ތަޢާރަފު
ދިވެހި މުޖުތަމަޢުގައި ދުފުމާއި، ސުޕާރީ ބޭނުންކުރުމަކީ ޒަމާނުއްސުރެ އަށަގެންފައިވާ އާދައެކެވެ. ގިނަ ބަޔަކަށް މިއީ އާދައިގެ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ފެނުނު ކަމުގައި ވިޔަސް، ސިއްޙީ މާހިރުން ހާމަކުރައްވާ ގޮތުގައި މިއީ އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަށް ނުހަނު ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކެއް ދޭ، ދެވިހިފާ ކަމެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި އަނގައިގެ ސިއްޙަތަށް ހުރި ނުރައްކަލެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ހަށިގަނޑުގެ ދުޅަހެޔޮކަން ނަގާލާ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ.
ދުފަން ފެށުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތައް
ސުޕާރީ ނުވަތަ ފޯއް ކެއުމުގެ އާދަ ގިނަ ފަހަރަށް ފެށެނީ އުމުރުން ވަރަށް ކުޑައިރުގައެވެ. އާއިލާގެ ތެރެއިންނާއި ރައްޓެހިންގެ ފަރާތުން މިކަމަށް ހިތްވަރު ލިބެއެވެ. ބައެއް މީހުން ކެއުމަށްފަހު އަނގަ މީރުކޮށްލުމުގެ ގޮތުން މިކަން ކުރާއިރު، އަނެއް ބަޔަކު މިއީ މުޖުތަމަޢުގައި އޮންނަ ސަގާފީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެއެވެ. އަދި ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ރައްޓެހިންނާއެކު ވަގުތު ހޭދަކުރާއިރު ފޫހިފިލުވުމުގެ ގޮތުންވެސް މި އާދަ އަށަގަނެއެވެ.
ދެވިހިފާ މާއްދާތައް
ފޯކަކީ އޭގައި “އެރެކޮލިން” (Arecoline) ކިޔާ މާއްދާއެއް އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. މިއީ ސިކުނޑިއަށް އަސަރުކުރުވައި، ހަށިގަނޑަށް ހީވާގިކަން ގެނެސްދޭ މާއްދާއެކެވެ. ނިކޮޓީން ފަދައިން މި މާއްދާއަކީވެސް އިންސާނާ އޭގެ މައްޗަށް ބަރޯސާކުރުވާ ނުވަތަ ދެވިހިފާ މާއްދާއެކެވެ. ގަވާއިދުން ފޯއް ނުވަތަ ސުޕާރީ ބޭނުންކުރާ މީހަކު އެ ބޭނުންކުރުން ހުއްޓާލައިފިނަމަ، ބޮލުގައި ރިއްސުމާއި، މޫޑު ގޯސްވުމާއި، މަސައްކަތަށް ސަމާލުކަން ނުދެވުން ފަދަ ކަންކަން މެދުވެރިވަނީ މި ސަބަބާ ހުރެއެވެ.
ދުފަން ތައްޔާރުކށްފައިވާ ދުފާތަބަކަކީ ދިވެހި ހޮޓާ، ކެފޭތަކުން އާއްމުކޮށް ފެންނަ އެއްޗެއް – ފޮޓޯ: މުނިއަވަސް
ކެންސަރަށް މަގުފަހިވާ މާއްދާތައް
ދުނިޔޭގެ ސިއްޙަތު ޖަމްޢިއްޔާއިން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގައި ފުވަކަކީ ކެންސަރު ޖައްސާ މާއްދާތައް (ކާސިނޯޖެންސް) އެކުލެވޭ އެއްޗެކެވެ. ފޯއް ކެއުމުގެ ސަބަބުން އަނގައިގެ ކެންސަރާއި، ކަރުގެ ކެންސަރު ޖެހުމުގެ ފުރުޞަތު ވަރަށް ބޮޑަށް އިތުރުވެއެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު، ފުވަކާއެކު ދުންފަތާއި ހުނި ބޭނުންކުރުމަކީ މި ނުރައްކާ އެތައް ގުނައަކަށް އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. މިއީ އަނގައިގެ އެތެރޭގެ މަޑު މަސްތައް ހަލާކުކޮށްލައި، “އޯރަލް ސަބްމިއުކަސް ފައިބްރޯސިސް” ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތަކަށް މަގުފަހިކުރާ ކަމެކެވެ.
އެހެނިހެން ބަލިތަކާ ހުރި ގުޅުން
ކެންސަރުގެ އިތުރުން، ފޯއް ކެއުމަކީ ހިތުގެ ބަލިތަކާއި، ހަކުރު ބައްޔާއި، ފުރަމެއަށް ޖެހޭ ބަލިތަކާ ގުޅުންހުރި ކަމެކެވެ. ފުވަކުގައި ހުންނަ ކެމިކަލްތަކުގެ ސަބަބުން ލޭގެ ހޮޅިތައް ހަނިވެ، ލޭގެ ޕްރެޝަރު މަތިވުމަށް މެދުވެރިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ދަތްތަކުގެ ހިރުގަނޑު ހަލާކުވުމާއި، ދަތްތައް ރަތްވެ ސަކަރާތްވުމަކީ މިކަމުގެ ސަބަބުން ކުރިމަތިވާ އާންމު ސިއްޙީ މައްސަލަތަކެވެ.
ހުއްޓާލުމަށް ހުރި ހުރަސްތައް
މި ނުރައްކާތެރި އާދަ ހުއްޓާލުމަށް ކުރިމަތިވާ އެންމެ ބޮޑު ހުރަހަކީ ދެވިހިފާފައި ހުރުމެވެ. ހަށިގަނޑަށް މި މާއްދާތައް ނުލިބުމުން ކުރިމަތިވާ އުނދަގޫތަކަށް ކެތްނުކުރެވިގެން ގިނަ މީހުން އަލުން މިކަން ފަށައެވެ. އަދި މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އިޖުތިމާޢީ އާދަކާދަތަކާއި، ކޮންމެ ތަނަކުން ފަސޭހައިން ސުޕާރީ ނުވަތަ ދުފަން ލިބެން ހުރުމަކީވެސް މިކަން ހުއްޓާލުމަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
ހުއްޓާލުމަށް އެހީތެރިވާ ޕްރޮގްރާމްތައް
ސުޕާރީއާއި ދުންފަތުގެ އިސްތިޢުމާލުކުރުން ހުއްޓާލުމަށް ސަރުކާރާއި އަމިއްލަ ޖަމްޢިއްޔާތަކުން ދަނީ ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ހޭލުންތެރިކުރުވުމުގެ ޕްރޮގްރާމްތަކާއި، ކައުންސެލިންގް ދިނުމާއި، ދެވިހިފާފައިވާ މިންވަރު ކުޑަކުރުމަށް އެހީތެރިވެދޭ ސިއްޙީ ފަރުވާތައް ހިމެނެއެވެ. ކާމިޔާބުކަމާއެކު މިކަން ހުއްޓާލުމަށްޓަކައި އަމިއްލަ ނަފްސުގެ އަޒުމާއި، އާއިލާގެ އެހީތެރިކަން ނުހަނު ބޭނުމެވެ.
ނިންމުން
ފޯއް ނުވަތަ ސުޕާރީ ކެއުމަކީ ހަމައެކަނި އާދައިގެ ސަގާފީ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ސިއްޙަތު ނަގާލާ، ފުރާނައަށް ނުރައްކާކުރާ ބޮޑު ވަބާއެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމަޢުން މި އާދަ ނައްތާލުމަށްޓަކައި ހޭލުންތެރިވާން އެބަޖެހެއެވެ. އަމިއްލަ ސިއްޙަތަށާއި، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކުގެ ސަލާމަތަށްޓަކައި މި ނުރައްކާތެރި އާދައާ ދުރުހެލިވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ. ދުޅަހެޔޮ މުޖުތަމަޢެއް ބިނާކުރެވޭނީ މިފަދަ ނުރައްކާތެރި އާދަތަކުން އަޅުގަނޑުމެން ސަލާމަތްވެގެންނެވެ.
