ފެށުން: އާދައިގެ ދަތުރަކުން ބޮޑު މުޞީބާތަކަށް
ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ސަލާމަތީ އެންމެ އަސާސީ ޤަވާއިދަކީ “ކޮންމެ މީހަކު، ކޮންމެ ފަހަރަކު، އަދި ކޮންމެ ދަތުރެއްގައި” ވެސް އެއްވެސް އިސްތިސްނާއެއް ނެތި ފުރިހަމައަށް ޗެކްކުރުމެވެ. ނަމަވެސް، މި ނިޒާމަށް ސަމާލުކަން ނުދެވި، ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކޮށްލެވޭ މަދު ވަގުތުކޮޅެއްގެ ސަބަބުން އެތައް ސަތޭކަ ފުރާނައެއް ކުއްލިއަކަށް ވަކިވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ. ކެލިފޯނިއާގެ ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއަށް ފަސިންޖަރު މަތިންދާބޯޓެއް ފުނޑުފުނޑުވެގެން ދިޔުމާއި، އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ މަތިން ބޮއިންގ 747 މަތިންދާބޯޓެއް ވީނުވީއެއް ނޭނގި ގެއްލުމާއި، ޓައިވާނުގައި ބޯޓެއް ޖައްސަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ހުޅުފަޅައިގެން ދިޔުމަކީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ބޮޑެތި އިހުމާލުތަކާ ގުޅިފައިވާ ބިރުވެރި ތިން ހާދިސާއެވެ.
1. ޕެސިފިކް ސައުތުވެސްޓް އެއާލައިންސް ފްލައިޓް 1771: މުވައްޒަފުންގެ އިމްތިޔާޒުގެ ނާޖާއިޒު ފައިދާ
ލޮސް އެންޖަލިސް އިންޓަނޭޝަނަލް އެއާޕޯޓުން ސެން ފްރެންސިސްކޯއަށް ދަތުރުކުރި ޕީ.އެސް.އޭ ފްލައިޓް 1771 އަކީ އާދައިގެ ކުރު ދަތުރެކެވެ. ބޯޓުގައި ތިބި 38 ފަސިންޖަރުންގެ ތެރޭގައި އެއާލައިންގެ ގިނަ އަދަދެއްގެ މުވައްޒަފުން ހިމެނުނެވެ. ނަމަވެސް ބޯޓު މައްޗަށް އެރިތާ ކުޑަ ވަގުތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ޕައިލެޓުންގެ ފަރާތުން ކޮންޓްރޯލް ޓަވަރަށް ލިބުނީ ސިހުން ގެނުވި މެސެޖެކެވެ؛ ބޯޓުތެރޭގައި ބަޑީގެ އަޑުފަށްގަނޑެއް ވަނީ އިވިފައެވެ.
އޭގެ މަދު ސިކުންތުކޮޅެއް ފަހުން ބޯޓު ކެލިފޯނިއާގެ ފަރުބަދަތަކުގެ ތެރެއަށް ވެއްޓި، ބިމާ ހަމަވިއެވެ. އެއާކްރާފްޓް އެހާ ބާރުމިނުގައި ބިމުގައި ޖެހުމުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ބައިތަކެއް ފެންނާކަށް ނެތެވެ؛ ފެންނަން ހުރީ ހަމައެކަނި ކަރުދާސްތަކާއި ޖެޓް ފިއުލްގެ ވަހެވެ. ބޯޓުން ދަތުރުކުރި 43 މީހުން ވެސް މި ހާދިސާގައި ވަނީ ދުނިޔެ ދޫކޮށްފައެވެ.
އެފް.ބީ.އައި އާއި އެން.ޓީ.އެސް.ބީ ގުޅިގެން ހިންގި ތަހުޤީޤުގައި ކޮކްޕިޓް ވޮއިސް ރެކޯޑަރު (ސީ.ވީ.އާރު) ތަހުލީލުކުރުމުން އެނގުނީ، ފަސިންޖަރަކު ކޮކްޕިޓަށް ވަދެ ޕައިލެޓުންގެ ގަޔަށް ބަޑިޖަހައި މަރާލި ކަމެވެ. ހާދިސާ ހިނގި ސަރަޙައްދުން ފެނުނު 44 މެގްނަމް ބަޑިން ނެގުނު އިނގިލީގެ ނިޝާނުން އެނގުނީ އެއީ ޑޭވިޑް ބާކް ނަމަކަށް ކިޔާ މީހެއް ކަމެވެ. ބާކް އަކީ ވައްކަމުގެ މައްސަލައެއްގައި ދާދިފަހުން ވަޒީފާއިން ވަކިކޮށްފައިވާ އެއާލައިންގެ ކުރީގެ މުވައްޒަފެކެވެ. އޭނާ ބޯޓަށް އެރީ އޭނާ ވަޒީފާއިން ވަކިކުރި ސްޓޭޝަން މެނޭޖަރު ރޭ ތޮމްޕްސަންގެ ކިބައިން ބަދަލުހިފުމަށެވެ.
މި ހާދިސާގައި ސަލާމަތީ ނިޒާމުގެ ބޮޑު އިހުމާލަކަށް ވެގެންދިޔައީ، އެއާލައިން މުވައްޒަފުންގެ ފާސް ދައްކާލުމުން، އެކްސްރޭ އަދި މެޓަލް ޑިޓެކްޓަރުން ފާސްނުކޮށް ސެކިއުރިޓީ ބައިޕާސް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު އޮތުމެވެ. އެ ފުރުޞަތުގެ ބޭނުން ހިފައި ބާކް ވަނީ ބަޑި ހިފައިގެން ބޯޓަށް އަރައި، ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން އެތައް ބައެއްގެ ފުރާނަ ދުއްވާލާފައެވެ. މިއާއެކު އެފް.އޭ.އޭ އިން ވަގުތުން ފިޔަވަޅު އަޅައި، މުވައްޒަފުންނާއި ކްރޫއިން ވެސް އާންމު ފަސިންޖަރުން ފަދައިން ފުރިހަމައަށް ޗެކްކުރަން މަޖުބޫރުކުރިއެވެ.
2. އެއާ އިންޑިއާ ފްލައިޓް 182: ފޮށިތަންމަތި ބެލެހެއްޓުމުގެ ފަރުވާކުޑަކަން
އާންމު ހާލަތްތަކުގައި ބޮއިންގ 747 މަރުކާގެ ބޮޑެތި ބޯޓުފަހަރަކީ ކުއްލިއަކަށް ވައިގެ ތެރެއިން ވެއްޓޭ އުޅަނދުފަހަރެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ކެނެޑާއިން ފުރައިގެން ލަންޑަން މަގުން އިންޑިއާއަށް ދަތުރުކުރި އެއާ އިންޑިއާ ފްލައިޓް 182، އަޔަލޭންޑްގެ އައްސޭރިފަށާ ކައިރިން އެޓްލާންޓިކް ކަނޑުގެ މަތިން ރާޑަރުން ކުއްލިއަކަށް ގެއްލުނެވެ. ބޯޓުގައި ތިބި 329 މީހުން ވެސް މި ހާދިސާގައި މަރުވިއެވެ. މިއީ ކެނެޑާގެ ތާރީޚުގައި ހިނގި އެންމެ ނުރައްކާތެރި ޓެރަރިޒަމްގެ އަމަލެވެ.
ކަނޑުގެ އަޑިން ބްލެކް ބޮކްސް ނަގައިގެން ކުރި ތަހުލީލުތަކުންނާއި ބޯޓުގެ ކާގޯ ބައިގެ ބައިތަކުން އެނގުނީ، އެތެރެއިން ބޭރަށް ވާގޮތަށް ބާރުގަދަ ގޮވުމެއް ގޮވާފައިވާ ކަމެވެ. އެއީ ބޮމެކެވެ. ތަހުޤީޤުން ހާމަވިގޮތުގައި މި ބޮން ބޯޓަށް އެރުވުނީ ވެންކޫވަރު އެއާޕޯޓުގައި ހިނގި ސަލާމަތީ ގޯސްތަކަކުންނެވެ.
“އެމް. ސިންގް” ނަމަކަށް ކިޔާ ފަސިންޖަރަކު، ވެންކޫވަރުން ޓޮރޮންޓޯއަށް ދަތުރުކުރުމަށްފަހު، އޭނާގެ ފޮށި އެއާ އިންޑިއާ ފްލައިޓަށް ބަދަލުކުރުމަށް ޗެކް-އިން އޭޖެންޓަށް މަޖުބޫރުކުރިއެވެ. އޭނާގެ ޓިކެޓް ޓޮރޮންޓޯއިން އިންޑިއާއަށް ކަށަވަރުވެފައި ނެތް ނަމަވެސް، ފަސިންޖަރު ޒުވާބުކޮށް ހަޅޭއްލެވުމުން، ގަވާއިދާ ޚިލާފަށް އޭޖެންޓް ވަނީ އެ ފޮށި ބޯޓަށް އަރުވަން ހުއްދަ ދީފައެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ފަސިންޖަރު ބޯޓަށް ނޭރި ނަމަވެސް، ބޮން އެކުލެވޭ ފޮށި ބޯޓަށް އެރިއެވެ.
މީގެއިތުރުން، ޓޮރޮންޓޯ އެއާޕޯޓުގައި ފޮށިތައް ސްކޭންކުރަން ހުރި އެކްސްރޭ މެޝިން ހަލާކުވެފައި ހުރުމުން، ސެކިއުރިޓީ އޮފިސަރުން ބޭނުންކުރީ އަތުން ހިފަހައްޓާ ގޮވާތަކެތި ދެނެގަންނަ ކުޑަ ޑިވައިސްއެކެވެ. އެ ޑިވައިސް އިން އިންޒާރުގެ އަޑު އިވުނު ނަމަވެސް، ތަޖުރިބާ މަދުވުމުގެ ސަބަބުންނާއި ތަފާތު އަޑެއް ކަމަށް ބަލައި އެ ފޮށި ދޫކޮށްލީއެވެ. މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއަށްފަހު، ބައިނަލްއަޤްވާމީ ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގައި “ޕަސެންޖަރ ބެގެޖް ރިކޮންސިލިއޭޝަން” ނިޒާމު ޤާއިމުކުރެވުނެވެ؛ އެއީ ފަސިންޖަރު ބޯޓަށް ނާރާނަމަ، އެމީހެއްގެ އެއްވެސް ފޮށްޓެއް ބޯޓަށް ނޭރުވުމުގެ ހަރުކަށި ޤަވާއިދެވެ.
3. ޔުނި އެއާ ފްލައިޓް 873: މަނާ ތަކެތި އެތެރެކުރުމުގެ ނުރައްކާ
ޓައިވާނުގެ ތައިޕޭއިން ހުއާލިއަންއަށް ދަތުރުކުރި ޔުނި އެއާ ފްލައިޓް 873 (އެމް.ޑީ-90 މަރުކާގެ ބޯޓެއް) އޮމާންކަމާއެކު ރަންވޭގައި ޖެއްސި ވަގުތު، ކުއްލިއަކަށް ބޯޓުގެ ކެބިން ތެރޭގައި ބާރުގަދަ ގޮވުމެއް ގޮވައި އަލިފާން ރޯވިއެވެ. “މޭޑޭ! މޭޑޭ!” ގެ އަޑާއެކު ފަސިންޖަރުން ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރަން ދުއްވައިގަތްއިރު، 28 މީހަކު ފިހިގެން ހޮސްޕިޓަލަށް ގެންދެވުނެވެ. އަދި އޭގެ ތެރެއިން އެކަކު ފަހުން ނިޔާވިއެވެ.
ތަހުޤީޤީ ޓީމުތަކުން ބެލިބެލުމުން ފެނުނީ އާދަޔާޚިލާފު މަންޒަރެކެވެ؛ ބޯޓުގެ 8 ވަނަ ސަފުގެ މަތީގައިވާ އޮވަރހެޑް ބިން (ލަގެޖް އަޅާ ވަތްގަނޑު) ފަޅައިގެން ގޮސްފައި ހުއްޓެވެ. އެތަނުން ފެނުނު ހެކިތަކުގެ ތެރޭގައި ބްލީޗް އަޅާ ދެ ފުޅީގެ ބައިތައް ފެނުނުއިރު، އޭގައި ހުރީ ބްލީޗްގެ ބަދަލުގައި ޕެޓްރޯލް (ގެސޮލިން) ކަން ތަހުލީލުތަކުން ކަށަވަރުވިއެވެ. ސެކިއުރިޓީ ކެމެރާތައް ބެލުމުން ފެނުނީ، މަޝްހޫރު އެތުލީޓެއް ކަމަށްވާ ކޫ ޗިން-ޝުއީ މި ފުޅިތައް ހިފައިގެން ދިޔުމުން، ސެކިއުރިޓީ އޮފިސަރު އެ ފުޅި ނުހުޅުވައި، އަދި ވަސްނުބަލައި، ބްލީޗް ކަމަށް ބުނުމުން ފަސޭހައިން ދޫކޮށްލި ތަނެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އޮވަރހެޑް ބިން ތެރޭގައި ސައިކަލު ބެޓެރިއެއް ވެސް ބާއްވާފައި އޮތެވެ. ބޯޓު ރަންވޭގައި ޖެއްސުމާއެކު، ބެޓެރި ކަހާލައިގެން ގޮސް އޭގެ ޓާމިނަލްތަކުން ޝޯޓްވެ، އަލިފާންކަނި ބުރައިގެން ދިޔައީއެވެ. އެ ވަގުތު ފުޅިން ލީކުވެފައި ހުރި ޕެޓްރޯލްގެ އާވީގައި ހުޅުހިފައި، ބޮޑު ގޮވުމެއް ގޮވީއެވެ. މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ޓައިވާނުގެ އެއާޕޯޓުތަކުގައި ނުރައްކާތެރި ދިޔާތަކެއްޗާއި މަނާ ސާމާނު ޗެކްކުރުމުގެ ނިޒާމު އަލުން އެކުލަވާލައި، ސެކިއުރިޓީ އޮފިސަރުންގެ ތަމްރީނުތައް ވަރުގަދަ ކުރެވުނެވެ.
ނިންމުން: ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އިސްތިސްނާއެއް އޮތް ކަމެއް ނޫން
މި ތިން ހާދިސާއިން ވެސް ދަސްކޮށްދިން އެންމެ ބޮޑު ޙަޤީޤަތަކީ، ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ސަލާމަތީ ނިޒާމުގައި އެއްވެސް މީހަކަށް، އަދި އެއްވެސް ހާލަތެއްގައި އިސްތިސްނާއެއް އޮވެގެން ނުވާނެ ކަމެވެ. ޤަވާއިދަކީ ސަބަބަކާ ލައިގެން ހެދިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. މުވައްޒަފަކު ވިޔަސް، ދަންނަ މީހަކު ވިޔަސް، ނުވަތަ މަޝްހޫރު މީހަކު ވިޔަސް، ސަލާމަތީ ފާސްކުރުންތަކުން ބޭރުވުމަށް އެންމެ ފަހަރަކު ފުރުޞަތު ދިނުމަކީ ވެސް އެތައް ސަތޭކަ ފުރާނައެއް ނުރައްކަލަށް ހުށަހެޅިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
ފަސިންޖަރުން ބޯޓަށް ނާރަނީސް އެމީހުންގެ ފޮށިތަންމަތި ބޯޓަށް ނޭރުވުމާއި، މުވައްޒަފުންނާއި ކްރޫއިން ވެސް ފުރިހަމައަށް ސްކޭންކުރުމާއި، އަދި ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ދެނެގަތުމަށް އަޅާފައިވާ ފިޔަވަޅުތަކަކީ އެތައް ހިތާމަވެރި ތަޖުރިބާތަކަކުން ދަސްވި ފިލާވަޅުތަކެކެވެ. ވައިގެ ދަތުރުފަތުރުގެ ރައްކާތެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކާއި، އެއާޕޯޓް މުވައްޒަފުން އަދި ފަސިންޖަރުން ވެސް އަބަދުމެ ހޭލާތިބެ، މި ސަލާމަތީ ޤަވާއިދުތަކަށް ފުރިހަމައަށް އިޙްތިރާމްކޮށް ބޯލަނބަން ޖެހެއެވެ. ސަލާމަތީ ނިޒާމު ބިނާވެފައި އޮންނަނީ ކެނޑިނޭޅި އަޅާ ފިޔަވަޅުތަކެއްގެ މައްޗަށް ކަމަށްވާއިރު، އެ ނިޒާމުގެ އެންމެ ބޮޅެއް ދޫވިޔަސް، އޭގެ ނަތީޖާއަކަށް ވަނީ އިއާދަނުކުރެވޭ ފަދަ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ.
