މާލެ އައިސް ގެއާއި ހަމައަށް އާދެވުނުއިރު އޭނާއަށް ފެނުނީ އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ބިނާކުރި އެ ރީތި ފްލެޓްގެ ތިރީބައި އެއްކޮށް ހަލާކުވެފައިވާ މަންޒަރެވެ. “ޔާ ﷲ، އަޅުގެ އާއިލާ ސަލާމަތް ކުރައްވާށި!”

—

ތިންވަނަ ރާޅު މާލޭގެ ތެރެއަށް ފޮނުއަރުވާލާފައި ވަދެގެން ދިޔައީ ބިރުވެރި އަޑަކާއެކުގައެވެ. ޢުބައިދު ހުރީ އޭނާގެ ފްލެޓާ ގާތްގަނޑަކަށް ދުއިސައްތަ ފޫޓު ދުރުގައެވެ. ބިޔަ ރާޅު އެރި ވަގުތު، އޭނާއަށް ހިފަހައްޓާލެވުނީ މަގުމަތީގައި ހުރި ވަރުގަދަ ފާރެއްގައެވެ. ފެންގަނޑު އޭނާގެ ބޮލާ ހަމައަށް އުފުލިގެން ދިޔައެވެ.

“ޔާ ﷲ! އަޅުގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރައްވާށި،” ޢުބައިދުގެ ހިތުގެ އަޑިން ދުޢާ ކުރެވުނެވެ. އޭނާ ނޭވާ ހިފަހައްޓާލައިގެން ފެނުގެ އަޑީގައި އޮތީ، އޮޔާދާ ބޮޑެތި ތަކެތީގައި ނުޖެހި ސަލާމަތްވޭތޯއެވެ. ކާރުތަކާއި، ގޭގޭގެ ފުރާޅުތައް އޭނާގެ މަތިން އޮޔާދިޔައިރު، އެއީ މަރުގެ މަންޒަރެއް ފަދައެވެ.

އިމާރާތުގެ ދިހަވަނަ ފަންގިފިލާގައި، ނަޝްވާ ހުރީ ކުދިން ގޮވައިގެން ކޮޓަރީގެ އެންމެ އެތެރޭ ކަނުގައެވެ. އިމާރާތަށް އެރި ލޮޅުމާއެކު ބައެއް ފާރުތަކުގައި ރެނދުލާން ފެށިއެވެ. “މަންމާ! ބިރުގަނޭ!” އިޔާން ހަޅޭއްލަވަމުން ދިޔައެވެ.

“ދަރިފުޅާ، ޤުރުއާން ކިޔަވާ! ﷲ ހަނދުމަކުރޭ!” ނަޝްވާ ބާރަށް ބުންޏެވެ. އޭނާގެ އަމިއްލަ ނަފްސަށްވުރެ ބޮޑަށް އޭނާ ކަންބޮޑުވަނީ ކުދިންނަށްޓަކައެވެ.

ޒަޔާން އާއި ރަޔާން ތިބި އިމާރާތުގެ ތިރީބައިން ގޮވުމެއްގެ އަޑު އިވުނެވެ. “އެއީ ކޯއްޗެއް؟” ރަޔާން ސުވާލުކުރިއެވެ.

“ގޭސް ސިލިންޑަރެއް ގޮވީ ކަމަށްލަފާކުރެވެނީ،” ޒަޔާން ޖަވާބުދިނެވެ. “މިތަނުގައި ތިބުމަކީ މިހާރު ރައްކާތެރި ކަމެއް ނޫން. ފެންގަނޑު އެބަ އުފުލޭ، އަދި އަލިފާނުގެ ނުރައްކާވެސް އެބައޮތް.”

ޒަޔާން ބެލްކަންޏަށް ނުކުމެ ބަލާލިއެވެ. މަގުމަތީގައި އޮޔާދިޔަ ބޮޑު މަސްދޯންޏެއް، އެމީހުން ތިބި އިމާރާތާ ވަރަށް ކައިރީގައި ތާށިވެފައި އޮތެވެ. “އެ ދޯންޏަށް އަރަންވީ! އެއީ މިވަގުތު އޮތް އެންމެ ރައްކާތެރި ގޮތަކީ.”

އެމީހުން ވަރަށް ހާލުން، ބަލިމީހުންނާއި ކުޑަކުދިން އެ ދޯންޏަށް ބަދަލުކުރަން ފެށިއެވެ. ޒަޔާންގެ ތަޖުރިބާގެ ބޭނުން ހިފައިގެން، އޭނާ މީހުންނަށް އިރުޝާދު ދެމުންދިޔައެވެ. “އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީވޭ! އަވަސް ކުރޭ، ފެންގަނޑު އަދިވެސް އެބަ އުފުލޭ!”

 

ބުރުނީގައި ފެންގަނޑު ކުޑަކޮށް ހިނދެން ފެށުމާއެކު، އަންހެނުންތައް ނުކުމެ ސާފު ފެނާއި ކާބޯތަކެތި ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ފާތިމަތު އިސްވެ ހުރެ، ރަށު އޮފީހުގެ ގުދަނުން ސަލާމަތްވި ބައެއް ތަކެތި ނެގިއެވެ.

“މިއަދު އަހަރެމެންނަށް ނިދޭކަށް ނެތް،” ފާތިމަތު އޭނާގެ ރަހުމަތްތެރިންނަށް ބުންޏެވެ. “އަހަރެމެން ޖެހޭނީ ހާލުގައި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ކާންދޭން. އަދި ޒަޚަމްވެފައިވާ މީހުންނަށް ބޭސްކުރަން.”

ރަށުގެ ހެލްތު ސެންޓަރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް ހަލާކުވެފައެވެ. ނަމަވެސް، އެތަނުގެ ނަރުހުންނާއި ފާތިމަތުމެން ގުޅިގެން، ރަށުގެ ބޮޑުގޭގައި ވަގުތީ ކްލިނިކެއް ހެދިއެވެ. ފާތުމަގެ ކާފަ އިނީ އެތަނުގެ އެއްކަނެއްގައި އިށީނދެގެން، މީހުންނަށް ހިތްވަރުދޭން ވާހަކަ ދައްކާށެވެ.

“މިއީ އިމްތިހާނެއް. ކެތްތެރިވާންވާނެ،” ކާފަ ބުންޏެވެ. “2004 ގައިވެސް އަހަރެމެން މިކަމުން އެރީ އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީވެގެން.”

 

ޢުބައިދަށް ސަލާމަތުން އޭނާގެ ފްލެޓަށް ވަދެވުނީ ރާޅުގެ ބާރު ކުޑަވުމުންނެވެ. އޭނާ ހަރުފަތްތަކުން ދުވެފައި މައްޗަށް އެރިއެވެ. ދިހަވަނަ ފަންގިފިލާއަށް ދެވުނުއިރު އޭނާ ހުރީ މާނޭވާލެވިފައެވެ.

“ނަޝްވާ! އިޔާން! މާޔާ!” އޭނާ ބާރަށް ގޮވާލިއެވެ.

ކޮޓަރީގެ ދޮރު ހުޅުވާލުމާއެކު، ނަޝްވާ އައިސް އޭނާގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. “ޢުބައިދޫ! އަހަރެމެން ހީކުރީ ޢުބައިދު…” ނަޝްވާއަށް ވާހަކަ ކުރިއަކަށް ނުގެންދެވުނެވެ.

“އަހަރެން ސަލާމަތުން މިހިރީ. ﷲ އަށް ޝުކުރު ކުރޭ،” ޢުބައިދު ކުދިން އުރާލަމުން ބުންޏެވެ. “އެކަމަކު އަދިވެސް ނުރައްކާ ނުފިލާ. މުޅި މާލެ އޮތީ ބިރުވެރި ހާލަތެއްގައި.”

އޭނާ ކުޑަދޮރުން ބޭރު ބަލާލިއެވެ. މުޅި މާލޭގެ މަލަމަތި ވަނީ ބަދަލުވެފައެވެ. އުސް އިމާރާތްތަކުގެ މެދުގައި ކަނޑުގެ ފެންގަނޑު އޮތީ ބޮޑު ކޯރެއް ފަދައިންނެވެ. ދުރުދުރަށް ދާންދެން ފެންނަނީ ހަލާކުވެފައިވާ ތަކެއްޗެވެ.

 

އިރުއޮއްސި، މުޅި ރާއްޖެއަށް އަނދިރިކަން ވެރިވިއެވެ. ކަރަންޓެއް ނެތެވެ. ފޯނުގެ ޚިދުމަތެއް ނެތެވެ. އޮތީ ހަމައެކަނި ކަނޑުގެ ރާޅުތަކުގެ އަޑާއި، ދުރުދުރުން އިވޭ މީހުންގެ ރުއިމުގެ އަޑެވެ.

ޒަޔާން އާއި އޭނާގެ ޓީމު ތިބި ދޯނި މިހާރު އޮތީ ހުޅުމާލެއާ ދިމާލަށް މިސްރާބު ޖަހާފައެވެ. “ހުޅުމާލެއަކީ އުސް ތަނެއް. އެތަން މާލެއަށްވުރެ ރައްކާތެރިވާނެ،” ޒަޔާން ބުންޏެވެ.

ދޯނީގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުން ތިބީ ބަނޑުހައިވެ، ފެންބޮވައިގަނެފައެވެ. ޒަޔާން އޭނާގެ އަތުގައި ހުރި މަދު ފެންފޮދު ކުޑަކުދިންނަށް ބަހާލިއެވެ. “ކެތްކުރޭ، އަދި ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއް.”

ކުއްލިއަކަށް ކަނޑުގެ ތެރެއިން އައްޔެއް ފެނުނެވެ. އެއީ އެމްއެންޑީއެފްގެ ކޯސްޓްގާޑު އުޅަނދެކެވެ. އެމީހުން ސާޗްލައިޓް އަޅަމުން، ސަލާމަތްވި މީހުން ހޯދަމުން ދިޔައެވެ.

“އެހެރީ! އެމީހުންނަށް އަލި ދައްކާ!” ޒަޔާން ހަޅޭއްލަވައިގަތެވެ. މީހުން އެމީހުންގެ އަތުގައި ހުރި ޓޯޗުތަކާއި ފޯނުތަކުގެ އަލި މައްޗަށް ދެއްކިއެވެ.

 

ޖެހިގެން އައި ދުވަހުގެ އިރު އެރިއިރު، މަންޒަރު ފެންނަނީ ވަރަށް ހިތާމަވެރިކޮށެވެ. މާލޭގެ މަގުތަކުގައި ވެލިގަނޑާއި، ކުނިބުނި އަދި މަރުވެފައިވާ މަސްތަކުން ވަނީ ފުރިފައެވެ. ބައެއް މަގުތަކުގެ ތާރުގަނޑު ވަނީ ނެއްޓިފައެވެ.

ޢުބައިދު ހެނދުނު އަވަހަށް މެޓް އޮފީހަށް ދިޔައެވެ. އޭނާގެ މަޤްޞަދަކީ އަދިވެސް އިތުރު ލޮޅުމެއް އަތުވެދާނެތޯ ބެލުމެވެ. “މިހާރު ނުރައްކާ ކުޑަވެއްޖެ،” އޭނާ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ބުނެލިއެވެ.

ސަރުކާރުން ވަނީ ކުއްލި ހާލަތު އިޢުލާންކޮށްފައެވެ. ބޭރުގެ އެހީތެރިކަން ލިބެން ފަށައިފިއެވެ. އިންޑިއާ އާއި ލަންކާގެ މަތިންދާބޯޓުތައް ކާބޯތަކެއްޗާއި ބޭސް ހިފައިގެން އަންނަން ފަށައިފިއެވެ.

ބުރުންޏާއި ސުނާމީގެ އަސަރުކުރި ރަށް ރަށުގެ ރައްޔިތުން ވެގެން ރަށްތައް ސާފުކުރުމުގެ މަސައްކަތް ފެށިއެވެ. ބުރުނީގައި ކަންކަން ކުރުމަށް އެކުލަވާލި ޓާސްކްފޯސް ޓީމުގެ އިސް ސަފުގައި ތިބީ ފާތިމަތު އާއި ޝާހިދު އެވެ. “އަހަރެމެންގެ ރަށް އަހަރެމެން އަލުން ބިނާކުރާނަން،” ޝާހިދު ބުންޏެވެ.

 

ކާރިސާއަށްފަހު އެންމެ އުނދަގޫ ކަމަކަށްވީ ގެއްލުނު މީހުން ހޯދުމެވެ. އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކު ވަނީ ޚަބަރެއް ނުވެ ގެއްލިފައެވެ. މާލޭގެ ހެންވޭރު ދަނޑުގައި ވަގުތީ ކޭމްޕެއް ހަދައި، މީހުންގެ މައުލޫމާތު އެއްކުރަން ފެށިއެވެ.

ޒަޔާން ހުޅުމާލެއަށް ދެވުމާއެކު، އޭނާ ސަލާމަތް ކުރި މީހުންގެ ލިސްޓު ތައްޔާރުކުރިއެވެ. “މި އަންހެން މީހާގެ ނަމަކީ ކޮބައި؟” އޭނާ ކުރިން ސަލާމަތް ކުރި ދައްތައާ ބެހޭގޮތުން އެހިއެވެ.

“އޭނާގެ ނަމަކީ ޒުލޭޚާ. އޭނާގެ އާއިލާގެ މީހުން އެބަ ހޯދާ،” ރެޑް ކްރެސެންޓްގެ ވޮލަންޓިއަރަކު ޖަވާބުދިނެވެ.

އެވަގުތު ޒުލޭޚާ ދައްތަގެ ދަރިއަކު ދުވެފައި އައެވެ. “މަންމާ!” އޭނާ ރޮމުން އައިސް ޒުލޭޚާގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. އެއީ އުފާވެރިކަމުގެ ކަރުނައެވެ. ޒަޔާންގެ ލޮލުންވެސް ކަރުނަ ފޭބިއެވެ. އޭނާ ކުރި ބުރަ މަސައްކަތުގެ ނަތީޖާ ފެނުމުން އޭނާގެ ހިތަށް ބޮޑު ހަމަޖެހުމެއް ލިބުނެވެ.

 

މަސްތަކެއް ފަހެވެ. ރާއްޖެ އަންނަނީ އާދައިގެ ހާލަތަކަށް ރުޖޫޢަވަމުންނެވެ. “ސުނާމީ 2030” ގެ ހަނދާންތަކަކީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުން ދުވަހަކުވެސް ފިލައިގެން ނުދާނެ ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެކެވެ.

ސަރުކާރުން ކުރިއަށްގެންދާ ޕްރޮގްރާމުގެ ދަށުން ޢުބައިދު މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަމުންދަނީ ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ސުނާމީގެ އިންޒާރުދޭ ސިސްޓަމްތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާ ކުރުމަށެވެ.

“އަހަރެމެންނަށް ތަބީޢީ ކާރިސާތައް ނުހުއްޓުވޭނެ. އެކަމަކު އަހަރެމެންނަށް ތައްޔާރުވެވޭނެ،” އޭނާ ބޭއްވި ސެމިނާރެއްގައި ބުންޏެވެ.

ޒަޔާނަށް ވަނީ އޭނާ ދެއްކި ހިތްވަރަށްޓަކައި ރައީސުލްޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފަރާތުން ޝަރަފުގެ ނިޝާނެއް ދެއްވާފައެވެ. ނަމަވެސް އޭނާ ބުނަނީ އޭނާ އަދާކުރީ ހަމައެކަނި އޭނާގެ ވާޖިބު ކަމަށެވެ.

ބުރުނީގައި ފާތިމަތު އާއި ޝާހިދު މިހާރު މަސައްކަތް ކުރަނީ ރަށުގެ ޒުވާނުންނަށް ކާރިސާތަކުގައި އަމަލުކުރާނެ ގޮތުގެ ތަމްރީނު ދިނުމަށެވެ. ފާތިމަތުގެ ކާފަ އަދިވެސް އަތިރިމަތީގައި އިނދެގެން ކަނޑަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނދެއެވެ.

“ކަނޑަކީ ރަޙުމަތެއް. އެކަމަކު އެއީ ބާރުގަދަ އެއްޗެއް. އަހަރެމެން ޖެހޭނީ ކަނޑަށް އިޙްތިރާމް ކުރަން،” ކާފަ ބުންޏެވެ.

 

2030 ވަނަ އަހަރުގެ ސުނާމީއަކީ ދިވެހި ތާރީޚުގައި ލިޔެވިގެންދިޔަ ކަޅު ސަފުހާއެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ހާދިސާއިން ދިވެހިންނަށް ދަސްކޮށްދިނީ އެއްބައިވަންތަކަމުގެ އަގުހުރި ފިލާވަޅެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑު ރާޅެއް އަޔަސް، އެކަކު އަނެކަކުގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން ތިބި ނަމަ، ކޮންމެ ތޫފާނަކުންވެސް ސަލާމަތްވެވޭނެކަން މިއަދު ދިވެހިން ގަބޫލުކުރެއެވެ.

މާލޭގެ އުދަރެހުން އިރުއަރަމުންދިޔައިރު، ކަނޑުގެ ރާޅުތައް މަޑުމަޑުން ގޮނޑުދޮށުގައި ބޮސްދެމުންދިޔައެވެ. އެއީ އާ އުންމީދެއްގެ ފެށުމެވެ. ދިވެހި އުންމަތުގެ ހިތްވަރުގަދަ ދަރިން އަދިވެސް ތިބީ ސާބިތުކަމާއެކުގައެވެ.

ނިމުނީ