ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ޒަމާނުއްސުރެ ދެކެވެމުން އަންނަ ފުލޯކު އަދި ބިރުވެރި ވާހަކަތަކަކީ އެ ބައެއްގެ ސަގާފަތާއި އަގީދާއާ ގުޅިފައިވާ ވާހަކަތަކެކެވެ. މިގޮތުން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްރަށުގައި ޒަމާނުއްސުރެ ކިޔައިއުޅޭ ނާމާން ވާހަކަތަކާއި، ދެކުނު އިރުމަތީ އޭޝިއާގެ ގައުމެއް ކަމަށްވާ ތައިލެންޑުގެ ފުލޯކު ވާހަކަތަކުގެ މެދުގައި ހައިރާންވާފަދަ އެއްގޮތްކަންތައްތަކެއް ހުރިކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މީގެ ތެރެއިން ވެސް އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވެނީ ތައިލެންޑުގެ ފުލޯކު ވާހަކަތަކުގައި މަޝްހޫރު “ފީ ފޮންގް” ގެ ވާހަކައާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ލ. ފޮނަދޫގައި ދެކެވޭ “އަލިގުޅަ” ނުވަތަ ރޭގަނޑު ފެންނަ “މާމަގު ބައްތި” ކަމަށް ބުނާ އަލިފާން ގުޅައާއި ދެމެދު ހުރި ގުޅުމެވެ.
ތައިލެންޑުގެ “ފީ ފޮންގް”
ތައިލެންޑުގެ ސަގާފީ އަދި ފުލޯކު ވާހަކަތަކުގައި ބަޔާންކުރާ ގޮތުގައި “ފީ ފޮންގް” އަކީ ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި އާދަޔާޚިލާފު ގޮތްގޮތަށް ދައުރުވާ ރޫހާނީ ނުވަތަ ޖިންނި ފަދަ މަޚްލޫޤެކެވެ. މި މަޚްލޫޤުގެ އެންމެ ޚާއްޞަ ސިފައަކީ އޭގެ ނޭފަތުން ނުވަތަ އަނގައިން ނުކުންނަ އަލިފާނުގެ އަލިކަމެވެ. އާންމުކޮށް މި މަޚްލޫޤު ދަތުރުކުރަނީ ރޭގަނޑު ދަންވަރު، އަނދިރި ފަޅު ސަރަޙައްދުތަކާއި ޖަންގަލިތަކުގައެވެ. ދުރުން ބަލާއިރު މިއީ ވައިގެ ތެރޭގައި އޮޔާދާ އަލިގުޅައެއް ފަދައިން ފެންނަ އެއްޗެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، މި މަޚްލޫޤަކީ ނަޖިސް އެއްޗެއްސާއި ކުނިވަސްދުވާ ތަކެއްޗަށް ދަހިވެތިވެގެން އުޅޭ އެއްޗެއް ކަމަށް ވެސް އެ ގައުމުގެ އަވަށު މީހުން ކިޔައި އުޅެއެވެ.
ތަފުސީލު ލިޔުން – ފީ ފޮންގް: ތައިލެންޑުގެ ފުލޯކު ވާހަކަތަކުގައި ކިޔައިއުޅޭ ނޭފަތުން އަލިފާން އަރާ މަޚްލޫޤު
– އަޙްމަދު ރަޝީދު
ފޮނަދޫ އަލިގުޅައިގެ ހާދިސާ
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބަލާއިރު، ލ. ފޮނަދޫގެ ތާރީޚީ ފުލޯކް ވާހަކަތަކުގެ ތެރޭގައި “އަލިގުޅަ” ނުވަތަ ފޮނަދޫ ކުރިގަމު އަވަށަށް ދާން އޮންނަ މިހާރުގެ ‘ސިރާޖުއްދީނު މަގުން’ ފެންނަ “މާމަގު ބައްތި” ފެނުމުގެ ވާހަކަތަކަކީ ވަރަށް މަޝްހޫރު ވާހަކައެކެވެ. ރަށުގެ ދޮށީ އުމުރުގެ މީހުން ކިޔައިދޭ ގޮތުގައި، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުތަކުގައި ފަޅު ސަރަހައްދުތަކުން ނުވަތަ ރުއްގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިން ވައިގެ ތެރޭގައި އުދުހި ދަތުރުކުރާ އަލިފާން ގުޅައެއް ފެންނަ ކަމަށް ބުނެވެއެވެ. މި އަލިގުޅައަކީ ބައެއް ފަހަރު ކުއްލިއަކަށް ބޮޑުވެ، އަނެއްބައި ފަހަރު ކުޑަވެގެންދާ އެއްޗެކެވެ. އަދި އިންސާނުންނަށް ފެނުމުން އެ އަލިގުޅަ އިންސާނުންގެ ފަހަތުން ދުވާކަމަށް ނުވަތަ ބިރުދައްކާ ކަމަށް ވެސް ބުނެވެއެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ރަށްރަށުގައި މިފަދަ ހާދިސާތައް ސިފަކުރަނީ ޖިންނީންގެ އަމަލެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ތަފުސީލު ލިޔުން – ފޮނަދޫ އަލިގުޅައިގެ ވާހަކަ – އާދަމް ޙަލީމް
ދެ ވާހަކައިގެ މެދުގައިވާ އެއްގޮތްކަން
މި ދެ ސަގާފަތުގެ ވާހަކަތަކަށް ފުންކޮށް ބަލާއިރު ފެންނަ އެއްގޮތްކަންތައްތަކަކީ:
1- އަލިފާނުގެ ސިފަ: ދެ ވާހަކައިގައި ވެސް މައިގަނޑު ސިފައަކީ އަނދިރީގެ ތެރޭގައި ވިދާ ބާރުގަދަ އަލި ނުވަތަ އަލިފާންގަނޑެކެވެ. ފީ ފޮންގްގެ ނޭފަތުން ނުކުންނަ އަލި، ދުރުން ފެންނަ މީހަކަށް ސިފަވާނީ ފޮނަދޫން ފެންނަ ކަމަށް ބުނާ އަލިގުޅަ ފަދަ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
2- ހަރަކާތްތެރިވާ ވަގުތާއި ތަން: ދެ ބާވަތުގެ ހާދިސާ ވެސް ހިނގަނީ ރޭގަނޑު މީހުން މަދު، އަނދިރި ފަޅު ސަރަހައްދުތަކުގައެވެ. ގަސްބޯ ޖަންގަލިތަކާއި ރުއްގަނޑުތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ.
3- އިންސާނުންގެ ނަޒަރިއްޔާތު: ދެ ގައުމުގެ މީހުން ވެސް މި ކަންކަން ދެކެނީ އާދަޔާޚިލާފު، ރޫހާނީ ނުވަތަ ބިރުވެރި ކަމެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
އިލްމީ އަދި ސަގާފީ ނަޒަރަކުން
ސައިންޓިފިކް ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ޗަކަބިންތަކާއި ކުނިވާ ގަސްގަހާގެހިން ބޭރުވާ މީތޭން ފަދަ ގޭސްތައް ވައިގެ ތެރެއަށް އަނދައިގެން ދިއުމުން އުފެދޭ “ވިލް-އޯ’-ދަ-ވިސްޕް” (އަލިފާން ހުޅުކޮޅު) ގެ ސަބަބުން މިފަދަ އަލިތައް ފެނުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އިހުގެ މީހުން ސައިންސީ ހަގީގަތް ނޭނގޭތީ، އެފަދަ ކަންކަން ސިފަކޮށްފައިވަނީ ބިރުވެރި މަޚްލޫޤުންގެ ސިފައިގައެވެ. އިސްލާމީ އަގީދާގެ މައްޗަށް ބަލާއިރު، ޖިންނީންނަކީ އަލިފާނުން އުފައްދަވާފައިވާ ބައެއް ކަމުން، އެފަދަ މަޚްލޫޤުން އެކި ސިފަސިފައިގައި އިންސާނުންނަށް ބިރުދެއްކުމަށް ފެނުމަކީ ވެސް ވެދާނެ ކަމެކެވެ.
ޚުލާޞާ
ތައިލެންޑުގެ “ފީ ފޮންގް” އާއި ރާއްޖޭގެ “ފޮނަދޫ އަލިގުޅަ” އަކީ ޖޯގްރަފީ ގޮތުން ދުރު ދެ ސަރަހައްދެއްގެ ވާހަކަތަކެއް ކަމުގައި ވިޔަސް، އިންސާނުންގެ ޚިޔާލާއި ތަޖުރިބާތަކުގައި އަޖައިބުވާފަދަ ގުޅުމެއް ހުރިކަން މި ވާހަކަތަކުން ހާމަވެއެވެ. މިއީ ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ދެކެވޭ ފުލޯކު ވާހަކަތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ސަގާފަތް އަނެއް ސަގާފަތާ ގުޅުވައިދޭ ވަރަށް ޝައުގުވެރި މިސާލެކެވެ.
