ދާދި ފަހުން ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މަޝްހޫރު ނޫސްވެރިއަކާ ގުޅޭގޮތުން އުފެދުނު ބަހުސަކާއެކު، ނޫސްވެރިކަމާއި، ލިޔުންތެރިކަމާއި، ފަންނީ އިތުބާރާއި، އަދި މި ދާއިރާތަކުން ކުރިއަށްދާން މަސައްކަތްކުރާ މީހުންނާމެދު އަޅުގަނޑުމެން އަމަލުކުރާ ގޮތާމެދު މުހިންމު ވާހަކަތަކެއް ވަނީ ދެކެވެން ފަށާފައެވެ.
މީހެއްގެ ތަޢުލީމީ ފަސްމަންޒަރަށް ބެލުމެއްނެތި، ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ނޫސްވެރިއަކަށް ނުވަތަ ލިޔުންތެރިއަކަށް ވެވިދާނެތޯ ސުވާލު އުފައްދައި ފޭސްބުކްގައި ކުރި ޕޯސްޓަކާ ގުޅިގެން ގިނަ ބައެއްގެ ފާޑުކިޔުން ވަނީ އަމާޒުވެފައެވެ. މި ބަހުސް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި ފެތުރިގެން ދިޔައިރު، އުންމީދީ ލިޔުންތެރިންގެ އަގުވައްޓާލައި، އެމީހުންނަށް މަލާމާތްކޮށް ފުރައްސާރަކުރާކަމުގެ ތުހުމަތުތައް ވަނީ ކުރެވިފައެވެ.
ނަމަވެސް، މި ޒުވާބުތަކާއި އަމިއްލަ ފަރުދުންގެ ވާހަކަތަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، މީގެން ލިބިގަންނަންޖެހޭ މާ މުހިންމު ފިލާވަޅެއް އެބައޮތެވެ.
އާދެ، ފަންނީ ނޫސްވެރިއަކަށް ނުވަތަ ލިޔުންތެރިއަކަށް ވުމަކީ ހަމައެކަނި ބަސްތަކެއް އަތުރާލުމަށްވުރެ މާ ފުން ކަމެކެވެ. އެކަމަކު އޭގެ މާނައަކީ އަދި ދަސްކުރަމުންދާ ކޮންމެ މީހަކު ބާކީކޮށްލުން ހެއްޔެވެ؟
ލިޔުންތެރިކަމަކީ ފަންނެކެވެ. ނޫސްވެރިކަމަކީ ޒިންމާއެކެވެ. މި ދެކަމަށްވެސް ހިތްވަރާއި، އިލްމާއި، ދިރާސާކުރުމާއި، އަދަބުވެރިކަމާއި ތަޖުރިބާ ބޭނުންވެއެވެ. ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިއަކީ ސްކްރީނުން ފެންނަހާ އެއްޗެއް ޝާއިޢުކުރާ މީހެއް ނޫނެވެ. ކަށަވަރުކުރަންޖެހޭ ހަޤީޤަތްތަކާއި، ބަލަންޖެހޭ މަސްދަރުތަކާއި، ތާރީޚުތަކާއި، މަޢުލޫމާތުގެ ސައްޙަކަން ބަލައި، ބައެއް ފަހަރު މުޅި ލިޔުން އަލުން ލިޔަންޖެހޭ ހާލަތްތައްވެސް އާދެއެވެ.
އެއްވެސް މީހަކީ އެއްދުވަހުން އެ ދާއިރާއެއްގެ މާހިރަކަށް ވާނެ މީހެއް ނޫނެވެ.
ނަމަވެސް މިއަދަކީ ޢިލްމާއި ވަސީލަތްތައް ކުރިއަށްވުރެ ފަސޭހައިން ލިބެން ހުރި ޒަމާނެކެވެ. އާޓިފިޝަލް އިންޓެލިޖެންސް (އޭއި) އާއި، ތަރުޖަމާކުރާ އެޕްލިކޭޝަންތަކާއި، އޮންލައިން ކުތުބުޚާނާތަކުގެ ސަބަބުން، ކުރިން މިފަދަ ކަމަކަށް އުންމީދުވެސް ނުކުރާ އެތައް ބަޔަކަށް ލިޔުމާއި ޝާއިޢުކުރުމުގެ ދޮރުތައް ވަނީ ހުޅުވިފައެވެ. އަދި އެތައް ބަޔަކު އެ މަސައްކަތް ކުރަމުންވެސް އެބަގެންދެއެވެ.
ބައެއް މީހުން ޚިޔާލުތައް ތަރުތީބުކުރަން އޭއައި ބޭނުންކުރެއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު އެހެން ބަހަކުން ޚިޔާލު ފާޅުކުރަން ތަރުޖަމާކުރާ ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީ ހޯދައެވެ. ބައެއް މީހުން އޮންލައިން ވަސީލަތްތަކުން ދަސްކުރާއިރު، އަނެއް ބަޔަކު ދަނީ ފުރަތަމަ ފަހަރަށް މަޒުމޫނު ލިޔަން ތަޖުރިބާކުރަމުންނެވެ.
މި ވަސީލަތްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ އެމީހުންގެ މަސައްކަތުގެ އަގު އޭގެ ޒާތުގައި ގެއްލޭ ކަމެއް ހެއްޔެވެ؟
އެއްކަމެއް ސާފުކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. އޭއައި ބޭނުންކުރުމަކީ މީހަކު އަމިއްލައަށް ލިޔުންތެރިއަކަށް ވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ހަމަ އެފަދައިން، ތަރުޖަމާކުރާ އެޕެއް ބޭނުންކުރުމަކީ މީހަކު ނޫސްވެރިއަކަށް ވާ ކަމެއްވެސް ނޫނެވެ.
ވަސީލަތެއް ބޭނުންކުރުމާއި، ތިމާގެ ޒިންމާ އެ ވަސީލަތަކަށް ދޫކޮށްލުމާ ދެމެދު ބޮޑު ތަފާތެއްވެއެވެ.
މިސާލަކަށް، ޚިޔާލެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް މަޒުމޫނެއް ތައްޔާރުކުރުމަކީ ޕެރެގްރާފެއް ތަރުޖަމާކުރުމަށްވުރެ މާ ބޮޑު މަސައްކަތެކެވެ. އެކަމަށް އާ ވިސްނުމާއި، ދިރާސާކުރުމާއި، ކިޔުމާއި، އިސްލާހުކުރުމާއި، އަދި ލިބޭ މަޢުލޫމާތާމެދު ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ޤާބިލުކަން ބޭނުންވެއެވެ. ނަންތަކާއި، ތާރީޚުތަކާއި، ހަޤީޤަތްތަކާއި މަސްދަރުތައް ކަށަވަރުކުރަން ޖެހެއެވެ. އޭއައި އިން ދޭ މަޢުލޫމާތު ގައިވެސް ކުށެއް އޮވެދާނެއެވެ. އަދި އިތުބާރު ހިފޭކަމަށް ފެންނަ މަސްދަރުތަކުގައިވެސް ކުށް ހުރެދާނެއެވެ.
ޓެކްނޮލޮޖީގެ އެހީގައި ލިޔުމެއްގެ ފަރުމާ ތައްޔާރުކުރެވިދާނެއެވެ. ނަމަވެސް ނިމިފައިވާ މަސައްކަތުގެ ފުރިހަމަ ޒިންމާ އުފުލަންޖެހޭނީ އެ ޝާއިޢުކުރާ މީހެކެވެ.
ފަހަރުގައި އަޅުގަނޑުމެން ބަހުސްކުރަންވީ މިކަމާމެދުގައެވެ. ރަނގަޅަށް ލިޔެފައިވާ ކޮންމެ ލިޔުމަކީ އޭއައި އިން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ އެއްޗެއް ކަމަށް ވަގުތުން ނިންމުމުގެ ބަދަލުގައެވެ.
މީހަކު ފުން ވިސްނުމެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ރިޕޯޓެއް ތައްޔާރުކޮށްފިނަމަ، އެމީހެއްގެ ޤާބިލުކަމާމެދު ސުވާލު އުފެއްދުމުގެ ކުރިން، އެ ލިޔުމުގެ ސައްޙަކަމާއި ފެންވަރަށް ނުބަލަންވީ ކީއްވެ ހެއްޔެވެ؟ މަސައްކަތުގައި ކުށެއް ހުރިނަމަ، އެކަން ފާހަގަކޮށްދޭށެވެ. ލިޔުންތެރިކަން އިތުރަށް ރަނގަޅުކުރަން ޖެހޭނަމަ، ބިނާކުރަނިވި ފާޑުކިޔުން ހުށަހަޅާށެވެ.
މީހެއްގެ މަސައްކަތް އިސްލާހުކޮށްދިނުމާއި، އެ މަސައްކަތް ކުރި މީހާގެ އަގުވައްޓާލައި ލަދުގަންނަވާލުމާ ދެމެދު ބޮޑު ތަފާތެއްވެއެވެ.
ކޮންމެ މީހަކީ ނޫސްވެރިކަމުގެ ރަސްމީ ތަޢުލީމު ހާސިލުކޮށްފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި އަދަބިއްޔާތު ނުވަތަ މުއާޞަލާތީ ދާއިރާއިން ކިޔަވާފައިވާ މީހެއްވެސް ނޫނެވެ. ބައެއް މީހުން ދަސްކުރަނީ ކިޔައިގެންނެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ޢަމަލީ ތަޖުރިބާއާއި، ބެލުމާއި، އޮންލައިން ވަސީލަތްތަކުގެ އެހީގައެވެ.
އޭގެ މާނައަކީ ފަންނީ މިންގަނޑުތައް ދޫކޮށްލުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ އިދިކޮޅެވެ.
ޚަބަރެއް ފަތުރާނަމަ، އެ ކަށަވަރުކުރާށެވެ. ތަރުޖަމާކުރާނަމަ، އޭގެ މާނަ ސަލާމަތްކުރާށެވެ. އޭއައި ބޭނުންކުރާނަމަ، އޭގެ ނަތީޖާގެ ސައްޙަކަން ބަލާށެވެ. ކުށެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، އެކަން ޤަބޫލުކޮށް އިސްލާހުކުރާށެވެ. ލިޔުމުގެ މިނިވަންކަމަކީ ޒިންމާދާރުކަމުން ބަރީއަވުމެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް، ފަންނީ ތަޖުރިބާއަކީ ދެން ތިބޭ މީހުންގެ ހިތްވަރު އެލުވާލަން ބޭނުންކުރާ ހަތިޔާރަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.
ތަޖުރިބާކާރު ނޫސްވެރިންނަށް އެބޭފުޅުންގެ ދާއިރާގެ މިންގަނޑުތައް ދިފާޢުކުރުމުގެ ފުރިހަމަ ޙައްޤު އޮންނާނެއެވެ. އެކަމަކު އެއީ އެބޭފުޅުންގެ ޢިލްމު ހިއްސާކޮށް، އަލަށް ނުކުންނަ ކުދިންނަށް މަގުދައްކައި، ނޫސްވެރިކަން ތަރައްޤީކުރަން ލިބޭ ފުރުސަތެއްވެސް މެއެވެ. ދާއިރާއެއް ކުރިއަރާނީ ޢިލްމު ހިއްސާކުރުމުންނެވެ. އެ ދާއިރާއަށް ވަންނަން ހުރި ދޮރުތައް ބަންދުކޮށް ބިރުދެއްކުމަކުން ނޫނެވެ.
ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރަން ހިތްވަރުދީފައި، އެ ބޭނުންކުރުމުން އެކަމަށް މަލާމާތްކުރުމަކީ އޭގެ ޒާތުގައި ވަރަށް މަޖާ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން އެންމެން ގާތު ބުނަނީ އާ ކަންކަމަށް ހޭނުމަށާއި، އާ ހުނަރުތައް ދަސްކުރުމަށާއި، ހުރި ވަސީލަތްތަކުގެ ބޭނުން ހިފުމަށެވެ. ނަމަވެސް މީހަކު އެކަން ކުރުމުން، ބައެއް ފަހަރު އެއީ މަލާމާތުގެ މައުޟޫއަކަށް ވެގެންދެއެވެ.
ވީމާ، އޮތީ ކޮން ގޮތެއް ހެއްޔެވެ؟ މީހުން ޓެކްނޮލޮޖީ ބޭނުންކުރަންވީ ހެއްޔެވެ؟ ނުވަތަ އެ ބޭނުންކުރާތީ މާފަށް އެދެންވީ ހެއްޔެވެ؟
ޔަޤީނުންވެސް، ފޭސްބުކްގައި އެއްޗެއް ލިޔާ ކޮންމެ މީހަކީ ނޫސްވެރިއެއް ނޫނެވެ. މަޢުލޫމާތު އުފެއްދުމާއި، އަމިއްލަ ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމާއި، މަޒުމޫނު ލިޔުމާއި، ފަންނީ ނޫސްވެރިކަމާ ދެމެދު ތަފާތުތަކެއް ހުރެއެވެ. މި ތަފާތުތައް ދެނެގަތުން މުހިންމެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، މީހެއްގެ މިއަދުގެ ޤާބިލުކަމާއި، މުސްތަޤުބަލުގައި އެ މީހަކު އިތުރަށް ރަނގަޅުވުމަށް އޮތް ފުރުސަތާ ދެމެދުގައިވާ ތަފާތު ދެނެގަތުންވެސް އެހާމެ މުހިންމެވެ.
ކޮންމެ ކާމިޔާބު ލިޔުންތެރިއަކީވެސް ކޮންމެވެސް ދުވަހަކު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ޕެރެގްރާފެއް ލިޔުނު މީހެކެވެ. ކޮންމެ ތަޖުރިބާކާރު ނޫސްވެރިއަކީވެސް ކޮންމެވެސް ދުވަހަކު އާ ކަންތައްތަކެއް ދަސްކުރަން ޖެހުނު މީހެކެވެ. އެއްވެސް މީހަކީ، މީހުން ކިޔާހިތްވާ ފަދަ ސުރުޚީއެއް ލިޔާނެ ގޮތް ނުވަތަ މައްސަލައެއް ތަހުޤީޤުކުރާނެ ގޮތް ނުވަތަ އިތުބާރު ހިފޭ މަސްދަރެއް ދެނެގަންނާނެ ގޮތް އުފަންވިއިރު އެނގިފައިވާ މީހެއް ނޫނެވެ.
އެހެން މީހެއްގެ މަސައްކަތް ބާކީކޮށްލުމުގެ ކުރިން، އަޅުގަނޑުމެން މި ހަޤީޤަތް ހަނދާންކުރަން ޖެހެއެވެ.
މީހުން ލިޔާ ކޮންމެ އެއްޗަކަށް އަޅުގަނޑުމެން އެއްބަސްވާކަށް ނުޖެހެއެވެ. އަދި އެމީހުންގެ ލިޔުންތެރިކަން ކަމުދާކަށްވެސް ނުޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، އިހާނެތިކޮށް ނުހިތައިވެސް ޚިޔާލު ތަފާތުވެވިދާނެއެވެ. މީހަކު ލަދުގަންނަވާނުލައިވެސް ކުށް އިސްލާހުކޮށްދެވިދާނެއެވެ. އަދި އާ ކަންކަން ދަސްކުރުމަކީ ލަދުގަންނަންޖެހޭ ކަމަކަށް ނުހަދައި، ފަންނީ މިންގަނޑުތައް ހިފެހެއްޓިދާނެއެވެ.
އިތުރަށް ރަނގަޅަށް ލިޔުމަށް ހިތްވަރުދީ، ޒިންމާދާރު ނޫސްވެރިކަމަށް ބާރުއަޅައި، މީހުން ކުރާ އިޚުލާޞްތެރި މަސައްކަތުގެ އަގު ވަޒަންކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ ފަންނީ ނޫސްވެރިއަކަށް ނުވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ދަސްކުރުމުގެ ފުރުސަތު ލިބެން ޖެހެއެވެ.
ކޮންމެ ތަޖުރިބާކާރު ލިޔުންތެރިއަކީވެސް، ކޮންމެވެސް ދުވަހަކު ތަޖުރިބާނެތް ލިޔުންތެރިއެކެވެ. އަދި ކޮންމެ ރީތި ވާހަކައެއްގެ ފެށުމަކީވެސް، ކޮންމެވެސް މީހަކު ކެރިގެން ގަނޑެއްގައި ލިޔުނު އަމިއްލަ ޚިޔާލެއްގެ ފުރަތަމަ ބަހެވެ.
