އޯޒޯން ފަށަލައިގެ ވާހަކަ އާންމުކޮށް ފެށެނީ 1985 ވަނަ އަހަރާ ހިސާބުންނެވެ. އެއީ އެންޓާކްޓިކާގެ މަތިން އޯޒޯން ފަށަލައިގައި ބޮޑު ބަގަނޑެއް ނުވަތަ ލޯވަޅެއް ހުރިކަން ސައިންސްވެރިންނަށް ފާހަގަވި އަހަރެވެ. މި ހޯދުމާއެކު ވައި ނުސާފުވުމުގެ މައްސަލައާ މެދު މީހުން ދެކޭގޮތް ބަދަލުވެ، އޯޒޯން ފަށަލައަށް ގެއްލުންދޭ ކެމިކަލްތައް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ބައިނަލްއަގުވާމީ ފެންވަރުގައި ބޮޑެތި މަސައްކަތްތަކެއް ފެށުނެވެ.
މިހާރު އޯޒޯން ފަށަލަ މަޑުމަޑުން ރަނގަޅުވަމުން އައި ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހުގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި އޯޒޯން ފަށަލައަށް ގެއްލުން ލިބެން ފެށީ އަހަރެމެންނަށް އެނގިފައިވާ މުއްދަތަށްވުރެ މާ ކުރިންނެވެ.
1950 ގެ އަހަރުތަކުން ފެނުނު ސިއްރު އިންޒާރެއް
އެމް.އައި.ޓީ އާއި އެހެނިހެން މުއައްސަސާތަކުގެ ދިރާސާވެރިން ވަނީ ޒަމާނީ ސެޓެލައިޓްތަކާއި ކޮމްޕިއުޓަރު މޮޑެލްތައް ބޭނުންކޮށްގެން، ވޭތުވެދިޔަ ގަރުނުގެ ތެރޭގައި ޖައްވުގެ ކެމިސްޓްރީ ހުރިގޮތް އަލުން ތަަަަަޞައްވަރުކޮށްފައެވެ. މި ދިރާސާއިން އެނގުނު ގޮތުގައި އިންސާނުންގެ ސަބަބުން އޯޒޯން ފަށަލަ ތުނިވާން ފެށިކަމުގެ ފުރަތަމަ ނިޝާންތައް 1957 ވަނަ އަހަރުން ފެށިގެން ފެންނަން ހުރެދާނެއެވެ. ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމަކީ، މި ބަދަލު ފުރަތަމަ ފެންނަން އޮތީ އެންޓާކްޓިކާ މަތިންނެއް ނޫނެވެ. އެއީ ދުނިޔޭގެ މެދުތެރޭގެ (ޓްރޮޕިކްސް) ސަރަހައްދުތަކުގެ މަތީ ޖައްވުންނެވެ.
ކުރިން ނޭނގޭ އައު ކެމިކަލެއް
އާންމުކޮށް ގަބޫލުކުރެވޭ ގޮތުގައި އޯޒޯން ފަށަލައަށް ގެއްލުން ދެނީ ސީ.އެފް.ސީ ގޭހެވެ. ނަމަވެސް މި ދިރާސާގައި އިސްކޮށް އުޅުއްވި ޖިއާން ގުއާން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، ސީ.އެފް.ސީ އަށްވުރެ ކުރިން އޯޒޯން ފަށަލައަށް ގެއްލުންދޭން ފެށި އެހެން މާއްދާއެއް ވެއެވެ. އެއީ ‘ކާބަން ޓެޓްރާކްލޮރައިޑް’ އެވެ.
އޯޒޯން ފަށަލައިގެ މުހިންމުކަން
އޯޒޯން ފަށަލައަކީ އިރުން އަންނަ ނުރައްކާތެރި އަލްޓްރާވައިލެޓް ދޯދިތަކުން ދުނިޔެ ސަލާމަތްކޮށްދޭ އައްޑަނައެކެވެ. މި ފަށަލަ ނެތްނަމަ އިންސާނުންނަށް ހަމުގެ ކެންސަރާއި ލޮލުގެ ބަލިތައް ޖެހުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑުވެ، ދަނޑުވެރިކަމާއި ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ބޮޑެތި ނުރައްކާތަކެއް ކުރިމަތިވާނެއެވެ.
ދިރާސާގެ ހޯދުންތައް
ދިރާސާވެރިން ވަނީ ގަނޑުފެންގަނޑުތަކުގެ އަޑީގައި ރައްކާވެފައި ހުރި ވައިގެ ނަމޫނާތައް (އައިސް ކޯރސް) ބޭނުންކޮށްގެން ޖައްވަށް އައިސްފައިވާ ބަދަލުތައް ބަލާފައެވެ. މި ހޯދުންތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި 1940 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ޖައްވުގައި ކާބަން ޓެޓްރާކްލޮރައިޑްގެ މިންވަރު އިތުރުވާން ފަށާފައިވެއެވެ. މި ކެމިކަލަކީ 1930ގެ އަހަރުތަކުގައި އަންނައުނު ސާފުކުރުމަށާއި ތެޔޮ ފިލުވުމަށް ވަރަށް ގިނައިން ބޭނުންކުރި އެއްޗެކެވެ.
އެމް.އައި.ޓީ ގެ ސައިންސްވެރިޔާ ސޫޒަން ސޮލޮމަން ވިދާޅުވި ގޮތުގައި، 1950ގެ ފަހުކޮޅު އޯޒޯން ފަށަލައަށް މި ބަދަލުތައް އަންނަން ފެށުމަކީ ވަރަށް ބޮޑު ހައިރާންކަމެއް ލިބުނު ކަމެކެވެ. މީގެން ދޭހަވަނީ ޖައްވަށް އަންނަ ބަދަލުތައް އަބަދުވެސް މޮނިޓަރކޮށް ބެލުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.
މޮނިޓަރ ކުރުމުގެ މުހިންމުކަން
1987 ވަނަ އަހަރުގެ މޮންޓްރިއަލް ޕްރޮޓޮކޯލްގެ ދަށުން ނުރައްކާތެރި ކެމިކަލްތައް ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލުމަކީ ތިމާވެށި ހިމާޔަތްކުރުމަށް މިހާތަނަށް ކުރެވުނު އެންމެ ކާމިޔާބު މަސައްކަތެވެ. ކާބަން ޓެޓްރާކްލޮރައިޑަކީ އިންސާނުންގެ ނާރުގެ ނިޒާމަށް ގެއްލުންދޭ އަދި ކެންސަރަށް މަގުފަހިވާ މާއްދާއަކަށް ވާތީ، އެ ބޭނުންކުރުން މިހާރު ވަނީ ވަރަށް ބޮޑަށް މަދުކޮށްފައެވެ.
އޯޒޯން ފަށަލަ މިހާރު ރަނގަޅުވަމުން އައި ނަމަވެސް، މިފަދަ ކެމިކަލްތައް އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ޖައްވުގައި ހުރެއެވެ. އެހެންކަމުން، ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައިވެސް ޖައްވަށް އަންނަ ބަދަލުތައް ބަލައި ދިރާސާކުރުމަކީ އޯޒޯން ފަށަލަ ފުރިހަމައަށް އިއާދަވޭތޯ ކަށަވަރުކުރުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
