އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމަކީ އިމްތިހާނުތަކާއި ތަޖުރިބާތަކުން ފުރިގެންވާ ދަތުރެކެވެ. މި ދަތުރުގައި ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ބަލިމަޑުކަމާއި ތަދުތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހެއެވެ. ނަމަވެސް، މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި ފެންނަ ވަރަށް ހިތާމަވެރި އެއް ކަމަކީ، އަނެކާ ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ ބައްޔަކާ މެދު ނުވަތަ އޭނާގެ ހާލަތާ މެދު ގޮތްކިޔައި، ފާޑުކިޔުމެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ރިވެތި އަދަބުތަކާ ޚިލާފު، އަދި އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ ގޮތުން ބެލިޔަސް ވަރަށް ދަށު ދަރަޖައިގެ ކަމެކެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކަށް، އެއް ބައްޔެއްގައިވެސް އެކި މީހުންނަށް ކުރެވޭ އިޙުސާސްތައް ތަފާތެވެ. ސިއްޙީ ގޮތުން ބަލާއިރުވެސް، އިންސާނުންގެ ހަށިގަނޑު އުފެދިފައިވާ ގޮތުން އެކި މީހުންނަށް ތަދު އިޙުސާސްވާ މިންވަރު ތަފާތުވެއެވެ. މިސާލަކަށް، އާދައިގެ ރޯގާއެއް ޖެހުމުން އެކަކު ވަރަށް ބޮޑަށް ބަލިވެ، އެނދުން ނުތެދުވެވިފައި އޮވެދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އަނެކަކު އެ ހާލަތުގައިވެސް އާދައިގެ މަތިން މަސައްކަތް ކޮށްފާނެއެވެ. މީގެ މާނައަކީ ބޮޑަށް ބަލިވި މީހާ އުޅެނީ މަކަރުންނޭ ނުވަތަ އޭނާ މާ ކަންތައް ބޮޑުކޮށްލައިގެން އުޅެނީއެކޭ ނޫނެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އެ ބަލީގެ ސަބަބުން ކުރާ އަސަރު މާ ބޮޑީއެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކަށް، ކޮންމެ މީހެއްގެ ކިބައިގައިވެސް ކެތްކުރުމުގެ ބާރު ނުވަތަ ކެތްތެރިކަން ހުންނަނީ އެކި ވަރަށެވެ. މިއީ މާތް ﷲ އިންސާނުން އުފައްދަވާފައިވާ ގޮތެވެ. ބައެއް މީހުންނަކީ ނަފުސާނީ ގޮތުންނާއި ޖިސްމާނީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ކެތްތެރިކަމެއް ލިބިފައިވާ މީހުން ކަމުގައި ވިޔަސް، އަނެއް ބަޔަކީ އެއަށްވުރެ ނާޒުކު މީހުންނަށް ވެދާނެއެވެ. މީހެއްގެ ކެތްތެރިކަން ކުޑަވުމަކީ އެމީހާއަށް ފުރައްސާރަ ކުރަންޖެހޭ ސަބަބެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެމީހަކަށް އެ ހާލަތުގައި ބޭނުންވާނީ ހިތްވަރާއި އަޅާލުމެވެ.
އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ކަމަކީ، ލޮލަށް ނުފެންނަ ބަލިތަކާ މެދު މީހުން ދެކޭ ގޮތެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ނަފުސާނީ ބަލިތަކާއި، ހަށިގަނޑުގެ އެތެރޭގައި އުފެދޭ ތަދުތައް ހިމެނެއެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މިފަދަ ބަލިތަކުގައި އުޅޭ މީހުންގެ ބޭރުފުށުން ބައްޔެއް ހުރިކަމެއް ނޭނގިދާނެއެވެ. އެހެންކަމުން، ބައެއް މީހުން އެފަދަ މީހުންނާ ދިމާލަށް އެއީ “މަކަރު ހަދާ މީހެއް” ނުވަތަ “ކަންނެތް މީހެއް” ކަމަށް ބުނެ ބަދު ބަސްތައް ރައްދު ކުރެއެވެ. ނަފުސާނީ ބައްޔަކީ މީހާގެ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާ، ހިތްދަތި ކަމެކެވެ. އެކަން ތަހައްމަލު ކުރާ މީހާއަށް ނޫނީ އޭގެ ވޭނެއް ނޭނގޭނެއެވެ. އެހެންކަމުން، މީހަކު އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައި ރިހުމެއް ހުރިކަމަށް ނުވަތަ ނަފުސާނީ ގޮތުން އުނދަގޫތަކެއް ހުރިކަމަށް ބުނާނަމަ، އެއީ ދޮގެއް ކަމަށް ނިންމުމުގެ އެއްވެސް ޙައްޤެއް އަހަރެމެންނަކަށް ނޯންނާނެއެވެ.
ބަލިމީހުންނަށް ޒިޔާރަތްކޮށް، އެމީހުންނަށް ހިތްވަރު ދިނުމަކީ އިސްލާމްދީން ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ. އެހެން މީހުންގެ ބައްޔާމެދު ގޮތްކިޔައި، އެމީހުންގެ ހިތުގައި ޖެއްސުމުގެ ބަދަލުގައި، އޯގާތެރި ބަހަކުން އެމީހަކަށް ހިތްހަމަޖެހުން ހޯދައިދޭށެވެ. އަހަރެމެންނަށް ނުފެންނަ ވޭނެއް އަނެކާ ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ އިރު، އަހަރެމެންގެ ބަސްތަކަކީ އެ ވޭނަށް ލިބޭ އިތުރު އަނިޔާއަކަށް ވިޔަ ނުދޭށެވެ. މިއަދު އަނެކާ ހުރި ހާލަތަށް މާދަމާ އަހަރެމެންވެސް ދާން ޖެހިދާނެކަން ހަނދާން ބަހައްޓަންވާނެއެވެ.
