ގަނާކުރުމަކީ ނުވަތަ ބުލީކުރުމަކީ މިހާރު ހަމައެކަނި ސްކޫލްގެ ގޯޅިތަކާއި، ކުޅޭ މައިދާންތަކުގައި ސިއްރުސިއްރުން ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއަދުގެ ޓެކްނޮލޮޖީއާ ގުޅިފައިވާ ދުނިޔޭގައި، މި ނުބައި އާދަ ވަނީ މުޅިން ތަފާތު، ފުޅާ އަދި ބިރުވެރި ސިފައަކަށް ބަދަލުވެފައެވެ. ސައިބަރ ބުލީއިން ނުވަތަ އިންޓަނެޓްގެ ޒަރީޢާއިން ގޯނާކުރުން އިތުރުވުމަކީ، އެކަމުން ސަލާމަތްވުމަށް ދަތިވެ، އަދި އެކަން ދެނެގަތުމަށްވެސް ކުރިއަށްވުރެ އުނދަގޫވެފައިވާ ކަމެކެވެ.
އާދައިގެ ގޮތަކަށް ކުރާ ގަނާއާއި ޚިލާފަށް، ސައިބަރ ބުލީއިންގެ ޝިކާރައަކަށްވާ މީހާއަށް އެކަމުން ސަލާމަތްވެވޭނެ އެއްވެސް ވަގުތެއް ނުވަތަ ތަނެއް ނޯވެއެވެ. ސްކޫލުން ގެއަށް އައި ނަމަވެސް، ސްމާޓްފޯނާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ޒަރީޢާއިން އެމީހެއްގެ ކޮޓަރިއާ ހަމައަށްވެސް މި ގޯނާކުރުންތައް ފޯރައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތަށް ކުރިމަތިވާ ނަފުސާނީ ބުރަ އިންތިހާއަށް ބޮޑެވެ.
ސައިބަރ ބުލީއިންއަކީ ކޮބާ؟
ސައިބަރ ބުލީއިންއަކީ ސޯޝަލް މީޑިއާ، މެސެޖިންގ އެޕްލިކޭޝަންތައް، އޮންލައިން ފޯރަމްތައް އަދި ގޭމް ކުޅޭ މަންސަތައް ބޭނުންކޮށްގެން މީހަކަށް ގޯނާކުރުން، ބިރުދެއްކުން، ލަދުގަންނަވާލުން ނުވަތަ އަމާޒުކޮށް ހަމަލާދިނުމެވެ. މީގައި ގިނަ ފަހަރަށް ގޯނާކުރާ މީހާއަކީ ކާކުކަން ނޭނގޭ ގޮތަށް (އެނޮނިމޮސްލީ) ކަންކަން ކުރާތީ، އެކަމުގެ އަނިޔާވެރިކަން ދަނީ އިތުރުވަމުންނެވެ.
ސައިބަރ ބުލީއިންގެ އާންމު ބައެއް ބާވަތްތައް:
މިއަދުގެ ޑިޖިޓަލް ދުނިޔޭގައި ގޯނާކުރުން އެކި ސިފަސިފައިގައި ފެނެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި:
* ގޯނާކުރުން (ހެރޭސްމެންޓް): ތަކުރާރުކޮށް ހަޑިހުތުރު، ހަރުކަށި ނުވަތަ ބިރުދައްކާ މެސެޖު ފޮނުވުން.
* ބަދުނާމުކުރުން (ޕަބްލިކް ޝޭމިންގް): މީހަކު ލަދުގަންނަވާލުމަށްޓަކައި ނުވަތަ އަބުރު ކިލަނބުކުރުމަށްޓަކައި ފޮޓޯ، ވީޑިއޯ ނުވަތަ ދޮގު ވާހަކަތައް އޮންލައިންކޮށް ފެތުރުން.
* މީހަކަށް ހެދިގެން އުޅުން (އިމްޕާރސަނޭޝަން): ފޭކު އެކައުންޓް ހަދައިގެން މީހެއްގެ ނަމުގައި އެހެން މީހުންނާ މުއާމަލާތްކޮށް، އެމީހެއްގެ އަބުރު ގެއްލުވާލުން.
* ބާކީކުރުން (އެކްސްކުލޫޝަން): ގަސްތުގައި އޮންލައިން ގްރޫޕްތަކުން ނުވަތަ މުއާމަލާތްތަކުން މީހަކު ބާކީކޮށް އެކަހެރިކުރުން.
* ފާރަލުން (ސައިބަރ ސްޓޯކިންގް): މީހަކަށް ބިރުދެއްކުމުގެ ނިޔަތުގައި އޭނާގެ އޮންލައިން ހަރަކާތްތަކަށް މެދުނުކެނޑި ފާރަލުމާއި އިންޒާރުދިނުން.
* ޒާތީ މައުލޫމާތު ހާމަކުރުން (ޑޮކްސިންގް): މީހެއްގެ ހުއްދަނެތި އޭނާގެ އަމިއްލަ ނުވަތަ ޒާތީ މަޢުލޫމާތު އާންމުކުރުން.
ނަފުސާނީ އަދި އިޖުތިމާއީ އަސަރުތައް:
ސައިބަރ ބުލީއިންގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަދި ގިނަ ދުވަހަށް ދެމިގެންދާ ކަންތައްތަކެކެވެ. މިކަމުގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތްތަކަށް އަންނަނިވި ކަންތައްތައް ދިމާވެދާނެއެވެ.
* ނުތަނަވަސްވުމާއި (އެންޒައިޓީ)، މާޔޫސްވުމާއި (ޑިޕްރެޝަން) ނަފުސާނީ ބޮޑެތި ފިއްތުންތައް ކުރިމަތިވުން.
* އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވުން.
* އެހެން މީހުންނާ ވަކިވެ، އެކަހެރިވާން ބޭނުންވުން.
* ކިޔެވުމަށް ނުވަތަ މަސައްކަތަށް ދޭ ސަމާލުކަން ކުޑަވެ، ނަތީޖާ ދަށްވުން.
* ނިދި މަދުވުމާއި، ހަށިގަނޑު ވަރުބަލިވުން.
ވަރަށް ނާޒުކު ހާލަތްތަކުގައި، މިފަދަ ގޯނާކުރުންތަކުގެ ސަބަބުން އަމިއްލަ ނަފުސަށް ގެއްލުންދިނުމާއި، އަމިއްލައަށް މަރުވުމުގެ ޚިޔާލުތައްވެސް އުފެދެއެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި “އޮންލައިން ޑްރާމާ” އެއް ނޫނެވެ. މިއީ ސިއްޙީ ބޮޑު މައްސަލައެކެވެ.
މިއަދު މިއީ ބޮޑު ނުރައްކަލަކަށް ވެފައިވަނީ ކީއްވެ؟
ސައިބަރ ބުލީއިންގައި ހިމެނޭ ޚާއްޞަ ނުރައްކާތަކަކީ:
1 – ހުއްޓުމެއް ނެތުން: ގޯނާކުރުންތަކުން މިންޖުވާނެ އަމާން އައްސޭރިއެއް ނޯވެއެވެ. 24 ގަޑިއިރު މީހާ ހުންނަނީ މި ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިފައެވެ.
2 – ފެތުރޭލެއް އަވަސްވުން: ހިނދުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި އެތައް ހާސް ބަޔަކަށް ފުރައްސާރައިގެ މެސެޖުތައް ފޯރައެވެ.
3 – ނަން ފޮރުވުން: ގޯނާކުރާ މީހާ ފޮރުވިގެން ހުރެ ހަމަލާދޭތީ، އޭނާ ކުރާ ކަންތައްތަކުގެ އަނިޔާވެރިކަން ބޮޑުވެއެވެ.
4 – ދާއިމީ ނިޝާން: އިންޓަނެޓަށް ލެވޭ މަޢުލޫމާތަކީ މުޅިން ފޮހެލަން ނުހަނު އުނދަގޫ އެއްޗެކެވެ.
އެޅިދާނެ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ކޮބާ؟
މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ހޭލުންތެރިކަމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އަޅާލުން ބޭނުންވެއެވެ.
* އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކަށް: ރައްދު ނުދޭށެވެ. އެއީ މައްސަލަ އިތުރަށް ގޯސްވެދާނެ ކަމެކެވެ. ހެކީގެ ގޮތުގައި ސްކްރީންޝޮޓް ނަގައި ރައްކާކުރާށެވެ. ގޯނާކުރާ އެކައުންޓްތައް ބްލޮކްކޮށް ރިޕޯޓުކުރާށެވެ. އިތުބާރުހުރި ބޮޑު މީހަކާ ނުވަތަ ކައުންސިލަރަކާ ވާހަކަދައްކާށެވެ.
* ބެލެނިވެރިންނަށް: ދަރިންނާ ގާތް ގުޅުމެއް ބާއްވައި، އެކުދިން އޮންލައިންކޮށް ކުރާ ކަންތައްތަކަށް ސަމާލުވާށެވެ. އަދި އިންޓަނެޓް ބޭނުންކުރުމުގައި ޒިންމާދާރުވުމަށް އެކުދިންނަށް ދަސްކޮށްދޭށެވެ.
* މުޖުތަމަޢާއި ތަޢުލީމީ ދާއިރާއަށް: ޑިޖިޓަލް އަޚުލާޤާއި ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ. މިފަދަ މައްސަލަތައް ރިޕޯޓުކުރެވޭނެ ރައްކާތެރި ނިޒާމެއް ގާއިމުކޮށް، އަނިޔާ ލިބޭ ފަރާތްތަކުގެ އަޑުއަހާނެ މާހައުލެއް އުފައްދާށެވެ.
އެންމެންގެ ޒިންމާއެއް
ސައިބަރ ބުލީއިންއަކީ ހަމައެކަނި ކުޑަކުދިންނަށް ދިމާވާ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޑިޖިޓަލް ޒަމާނުގައި އަޅުގަނޑުމެން އެކަކު އަނެކަކާ މުއާމަލާތްކުރާ ގޮތާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙުތިރާމްކުރާ މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ މުޖުތަމަޢީ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކުރާ ކޮންމެ ކޮމެންޓަކާއި، ޕޯސްޓަކާއި، މެސެޖަކީ އޭގެ ނަތީޖާ ވަރަށް ބޮޑުވެދާނެ ކަންކަމެވެ.
މައުސޫމު މީހަކަށް ލިބޭ ބޮޑު އަނިޔާއަކަށް އެންމެ “ކްލިކް” އެއް ފުދޭ މި ދުނިޔޭގައި، އޯގާތެރިކަން އިސްކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. ކޮންމެ ސްކްރީނެއްގެ ފަހަތުގައިވަނީ އިޙުސާސްތަކެއްވާ އިންސާނެއްކަން ހަނދާން ބަހައްޓަންޖެހެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު، މީހަކަށް ހިތްދަތިކަމެއް ނުދިނުމަށް ނިންމާ ނިންމުމަކީ ނުވަތަ އަނިޔާއާ ދެކޮޅަށް އަޑުއުފުލުމަކީ މީހެއްގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލެވިދާނެ ކަމެކެވެ.
