ލީޒާ ކޮނޑު އަރުވާލިއެވެ. “މީހުން ދައްކާ ވާހަކަ މާ ގިނަވަނީ.”
“މީހުން އަބަދުވެސް މާ ގިނަ ވާހަކަ ދައްކާނެ.”
“އާނ، އެކަމަކު މިހާރު އެމީހުންނަށް އިންޓަނެޓް ލިބިއްޖެ. ހިތާމައަކީ އެމީހުން ލިޔާ ކޮންމެ މޮޔަ ޖުމްލައަކަށް ފައިސާ ދައްކަންޖެހޭ ކަހަލަ މެޝިނެއް އަދިވެސް އުފައްދާފައި ނެތްކަން.”
ސަމާ ހީނލި ނަމަވެސް ލީޒާ ހިނިތުމެއް ނުވިއެވެ.
އިރުކޮޅަކު މޫދަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނުމަށްފަހު ލީޒާ ބުންޏެވެ. “ބައެއް ފަހަރު އަހަރެން ހިތަށްއަރާ ކަލޭމެންގެއަށް މިހާ ގިނައިން ދިއުން ހުއްޓާލަންވީބާއޭ.”
ސަމާ އޭނާއާ ދިމާލަށް އެނބުރުނެވެ. “ކީއްވެ؟”
“މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތަކުގެ ސަބަބުން. ރިޔާޒަށް ކަމެއް އިވިގެން އޮޅުން ނާރާނެ ގޮތެއް ހަދަން ބޭނުން. ކުދިންނަށް ސްކޫލުން އެފަދަ އަޑުތަކެއް އިވޭކަށް ބޭނުމެއް ނޫން. އަހަރެންގެ ސަބަބުން ކަލެއާ ބެހޭގޮތުން އިތުރު ވާހަކަތަކެއް ދެކެވޭކަށް ބޭނުމެއް ނޫން.”
ސަމާ އޭނާގެ އެކުވެރިޔާގެ މޫނަށް ބަލާލިއެވެ. ލީޒާގެ ލޮލުން ވަރުބަލިކަން ފެންނަން ހުއްޓެވެ.
“އަހަރެމެންގެ އެކުވެރިކަމާމެދު ލަދުގަންނަންޖެހޭ ފަދަ އެއްވެސް ކަމެއް އަހަރެން ކުރިންތަ؟”
“ނޫން.”
“ކަލޭގެ އެކުވެރިކަމާމެދު އަހަރެން ލަދުގަންނަންޖެހޭ ފަދަ ކަމެއް ކަލޭ ކުރިންތަ؟”
“އަސްލަކަށް ނުކުރަން.”
“ދެން އަހަރެމެންގެ ދިރިއުޅުމާ ބެހޭ އެއްވެސް ކަމެއް ނޭނގޭ ބަޔަކު، އަހަރެމެންގެ އުޅުން ބަހައްޓަންވީ ގޮތް ނިންމަން ފުރުސަތު މިދެނީ ކީއްވެ؟”
ލީޒާ އޭނާގެ އަތަށް ބަލަހައްޓައިގެން އިނެވެ. “ސަމާ، ބަސްތަކަކީ ތަދުވާ އެއްޗެއް. އެއީ ދޮގުކަން އެނގުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުން އުނދަގޫވޭ.”
ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ސަމާގެ އަތުގައި ދޭނެ ޖަވާބެއް ނެތުނެވެ. އޭނާ ލީޒާގެ އަތުގައި މަޑުމަޑުން ހިފާލައި، އެއްވެސް ވާހަކައެއް ނުދައްކާ އިނެވެ.
ޒަމާނުއްސުރެ މޫދުގެ ރާޅުތައް ބޭރަށް ޖަހާލާފައި އަލުން އަތިރިމައްޗަށް ބީއްސާލަނީ، އެތަނަށް އެއްވެފައި ތިބި މީހުންގެ ޚިޔާލުތަކަށް އެއްވެސް ސަމާލުކަމެއް ދިނުމެއް ނެތިއެވެ.
އެ ދެ އެކުވެރިންނަށް ނޭނގޭ ކަމަކީ، ޖެހިގެން އައި ހަފުތާއަކީ އެއްވެސް މީހަކު ފެތުރި އަޑަކަށްވުރެ ބޮޑަށް އެމީހުންގެ އެކުވެރިކަން އިމްތިހާނު ކުރެވިގެންދާނެ ހަފުތާއެއް ކަމެވެ.
*****
މައްސަލަ ފެށުނީ އާދީއްތަ ދުވަހުގެ ހެނދުނު، ލީޒާގެ ހަތް އަހަރުގެ ދަރިފުޅު ޝިފާން ސްކޫލުން އައިސް އާދަޔާ ޚިލާފަށް ހިމޭނުން ހުރުމުންނެވެ. އޭނާ ދަބަސް ދޮރު ކައިރީގައި ބެހެއްޓުމަށްފަހު، އަތް ދޮވެގެން މެންދުރުގެ ކެއުމަށް ހުރީ ކޮން އެއްޗެއްތޯވެސް އަހާނުލާ ސުފުރާ ކައިރީގައި އިށީނެވެ.
ލީޒާއަށް ވަގުތުން އެކަން ފާހަގަކުރެވުނެވެ. “ދަރިފުޅާ، ކިހިނެއްވީ؟”
“ކަމެއް ނުވޭ.”
އެއީ ދަރިއަކަށް ކޮންމެވެސް ކަމެއް ވެއްޖެކަން މައަކަށް ޔަގީންވާ ފަދަ ޖަވާބެކެވެ. ލީޒާ އޭނާގެ ކައިރީގައި އިށީނދެލައި، އޭނާގެ ނިތްކުރިމަތިން އިސްތަށިކޮޅު ރީތިކޮށްލިއެވެ.
“ދަރިފުޅަށް މީހަކު އަނިޔާއެއް ކުރީތަ؟”
ޝިފާން ބޯ ހޫރާލި ނަމަވެސް، އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ އޮހެން ފެށިއެވެ. އިރުކޮޅަކު މަޑުން އިނުމަށްފަހު އޭނާ މަޑުމަޑުން އަހާލިއެވެ، “މަންމާ، ސަމާ ދައްތައަކީ ނުބައި މީހެއްތަ؟”
ލީޒާގެ ހިތަށް ބިރުވެރިކަމެއް ވަނެވެ. “ދަރިފުޅު އެހެން ތިޔަ އެހީ ކީއްވެ؟”
“ބައެއް ކުދިން ބުނީ ސަމާ ދައްތައަކީ މަންމައަށް ނުބައި ނުފޫޒެއް ފޯރުވާ މީހެއް ކަމަށް. މަންމަމެން މާ ގިނައިން އެކުގައި އުޅެނީ އެ އެކުވެރިކަމުގައި ގޯސް ކަމެއް އުޅޭތީ ކަމަށް އެކުދިން ބުނި.”
ލީޒާ ހައިރާންވެފައި އޭނާގެ ދަރިފުޅާ ދިމާލަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުއްޓެވެ. އެ ކުދިން ބުނެފައިވަނީ ބޮޑެތި މީހުން ދައްކާ ވާހަކަތައް އަޑުއަހައިގެން އެ ވާހަކަތަކެވެ. ހިތްނުބައި ބަހަކުން މީހަކަށް ކުރާނެ ފުން އަސަރާއި ލިބޭނެ ގެއްލުން އިޙުސާސް ނުކުރެވޭ ފަދަ މައުސޫމު އަޑަކުންނެވެ.
“އެކުދިން އިތުރު ވާހަކައެއް ބުނިތަ؟”
ޝިފާން މަޑުޖެހިލިއެވެ. “އެކުދިން ބުނީ މީހުން މަލާމާތް ކުރާތީ މަންމަ ދެން އެގެއަށް ގޮސްގެން ނުވާނެ ކަމަށް.”
ލީޒާ އޭނާގެ ދަރިފުޅު އޭނާގެ އަތުގެ ތެރެއަށް ލައި ބައްދާލިއެވެ. އިރުކޮޅަކަށް އޭނާއަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ބުނާކަށް ނޭނގުނެވެ. އޭނާއާ ސަމާއާ ބެހޭގޮތުން ދެކެވޭ ވާހަކަތަކަކީ ބޮޑެތި އަންހެނުން އަޅާލަންޖެހޭ ފަދަ ވާހަކަތަކެއް ނޫން ކަމަށް ބުނެ، އެކަންކަމަށް ފަރުވާނުބަހައްޓައި އޭނާ ހޭދަކުރީ ހަފުތާތަކެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ދެއްކުންތެރި ވާހަކަތައް އަމިއްލަ ދަރިފުޅުގެ ދުލުން އިވުމުން، ކަންތައްތައް މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެ ކަމުގެ އިޙުސާސް އޭނާއަށް ކުރެވުނެވެ. ހޮޓާތަކާއި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ކޮމެންޓުތަކުން ފެށުނު އެ ދޮގު ވާހަކަތައް، ކްލާސްރޫމްތަކާ ހަމައަށް ފޯރައި، އެއްވެސް ކުށެއް ނެތް ކުޑަކުއްޖަކު އޭނާ އެންމެ ލޯބިވާ މީހުންނާމެދު ސުވާލު އުފައްދަން މަޖުބޫރުކުރުވައިފިއެވެ.
އެ ދުވަހުގެ މެންދުރުފަހު، ލީޒާ ދިޔައީ ސަމާގެ ފަހާ ފިހާރައަށެވެ. ލީޒާ އެތެރެއަށް ވަންއިރު، ސަމާ އިނީ ފަހާ ފޮށްޓަށް ހުސްވެ، ފަނޑު ނޫކުލައިގެ ޔުނީފޯމެއް ފަހާށެވެ. އޭނާ އިސްއުފުލާލައި ހިނިތުންވެލި ނަމަވެސް، އެކުވެރިޔާގެ މޫނުމަތިން ފެނުނު މޮޅިވެރިކަން ވަގުތުން ފާހަގަވިއެވެ. “ކިހިނެއްވީ؟”
ލީޒާ އައިސް ދޮރު ލެއްޕިއެވެ. “މިއަދު ޝިފާން ގެއަށް އައީ ރޮމުން.”
ސަމާ ފަހަން އިން ހެދުން ބޭއްވިއެވެ. “ކީއްވެ؟”
ލީޒާ ހުރިހާ ވާހަކައެއް ކިޔައިދިނެވެ. ސަމާ ވަރަށް ގިނައިރު ވަންދެން، ފޮތީގައި އަތް ޖައްސާލައިގެން ހިމޭނުން އިނެވެ.
ދެން އޭނާ ވަރަށް މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “އެހެންވީމާ، އެވާހަކަތައް ކުޑަކުދިންނާ ހަމައަށް ފޯރީ ދޯ؟”
ލީޒާ ބޯޖަހާލިއެވެ. “އަހަރެން ހީކުރީ އަޅާނުލާ ދޫކޮށްލެވިދާނެ ކަމަށް.”
“އަހަރެންވެސް ހީކުރީ އެހެން.”
“އަހަރެން ހީކުރީ ކޮންމެވެސް ދުވަހަކުން އެކަން ހުއްޓޭނެ ކަމަށް.”
ސަމާ ކުޑަދޮރާ ދިމާލަށް ބަލާލިއެވެ. ކުޑަދޮރުން އެތެރެއަށް އެޅިފައިވާ އިރުގެ އަލިކަން، ވިއްކަން ތައްޔާރުކޮށްފައި ހުރި ކުލަކުލައިގެ ހެދުންތަކަށް އެޅިފައި ހުއްޓެވެ.
“އިތުރު އައު ވާހަކައެއް ފެންނައިރަށް މީހުން ވާހަކަދެއްކުން ހުއްޓާލަފާނެ. އެކަމަކު އޭގެ މާނައަކީ އެމީހުންގެ ސަބަބުން ލިބުނު ގެއްލުން އެމީހުންނަށް އިޙުސާސް ކުރެވުނެކޭ ނޫން.”
ލީޒާ އޭނާގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފުހެލިއެވެ. “އަހަރެން ބޭނުމެއް ނޫން އަހަރެންގެ ދަރިންނަކީ އަހަރެމެންދެކެ ލޯބިވާ މީހުންނާމެދު ލަދުގަންނަ ބަޔަކަށް ވާކަށް.”
“އަހަރެންވެސް ބޭނުމެއް ނޫން.”
“އެކަމަކު ސަމާ، އަހަރެން ވަރުބަލިވެއްޖެ. ދުވަހަކުވެސް ބަޔާންކޮށްދޭން ނުޖެހޭނެ ފަދަ ކަންކަން ސާފުކޮށްދޭން ޖެހޭތީ އަހަރެން މުޅިން ވަރުބަލިވެއްޖެ.”
ސަމާ ތެދުވެގެން ގޮސް، ލީޒާގެ ގައިގައި ބައްދާލިއެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ތޭވީސް އަހަރުގެ ތެރޭގައި ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، އެ ދެ އެކުވެރިން އެމީހުންގެ އެކުވެރިކަމާމެދު ރޮއެ ހިތާމަކުރިއެވެ. އެއީ އެކަކު އަނެކަކަށް ދެވުނު އަނިޔާއެއްގެ ސަބަބަކުން ނޫނެވެ. އެހެން މީހުންގެ ބަސްތަކުގެ ސަބަބުން، އެމީހުންގެ އެ އަގުހުރި ގުޅުން ބޮޑު ބުރައަކަށް ވެފައިވާތީއެވެ.
*****
ޖެހިގެން އައި ހުކުރު ދުވަހު، ލީޒާ އެއްވެސް މީހަކު އުންމީދު ނުކުރާ ފަދަ ކަމެއް ކުރިއެވެ. ހުކުރު ނަމާދަށްފަހު އޭނާގެ މަންމަގެ ގޭގައި އާންމުކޮށް އޮންނަ އާއިލީ ބައްދަލުވުމުން ރެކުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭނާ ދިޔައީ ސަމާ ގޮވައިގެންނެވެ. އެ ގޭގެ ތެރޭގައި ތިބި މީހުންގެ ވާހަކަދެއްކުމުގެ އަޑާއި، ސައި ތަށިތަކަށް އަޅާ އަޑާއި، ހެދިކާ ތަށިތައް ދައުރުކުރާ އަޑުން މުޅި ތަން އޮތީ ގުގުމާލާފައެވެ.
ފުރަތަމަ ހުރިހާ ކަމެއްވެސް ދިޔައީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް، ކުރިއަށް އޮތް ކައިވެނީގެ ޕާޓީއަކާ ބެހޭގޮތުން އަންހެނުން ވާހަކަދައްކަން ތިއްބާ، ޝައުފާ ކިޔާ ތިމާގެ މީހަކު މަލާމާތުގެ ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބުންޏެވެ. “ލީޒާ، ކައިވެނީގެ ޕާޓީގައިވެސް ތި ދެމީހުން ތިބެންވާނީ އެކުގައި. މިހާރު އެހެން މީހަކަށް ލީޒާގެ ސަމާލުކަމެއް ނުލިބެއެއްނު.”
އެތަނުން ބައެއް މީހުން ހޭން ފެށިއެވެ. އެހެން އަންހެނަކު ބުންޏެވެ. “ބަލަ ތި ދެމީހުންނަށް އެކަނި ޚާއްސަ މޭޒެއް ތައްޔާރުކުރަންވީނު.”
އިތުރު މީހުން ހޭން ފެށިއެވެ. ލީޒާގެ މޫނުމަތި ރަތްވި ނަމަވެސް، އޭނާއަށް އެއްޗެއް ނުބުނެވެނީސް ސަމާ އޭނާގެ ސައިތަށި މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. އޭނާ އަޑުގަދައެއް ނުކުރެއެވެ. އަދި އެއްވެސް މީހަކަށް ހަުތުރު ބަހެއްވެސް ނުބުނެއެވެ. އޭނާ ހަމައެކަނި އެންމެންގެ މޫނަށް ބަލާލުމަށްފަހު ސުވާލުކުރިއެވެ. “އަހަރެން ތިޔަ އެންމެންނާ ސުވާލެއް ކޮށްލަންތަ؟”
މީހުންގެ ހުނުމުގެ އަޑު ކެނޑުނެވެ.
“މާދަމާ ތިޔައިގެ ތެރެއިން މީހަކު ބަލިވެއްޖެނަމަ، ގާތުގައި ހުންނަން ބޭނުންވަނީ ކާކު؟ ތިމާ އެންމެ ކާން ބޭނުންވާ އެއްޗެހި ދަނެ، ބަލިވެ އުޅޭއިރު ބޭސް ގެނެސްދީ، ބިރުގަންނަ ވަގުތު ހިތްވަރު ދޭން ކައިރީގައި އިންނަ މީހާތަ؟ ނޫނީ، ތިމާގެ އެކުވެރިކަމަކީ އަވަށްޓެރިންގެ ހިތްހަމަޖެހުމަށްޓަކައި އެކަށީގެންވާ ކަމެއްތޯ ބަލަން ވަގުތު ހޭދަކުރާ މީހާތަ؟”
އެއްވެސް މީހަކު ޖަވާބެއް ނުދިނެވެ.
(ނުނިމޭ)
