އެ އައު ގައިދީއާ ބެހޭގޮތުން އެންމެންގެ ސަމާލުކަން އެންމެ ފުރަތަމަ ހުއްޓުނީ އޭނާގެ ނަމަކަށް ނޫނެވެ. އެއީ އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ކުރެހުންތަކަށެވެ.
ހުޅުމާލޭގައި ހުންނަ އަންހެނުންގެ ޖަލުގެ ދޮރުމައްޗަށް ޖަލު ވޭން މަޑުކޮށްލުމާއެކު، އޭގެ ބްރޭކްގެ އަޑު މުޅި ސަރަހައްދަށް ގޮވައިގެން ދިޔައެވެ. ހެނދުނުގެ އިރުގެ ދޯދިތައް ކޮންކްރީޓް ފާރުތަކަށް އެޅިފައިވާއިރު، ގާޑުން އައިސް ވޭނުގެ ފަހަތު ދޮރު ހުޅުވާލިއެވެ. އެތެރޭގައި ތިބި އަންހެނުން އެކަކު އަނެކަކަށް ފަހު ފޭބިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ މީހުން ތިބީ އިސްޖަހައިގެންނެވެ. ބައެއް މީހުންގެ މޫނުމަތިން ބިރުވެރިކަން ފެންނައިރު، އަނެއް ބަޔަކު ތިބީ ރުޅިއައިސްފައެވެ. ބައެއް މީހުންގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާއްދާލާފައިވީ ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ ދިރިއުޅުން މުޅިން ބަދަލުވެއްޖެކަން ޤަބޫލުކުރަން ބޭނުންނުވާ ފަދަ ގޮތަކަށް އެ ކަރުނަތައް ފޮރުވަން މަސައްކަތް ކުރަމުންދިޔައެވެ.
ދެން ފޭބީ އޭނާއެވެ. އާދަޔާ ޚިލާފަށް އިސްކޮޅުން ދިގު، މަޑުމައިތިރި ސިފައެއް ހުރި އަންހެނެކެވެ. އޭނާގެ ދެ އަތް އޮތީ ކަޅު ކުލައިގެ
ޓެޓޫތަކުން ފުރިފައެވެ. އެ ކުރެހުންތައް އަތުކުރިން ފެށިގެން ކޮނޑާ ހަމައަށް ފެތުރިފައިވާއިރު، ކަރުގެ އެއްފަރާތުން ވެސް ބައެއް ކުރެހުންތައް ފެންނަން ހުއްޓެވެ. އޭނާ ފެނުމާއެކު އެންމެންގެ ސަމާލުކަން އެދިމާލަށް ހުއްޓުނެވެ. އޭނާއަށް ތިން ފިޔަވަޅު ނޭޅެނީސް މީހުން ސިއްރުސިއްރުން ވާހަކަދައްކަން ފަށައިފިއެވެ.
“އެއީ ކާކުބާ؟”
“ބަލާބަލަ އެހުރި ކުރެހުންތަކެއް..”
“އޭނާ ކުރީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި ކަމެއް ކަންނޭނގެ.”
“އެއީ އިތުބާރު ކުރެވޭ ފަދަ މީހެއް ނޫން.”
މުނިފޫހިފިލުވާނެ މާގިނަ ކަންތައްތަކެއް ނެތް މިފަދަ ތަނެއްގައި، އަލަށް އަންނަ މީހަކީ އަބަދުވެސް މީހުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން ދަމައިގަންނަ ކަމެކެވެ. ހަޤީޤަތަށްވުރެ ހީތަކާއި އަޑުތައް ފެތުރޭލެއް މާ އަވަހެވެ. މީހެއްގެ މާޒީއަކީ އެތައް ބައެއްގެ ދުލުން ކިޔައިދޭ ވާހަކައަކަށް ބަދަލުވެ، ކޮންމެ މީހަކުވެސް އޭގެ ތެރެއަށް އަމިއްލަ ޚިޔާލީ ވާހަކަތައް އިތުރުކުރެއެވެ. ނަމަވެސް އެ އަންހެންމީހާ އެއްވެސް ވަރަކަށް އެކަމަށް ސަމާލުކަމެއް ނުދެއެވެ. އޭނާ އެހެން މީހުންގެ ރުހުން ހޯދާކަށް ނޫޅެއެވެ. އަމިއްލަ ނަފުސު ދިފާއުކޮށް ވާހަކައެއް ދައްކާކަށްވެސް މަސައްކަތެއް ނުކުރެއެވެ. އޭނާ ހަމައެކަނި އޮފިސަރުގެ އިރުޝާދުތަކަށް ކިޔަމަންވެ، އޭނާގެ ތަކެތި އަޅާފައިވާ ކުޑަ ދަބަސް ހިފައިގެން ހިމޭންކަމާއެކު އިމާރާތުގެ އެތެރެއަށް ވަދެގެން ދިޔައެވެ.
އޭނާގެ ނަމަކީ އާމިނަތު ޝަފާއެވެ. އުމުރަކީ ތިރީސް އަށް އަހަރެވެ. ޖަލަށް ވަތް ވަގުތުން ފެށިގެން އޭނާ އެއްކަމެއް ސާފުކޮށްދިނެވެ. އެއީ އޭނާ އެއްވެސް މީހެއްގެ ސަމާލުކަން ބޭނުންނުވާ ކަމެވެ. އޭނާ ވާހަކަދައްކަނީ ހަމައެކަނި ކޮންމެހެން ދައްކަންޖެހޭ ވަގުތުތަކުގައެވެ. “ލައްބަ އޮފިސަރު”، “ވިސްނިއްޖެ”، “ޝުކުރިއްޔާ”.. މިއީ އޭނާގެ ދުލުން މީހުންނަށް އިވޭ މަދު ބަސްތަކެވެ. އޭނާ ކަނީ އެކަންޏެވެ. އިށީނދެގެން އިންނަނީ އެކަންޏެވެ. ހުސްވަގުތުތަކުގައި ގިނައިން ކުރާ ކަމަކީ ޖަލުގެ ކުޑަ ކުތުބުޚާނާއިން ފޮތް ކިޔުމާއި، އަބަދުވެސް އޭނާގެ މޭގައި ޖައްސާފައި ބާއްވާ ބާ ނޯޓުފޮތެއްގައި ކޮންމެވެސް އެއްޗެއް ލިޔުމެވެ.
ޖަލުގެ ގިނަ ގައިދީން އޭނާއަކީ ކާކުތޯ ބަލަން މަސައްކަތް ކުރިއެވެ. ނަމަވެސް ޝަފާ އެއްވެސް ފުރުސަތެއް ނުދެއެވެ. އޭނާއަކީ ބޭ އަދަބީ މީހެއް ނޫނެވެ. އަދި ބޮޑާ މީހެއްވެސް ނޫނެވެ. އޭނާގެ ކިބައިން ފެންނަނީ ބަސްތަކަށްވުރެ ބަރުދަން ހުރި ހިމޭންކަމެކެވެ. ޖަލެއްގެ ތެރޭގައި، ރުޅިއަށްވުރެ ބޮޑަށް މީހުންގެ ޝައުޤުވެރިކަން އިތުރުވަނީ ހިމޭންކަމަށެވެ. ބައެއް މީހުން ޤަބޫލުކުރި ގޮތުގައި އޭނާއަކީ ނުރައްކާތެރި މީހެކެވެ. އަނެއް ބަޔަކު ހީކުރީ އޭނާ ކޮންމެވެސް ބޮޑު ކަމެއް ފޮރުވަނީ ކަމަށެވެ. “ގައިގައި ކުރެހުން އަޅާފައި ހުންނަ އަންހެނެއްގެ ހިތް ހެވެއް ނުވާނެ” ކަމަށް ބައެއް މީހުން ބުންޏެވެ.
ނަމަވެސް އެ ކުރެހުންތަކުގެ ފަހަތުގައިވާ ހަޤީޤަތެއް އެކަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. ކޮންމެ ކުރެހުމަކީ ވާހަކައެކެވެ. ކޮންމެ ރޮނގަކީ ހަނދާނެކެވެ. ކޮންމެ ނިޝާނަކީ އޭނާ ތަހައްމަލުކުރި ވޭނެއްގެ ހަނދާނެކެވެ.
އެ ޖަލުގައި އެންމެން ދަންނަ އަދި އެހެން އަންހެނަކު ވެސް އުޅެއެވެ. އޭނާގެ ނަން އިވުމާއެކު މުޅި ތަނުގެ މަސްލަހަތު ބަދަލުވެގެންދެއެވެ. އެއީ ފާތިމަތު ރިޝްފާއެވެ. އެންމެން އޭނާއަށް ކިޔަނީ “ރިޝީ” އެވެ. ޝަފާއާ ޚިލާފަށް، ރިޝީ ބޭނުންވަނީ އެންމެންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަންނާށެވެ. ޖަލުގެ ކޮންޓްރޯލް އޮތީ އޭނާގެ އަތުގައިކަން އެންމެންނަށް އަންގައިދޭން އޭނާ ބޭނުންވެއެވެ. އޭނާއަކީ ޖަލުގައި ހުރި އެންމެ ވަރުގަދަ އެކަކެވެ.
އިސްކޮޅުން ދިގު، ކޮނޑު ފުޅާ، ބިޔަ ހަށިގަނޑެއްގެ ވެރި ރިޝީ ޖަލުގެ ގޯޅިތަކުން ހިނގާފައި ދާއިރު ހީވަނީ އެއީ އޭނާގެ އަމިއްލަ ތަނެއްހެންނެވެ. ރިޝީ ކޮޓަރިއަކަށް ވަދެއްޖެނަމަ، ދައްކަމުންދާ ވާހަކަތައް މަޑުވެއެވެ. އަންހެނުން އެއްފަރާތްވެއެވެ. އިސްޖަހާލައެވެ. އެއީ އޭނާއަށް ކުރާ ޤަދަރަކުން ނޫނެވެ. އޭނާދެކެ ގަންނަ ބިރަކުންނެވެ.
އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ރިޝީ އޭނާގެ ނަން ދަމަހައްޓާފައިވަނީ މީހުންނަށް ބިރުދައްކައިގެންނެވެ. އަލަށް އަންނަ ގައިދީންނަށް ޖަލުގެ ޤަވާއިދުތައް ވަރަށް އަވަހަށް ދަސްވެއެވެ. ރިޝީއާ ދެކޮޅަށް އެއްޗެއް ނުބުނާށެވެ. އޭނާ ބުނާ ކަމަކަށް ނޫނެކޭ ނުބުނާށެވެ. އޭނާއާ ދިމާލަށް ބަލަން ނުޖެހޭ ގޮތަކަށް ނުބަލާށެވެ. ބައެއް ގައިދީން އޭނާގެ އެއްޗެހި ދޮވެދެއެވެ. ބައެއް މީހުން އޭނާ ނިދާ ތަން ސާފުކޮށްދެއެވެ. ބައެއް މީހުން އެމީހުންގެ ކާނާވެސް އޭނާއަށް ދެނީ، ނޫނެކޭ ބުނެފިނަމަ ވެދާނެ ގޮތަކާމެދު ބިރުންނެވެ. ރިޝީ އެ ބާރުގެ ބޭނުން ހިފަނީ އުފަލާއެކުއެވެ. އޭނާއަށް ހީވަނީ މީހުން ބިރުގަތުމަކީ އެއީ ޤަދަރުކުރުން ކަމަށެވެ. މީހުން އޭނާދެކެ ބިރުގަންނަނަމަ، އެކަކަށްވެސް އޭނާއަށް ދެރައެއް ނުދެވޭނެކަމަށް އޭނާ އަމިއްލަ ނަފުސަށް ވިސްނައިދީފައިވެއެވެ. އޭނާގެ ބާރު އަޑާއި ރުޅިވެރި ދެލޮލުގެ ފަހަތުގައިވަނީ، އެއްވެސް މީހަކު އަތްލުމަށް ފުރުސަތު ނުދޭ އެތައް ޒަޚަމްތަކެއް އުފުލަމުންދާ އަންހެނެއްކަން އެކަކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. ޖަލުގެ ފާރުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެންނަށް ފެންނަނީ އޭނާ ދައްކާ ބިރުވެރި ސޫރައެވެ. ރިޝީ ހުރީ އެގޮތުގައި ދެމިހުންނަން ތައްޔާރަށެވެ. ޝަފާ އަންނަންދެނެވެ.
ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ވަންދެން، ރިޝީއަށް އެ އައު ކުށްވެރިޔާއާމެދު މާ ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދެވުނެވެ. ޖަލަކީ އަބަދުވެސް މީހުން އައިސް ގޮސްވާ ތަނެކެވެ. ގިނަ މީހުން ވަރަށް އަވަހަށް އެތަނުގެ ކަންކަން ހުންނަ ގޮތް ދަސްކޮށްލައެވެ. މައްސަލަތަކާ ދުރުވެ، ހިމޭނުން ތިބެން ދަސްކުރެއެވެ. ޝަފާއަކީ ވެސް، ޖަލުގެ ނުފެންނަ ޤަވާއިދުތަކަށް ފަހުން ބޯލަނބާނެ އާދައިގެ އަންހެނެއް ކަމަށް ރިޝީއަށް ހީވިއެވެ.
ނަމަވެސް، ރިޝީގެ އެ ނިންމުން ނުބައެވެ. ޝަފާ ހިމޭނުން ހުންނަނީ އޭނާ ބަލިކަށިވީމައެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ހިމޭނުން ހުންނަނީ، ހަޤީޤީ ބާރަކީ އަޑުގަދަކޮށް ދައްކަންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫންކަން އޭނާއަށް އެނގޭތީއެވެ.
މި ހާދިސާ ހިނގީ މެންދުރުގެ ކެއުމުގެ ވަގުތުގައެވެ. ކެންޓީނު އޮތީ މީހުންބާރުވެފައެވެ. ތަބައްތަކުގެ އަޑާއި، ބަތާއި މަސްރިހައިގެ ވަސް މުޅި ތަނަށް ފެތުރިފައި އޮތެވެ. އަންހެނުންތައް ގްރޫޕު ހަދައިގެން ތިބެ، އާއިލާއާއި، ދަރިންނާއި، އަދި މި ހުރަގެއިން މިނިވަންވާނެ ދުވަހެއްގެ ވާހަކަ ދައްކަމުން ދިޔައެވެ.
ޝަފާ އިނީ އެކަނިމާ އެކަނި ކަނެއްގައެވެ. އޭނާ ކަމުން ދިޔައީ ވަރަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކުގައެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް ނުބަލައެވެ. އެއްވެސް މީހަކަށް އުނދަގުލެއް ނުކުރެއެވެ.
ދެން ފެނުނީ ދޮރު ހުޅުވުނު ތަނެވެ. ރިޝީ އެތެރެއަށް ވަނެވެ. ވަގުތުން މުޅި މާހައުލު ބަދަލުވިއެވެ. ދައްކަމުން ދިޔަ ވާހަކަތައް ހުއްޓުނެވެ. ބައެއް މީހުން އިސްޖަހާލިއެވެ. އަނެއް ބަޔަކު އަވަސްއަވަހަށް ރިޝީއަށް ޖާގަ ހެދުމަށް ތަބައްތައް ދުރުކުރިއެވެ. ރިޝީއަށް ޝަފާ އެކަނި އިނުމާއި، ޝަފާ އޭނާއަށް ކުޑަކޮށްވެސް ބަލާނުލާކަން ފާހަގަވިއެވެ. ރިޝީގެ މޫނުމައްޗަށް ކުޑަ ހިނިތުންވުމެއް އައެވެ. އޭނާ މަޑުމަޑުން ޝަފާ އިށީނދެގެން ހުރި މޭޒާ ދިމާލަށް ހިނގައިގަތެވެ. އެ ހިނގުމަކީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެނގޭ ހިނގުމެކެވެ. އެއީ މިއަދުގެ ޝިކާރައެއް ހޯދައިފިކަމުގެ ނިޝާނެކެވެ.
ރިޝީ ގާތްވި ވަރަކަށް މުޅި ތަން ހިމޭންވަމުން ދިޔައެވެ. އެންމެ ފަހުން އޭނާ ޝަފާގެ ކުރިމަތީގައި މަޑުކޮށްލިއެވެ.
“އޭ އާ ކުއްޖާ.” ރިޝީ ބުންޏެވެ.
ޝަފާ ވަރަށް ހަމަޖެހިލައިގެން އިސްއުފުލާލިއެވެ. ރިޝީ އޭނާގެ ކެއުމަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެ ބުންޏެވެ. “ތި ކެއުން މަށަށް ދީ.”
ކައިރީގައި ތިބި މީހުން ގަނޑުވި ކަހަލައެވެ. އެންމެންވެސް ހީކުރީ ޝަފާ ވަގުތުން ތަބައް ދޭނެ ކަމަށެވެ. އެއީ އެންމެންވެސް ކަންތައް ކުރާ ގޮތެވެ. ނަމަވެސް، ޝަފާ ހަމައެކަނި އޭނާއަށް ބަލާލާފައި މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ. “މިއީ މަގޭ ކެއުން.”
ރިޝީ ބުމަ އަރުވާލިއެވެ. “ބަނޑުހައި ނަމަ، އަމިއްލައަށް ކެއުން ހޯދަންވީނު.” ޝަފާ އިތުރުކޮށްލިއެވެ.
މުޅި ތަނަށް ސިހުން ގެނުވި ހިމޭންކަމެއް ފެތުރުނެވެ. މީހެއްގެ އަތުން ސަމުސަލެއް ވެއްޓުނު އަޑު އިވުނެވެ. އެއްވެސް މީހަކު ހަރަކާތެއް ނުކުރެއެވެ. ރިޝީއާ އެފަދަ ގޮތަކަށް މީގެ ކުރިން އެކަކުވެސް ވާހަކަ ދައްކާފައެއް ނުވެއެވެ.
ރިޝީ ގާތަށް ޖެހިލިއެވެ. “ކަލެއަށް އެނގޭތަ ތި ވާހަކަ ދެއްކެނީ ކާކާކަން؟”
ޝަފާ އޭނާއަށް ބަލާލިއެވެ. “އާނ، އެނގޭ.”
“ދެން؟” ރިޝީ އެހިއެވެ.
“ދެންވެސް އަދި މިއިނީ މަގޭ ކެއުން ކާށޭ.” ޝަފާ ޖަވާބު ދިނެވެ.
މުޅި ތަން މުޅިން ހިމޭންވިއެވެ. ބައެއް މީހުން ބިރުން، އަނެއް ބަޔަކު ޤަބޫލުކުރަން ދަތިވެފައި ޝަފާއަށް ބަލަން ތިއްބެވެ. އެމީހުން ހީކުރީ ޝަފާ އެ ހަދަނީ ވަރަށް ބޮޑު ގޯހެއް ކަމަށެވެ. ރިޝީއަށް ނޫނެކޭ ބުނުމަކީ އެކަކުވެސް ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ރިޝީގެ މޫނުމަތީގެ ކުލަވަރު ބަދަލުވިއެވެ. އޭނާއަކީ އެހެން މީހުން ގޮންޖަހައި އުޅޭ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާ މި ހުރިހާ ދުވަހު އުޅުނީ އޭނާގެ ބަހަކީ އެންމެ ފަހު ބަސް ކަމަށް ހަދައިގެންނެވެ. ކުއްލިއަކަށް، ރިޝީ ޝަފާގެ ތަބައް އަތުލައި ބިމަށް ޖެހިއެވެ. މުޅި ތަނުގައި ތަބައް ޖެހުނު އަޑު ގުގުމައިގެން ދިޔައެވެ. ބަތްތައް ބިމަށް ބުރައިގެން ގޮސް، ރިހަ ފެތުރުނެވެ.
ރިޝީ ހީނލާފައި ބުންޏެވެ. “ދެން ބުނެބަލަ، އަދިވެސް ތިހުރީ މަށަށް ނޫނެކޭ ބުނެވޭނެ ފަދަ ހާލަތެއްގަތަ؟”
ޝަފާ ބިމަށް އޮހިފައި ހުރި ކެއުމަށް ބަލާލިއެވެ. ދެން ރިޝީއަށް ބަލާލިއެވެ. އޭނާގެ މޫނުމަތިން ފެންނަނީ ހަމަޖެހުމެވެ. “މަށަށް ހީވަނީ ކަލޭ ބަނޑުހައިވެފައި ތިހުރީ ހަމައެކަނި ކެއުމަކަށް ނޫންހެން.” ޝަފާ ބުންޏެވެ.
ވަގުތުކޮޅަކަށް ރިޝީ ވެސް ހައިރާންވިއެވެ. އެއީ އެ ބަސްތައް ބުނީ ރުޅިވެރިކަމާއެކު ނޫން ކަމަށް ވީތީއެވެ. އެއީ ހަމްދަރުދީއާއި އޯގާތެރިކަމާއެކު ބުނި ބަސްތަކެކެވެ. އެއީ ރިޝީއަށް މާ އުނދަގޫވި ކަމަކަށް ވިއެވެ. ރިޝީ ޝަފާގެ ކޮނޑުގައި ހިފާފައި ބުންޏެވެ. “ތެދުވޭ!”
ޝަފާ ގުޑައެއް ނުލިއެވެ. “މަ ބުނީ ތެދުވާށޭ!” ރިޝީ އަޑަށް ބާރުލާފައި ބުންޏެވެ.
އަދިވެސް ޝަފާ އިނީ އިށީނދެގެންނެވެ. އެންމެން ތިބީ އަނިޔާވެރިކަމެއް ފެނިދާނެ ކަމުގެ ބިރުގައެވެ. ނަމަވެސް އެކަކަށްވެސް ނޭނގޭ ކަމަކީ، ޝަފާ މިފަދަ ވަގުތުތަކަށް އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ތައްޔާރުވެފައިވާ ކަމެވެ. މި ޖަލުގެ ކެންޓީނުގައި އިން މަޑުމައިތިރި އަންހެންމީހާގެ ކުރިން، އޭނާއަކީ އެކަކަށްވެސް ތަސައްވުރު ނުކުރެވޭ ފަދަ މީހެކެވެ. ޝަފާގެ ހަޤީޤަތް ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުކޮށްލަން އޮތީ ތައްޔާރަށެވެ.
ރިޝީ ޝަފާގެ ކޮނޑުގައި ވަރަށް ބާރަށް ހިފެހެއްޓިއެވެ. ވަށައިގެން ތިބި އަންހެނުންތައް މޫނު އަނބުރާލިއެވެ. ބައެއް މީހުން ލޯ މަރާލީ ހަޅޭކުގެ އަޑާއި އަނިޔާވެރިކަމެއް ފެނިދާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހިނގީ އެކަކުވެސް އުއްމީދު ނުކުރާ ކަމެކެވެ. ޝަފާ ވަރަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ރިޝީގެ އަތް އޭނާގެ ކޮނޑުން ނައްޓުވާލިއެވެ. އެއީ ރުޅިވެރިކަމެއް ނެތް، ހަމަޖެހިފައިވާ ހަރަކާތެކެވެ.
ޝަފާގެ އެ ހަރަކާތްތެރިކަމާއި އަމިއްލަ ނަފުސަށް އޮތް އިތުބާރު ފެނިފައި، އެންމެން ހައިރާންވިއެވެ. މިއީ ނުރައްކާތަކާ ކުރިމަތިލާން ދަންނަ މީހެއްކަން އެމީހުންނަށް އިޙުސާސްވިއެވެ. ރިޝީ ޝަފާއަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރެ އެހިއެވެ. “ކަލެއަކީ ކާކު؟”
ޝަފާ ވަރަށް ގިނައިރު ބަލަން ހުރެފައި ބުންޏެވެ. “މިއީ ހަޤީޤަތް ނޭނގި މީހުން ފަނޑިޔާރުކޮށް، ނިންމުންތައް ނިންމުމުން ކުރެވޭ އިޙުސާސް ދަންނަ މީހެއް.”
ރިޝީ ފިނި ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބުންޏެވެ. “މަގޭ އިޙުސާސްތައް އެނގޭ ކަމަށް ހެދިގެން ނޫޅޭ.”
ނަމަވެސް ޝަފާ ރުޅިއެއް ނައެވެ. އޭނާ މުޅި ކެންޓީނަށް ބަލާލިއެވެ. ބިރުގެންފައި ތިބި މޫނުތަކަށާއި، އިސްޖަހައިގެން ތިބި އަންހެނުންނަށެވެ. ދެން އަލުން ރިޝީއަށް ބަލާލިއެވެ. “ކަލެއަށް ހީވާ ވަރަށް ވުރެ ބޮޑަށް މަށަށް ތިކަންކަން އެނގޭ.”
އެ ވަގުތު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރިޝީގެ ލޮލުން ބިރުވެރިކަމުގެ ބަދަލުގައި ފެނުނީ އޮޅުންފިލުވަން ބޭނުންވުމުގެ އަސަރެވެ.
އެ ދުވަހުގެ ފަހުން، ޖަލު ތެރޭގައި ވާހަކައެއް ފެތުރުނެވެ. އެއީ އާދައިގެ ދޮގު ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަޤީޤަތެވެ. ގިނަ ދުވަސްވީ ގާޑަކު ޝަފާގެ ހަޤީޤަތް ކިޔައިދިނެވެ. ޖަލަށް އައުމުގެ ކުރިން ޝަފާއަކީ ގިނަ ބައެއްގެ އިޙުތިރާމް ލިބިފައިވާ، ކުއްލި ހާލަތުގައި ފަރުވާދޭ މީހެކެވެ. ފަނަރަ އަހަރަށްވުރެ ގިނަ ދުވަހު އޭނާ ވަނީ ކަނޑުމަތީގެ ހާދިސާތަކާއި، އަލިފާނުގެ ހާދިސާތަކުގައި މީހުން ސަލާމަތްކުރުމަށް ރަށްރަށުގައި މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ. އަނދަމުންދިޔަ ގެތަކަށް އޭނާ ވަދެފައިވެއެވެ. ކަނޑުމަތިން އަނިޔާވެގެން ގެނައި މަސްވެރިންނަށް އެހީތެރިވެދިނެވެ. އަދި ދުނިޔެ ދޫކުރަމުންދިޔަ ބީރައްޓެހިންގެ އަތުގައި ހިފަހައްޓައިގެން އޭނާ އިނެވެ.
އެންމެން ބިރުގަންނަ އެ ކުރެހުންތަކަކީ (ޓެޓޫތަކަކީ) އަނިޔާވެރިކަމުގެ ނިޝާންތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ހަނދާންތަކެވެ. އެއް ކުރެހުމަކީ ބޮޑު ތޫފާނެއްގެ ތެރޭގައި އޭނާ ސަލާމަތްކުރި ކުޑަކުއްޖާގެ ހަނދާނެވެ. އަނެއް ކުރެހުމަކީ ކަނޑުމަތީގެ ހާދިސާއަކުން އޭނާ ސަލާމަތްކުރި މަސްވެރިއެއްގެ ރަމްޒެކެވެ. ހިތާ ދިމާލުގައިވާ ކުރެހުމަކީ، ވަދާއީ ސަލާމް ކުރުމުގެ ފުރުސަތު ނުލިބި ވަކިވި އޭނާގެ ކޮއްކޮގެ ހަނދާނެވެ. އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ކޮންމެ ނިޝާނަކީ ދިރިއުޅުމުގެ ސަފުހާއެކެވެ. ލޯތްބާއި ކަނޑައިގެން ދިޔަ އުންމީދުތަކުގެ ހަނދާނެކެވެ.
ނަމަވެސް މީހުން އޭނާގެ ބޭރުފުށަށް ބަލާފައި އޭނާގެ ދިރިއުޅުން ނިންމާލީއެވެ. އެމީހުންނަށް ފެނުނީ ހަމައެކަނި ކުރެހުންތަކެވެ. އޭގެ ފަހަތުގައިވާ އޯގާތެރިކަމެއް އެމީހުންނަކަށް ނުފެނުނެވެ.
ޝަފާ ޖަލަށް އަންނަން ޖެހުނު ސަބަބަކީ ވަރަށް ހިތްދަތި ކަމެކެވެ. މީގެ އަހަރުތަކެއް ކުރިން، އޭނާގެ ކޮއްކޮ އުޅެމުންދިޔައީ އަނިޔާވެރި ކައިވެންޏެއްގެ ތެރޭގައެވެ. ލަދުވެތިކަމާއި މުޖުތަމައުގެ ނިންމުންތަކަށް ބިރުން، އޭނާގެ ކޮއްކޮ އެ ހުރިހާ އަނިޔާއެއް ބަރުދާސްތު ކުރަމުންދިޔަ މަންޒަރު ޝަފާ ބަލަމުންދިޔައެވެ. އެއް ރެއަކު، ކޮއްކޮގެ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވި ވަގުތު، ޝަފާ އެކަމުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތެވެ. އެ ހާދިސާއާއެކު ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުވެގެން ދިޔައެވެ. ލޯބިވާ މީހަކު ސަލާމަތްކުރުމަށް އޭނާ ނިންމި ނިންމުމުގެ ނަތީޖާއާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނެވެ. ކޯޓުން އޭނާގެ އަމަލުތަކަށް ހުކުމް ކުރިއެވެ. ޖަލަކީ އޭނާގެ އަދަބު ކަމުގައި ވިއެވެ.
އެހެނަސް، ޖަލުގެ ތޭރިތަކުގެ ތެރޭގައިވެސް ޝަފާގެ ހިތުގައި ހިތްދަތިކަމާއި ނަފުރަތު އަށަގަތުމަކަށް އޭނާ ފުރުސަތެއް ނުދެއެވެ. އޭނާ ޤަބޫލުކުރި ގޮތުގައި މީހަކަށް ކުށެއް ކުރެވުމަކީ، އެ މީހަކީ “ކުށެއް” ކަމުގައި ވުމެއް ނޫނެވެ. އަދަބަކީ މީހާ ހަލާކުކޮށްލާ އެއްޗަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ އުނގަންނައިދޭ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށް އޭނާ ޤަބޫލުކުރިއެވެ. އަދި އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް އިންސާނީ ކަރާމާތް ޙައްޤުވާކަން އޭނާ ޤަބޫލުކުރުމެވެ.
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު ފެނުނީ އާދަޔާ ހިލާފު މަންޒަރެކެވެ. ރިޝީ ކާގެއަށް ވަދެގެން އައުމުން އެންމެން ހިމޭންވިއެވެ. ނަމަވެސް މިފަހަރު އޭނާ އައީ މީހަކަށް ބިރުދައްކާކަށް ނޫނެވެ. އޭނާ ހިނގާފައި ދިޔައީ ޝަފާއާ ދިމާލަށެވެ. އޭނާގެ އަތުގައި ކާ އެއްޗެހި އެޅި ތަބަކެއް އޮތެވެ. އޭނާ އެ ތަބައް މޭޒުމަތީގައި ބެހެއްޓިއެވެ. ޝަފާ އޭނާއަށް ބަލާލިއެވެ. ރިޝީ ހުރީ ކުށްވެރިވެފައިވާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. އެންމެން ބިރުގަންނަވައިގެން އުޅުނު މީހަކަށް، ކުޑަކުޑަ މާފަކަށް އެދުމަކީ ބޮޑު ހަނގުރާމައަކަށް ވުރެ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވިއެވެ.
އެންމެ ފަހުން އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ. “އަހަންނަށް ކަންތައް ކުރެވުނީ ގޯސްކޮށް.”
އެއްވެސް މީހަކު ހަރަކާތެއް ނުކުރެއެވެ. ރިޝީގެ ފަރާތުން މިފަދަ ބަސްތަކެއް އަތުވެދާނެ ކަމަކަށް އެކަކުވެސް އުންމީދެއް ނުކުރެއެވެ. ރިޝީ އަނެއްކާވެސް ބުންޏެވެ. “އަހަންނަށް ހީވީ މީހުން ބިރުގަންނަވައިގެން އުޅުނީމާ އަހަންނަށް އަނިޔާއެއް ނުލިބޭނެ ކަމަށް.” އޭނާގެ އަޑު މަޑުވިއެވެ. “އެކަމަކު އޭގެ ނަތީޖާއަކީ އަހަރެން މާ ބޮޑަށް އެކަހެރިވުން.”
ޝަފާ އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި ހުރި އަންހެން މީހާއަށް ބަލާލިއެވެ. މިފަހަރު އޭނާއަށް ފެނުނީ ޖަލުގައި އެންމެން ބިރުގަންނަ މީހާއެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި ފެނުނީ ހިތުގައި ރިހުން ހުރި، ތަދުތަކެއް ތަހައްމަލު ކުރަމުންދާ އިންސާނެކެވެ.
ޝަފާ ތަބައް ތަންކޮޅެއް ދުރަށް ޖައްސާލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. “އިށީީނނޭ.”
ރިޝީ ހައިރާންވެފައި އެހިއެވެ. “ކަލޭ ރުޅިއެއް ނާދޭތަ؟”
ޝަފާ ބޯ ހޫރާލިއެވެ. “ރުޅިއަކީ އުފުލަން ވަރަށް ބަރު އެއްޗެއް. އަހަރެންގެ ހަޔާތުގައި މިހާރުވެސް ކެތްކުރަން ޖެހޭ ވަރަށްވުރެ ގިނަ ތަދުތައް އުފުލިއްޖެ.”
ލަސްލަހުން ރިޝީ އިށީނެވެ. އަދި އަހަރުތަކަކަށްފަހު ފުރަތަމަ ފަހަރަށް، މީހެއްގެ އަތުން ކާ އެއްޗެހި އަތުލުމުގެ ބަދަލުގައި، މީހަކާއެކު އިށީނދެގެން އިނދެ މެންދުރުގެ ކެއުން ކެއެވެ.
ދުވަސްތައް ފާއިތުވަމުން ދިޔައެވެ. ޖަލުގެ މާހައުލަށް މަޑުމަޑުން ބަދަލުތައް އަންނަން ފެށިއެވެ. އެއީ ޤަވާއިދުތަކެއްގެ ސަބަބަކުން ނޫނެވެ. ނުވަތަ އަދަބެއްގެ ސަބަބަކުންވެސް ނޫނެވެ. އެއީ މީހުން އެކަކު އަނެކަކަށް ބަލާ ގޮތް ބަދަލުވުމުންނެވެ. ރިޝީ މީހުން ބިރުގަންނެވުން ހުއްޓާލައި، އެހީތެރިވާން ފެށިއެވެ. އާ މީހުންނަށް އާއިލާއަށް ސިޓީ ލިޔެދިނުމުގައި އެހީތެރިވިއެވެ. ކާ އެއްޗެހި ފޭރިގަތުމުގެ ބަދަލުގައި، އޭނާގެ ކާ އެއްޗެހި އެހެން މީހުންނާ ހިއްސާކުރަން ފެށިއެވެ. އޭނާގެ ސަބަބުން އަނިޔާ ލިބުނު މީހުންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދުނެވެ.
ބައެއް މީހުންނަށް ރިޝީ ބަދަލުވިކަން ޤަބޫލުކުރަން އުނދަގޫވިއެވެ. ނަމަވެސް ޝަފާ އެމީހުންނަށް ހަނދާންކޮށްދިނެވެ. “ކޮންމެ މީހަކީވެސް އެމީހަކަށް ކުރެވުނު އެންމެ ގޯސް ކަންތަކަށްވުރެ ރަނގަޅު މީހަކަށް ވުމުގެ ފުރުސަތު ޙައްޤުވާ މީހެއް.”
މި ބަސްތައް އެންމެންގެ ހިތުގައި ބީހިގެން ދިޔައެވެ.
މަސްތަކެއް ފާއިތުވެ، ޝަފާ މިނިވަންވާ ދުވަސް ޖެހުމުން، ޖަލުގައި ތިބި އަންހެނުންތައް ދޮރުމައްޗަށް އެއްވިއެވެ. އޭގެ ތެރެއިން ގިނަ ބައެއްގެ ލޮލުން ކަރުނަ ފާޅުވަމުންދިޔައެވެ. އެއްދުވަސްވަރެއްގައި އޭނާގެ ހަށިގަނޑުގައިވާ ކުރެހުންތަކާ ބެހޭގޮތުން ނުރުހުމުގެ ވާހަކަ ދެއްކި މީހުން، މިއަދު އޭނާއާ ސަލާމްކޮށް ވަދާއީ ބައްދަލުވުން ބާއްވަމުންދިޔައެވެ. ރިޝީ ހުރީ އެންމެންގެ ފަހަތުގައި މަޑުމަޑުންނެވެ.
ޝަފާ ގޭޓާ ހަމައަށް ދިޔުމުން، ރިޝީ އޭނާގެ ނަމުން ގޮވާލިއެވެ. ޝަފާ ފަސްއެނބުރި ބަލާލިއެވެ. ރިޝީ ހިތާމަވެރި ހިނިތުންވުމަކާއެކު ބުންޏެވެ. “އެނގޭތަ؟ ވަރަށް އާދަޔާ ޚިލާފު ކަމެއް އެބައޮތް.”
“ކޮން ކަމެއް؟” ޝަފާ އެހިއެވެ. “ކަލޭ މިތަނަށް އައި ދުވަހު، އެންމެން ތިބީ ކަލޭދެކެ ބިރުން.” ރިޝީ ބޯޖަހާލަމުން ބުންޏެވެ. “އެއީ ކަލޭގެ ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ކުރެހުންތަކުގެ ސަބަބުން ކަލެއަކީ ނުރައްކާތެރި މީހެއް ކަމަށް އެމީހުންނަށް ހީވީތީ.”
ރިޝީ އިސްޖަހާލިއެވެ. “އެކަމަކު މި ޖަލުގައި ހުރި އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއްޗަކީ ކަލޭގެ ހަމުގައިވާ ކުރެހުންތަކެއް ނޫން.” އޭނާ ކުޑަކޮށް މަޑުޖެހިލުމަށްފަހު ބުންޏެވެ. “އެއީ މީހުންގެ ހިތްތަކުގައިވާ، ފަރުވާ ދޭން ދެކޮޅު ހަދަމުންދިޔަ ރިހުންތަކާއި ތަދުތައް.”
ޝަފާ ހިނިތުންވެލިއެވެ. ފުރަތަމަ ފަހަރަށް ރިޝީއަށް ޝަފާގެ ފުރިހަމަ ހިނިތުންވުން ފެނުނެވެ.
އަހަރުތަކެއް ފަހުން، މީހުން އެ އަންހެނުންގެ މަރުކަޒުގެ ވާހަކަ ދައްކާއިރު، ރިޝީ ތަބައް އެއްލާލި ދުވަހުގެ ހަނދާނެއް އެކަކުވެސް ނުކުރެއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެމީހުން ހަނދާން ހުންނަނީ އެހެން ކަމެކެވެ. އެމީހުން ހަނދާން ހުންނަނީ ހަށިގަނޑުގައި ކުރެހުންތަކެއް ހުރި، ހިތްދަތި މާޒީއަކާއެކު ޖަލަށް ވަދެ، ނަމަވެސް އެންމެންނަށް ވަރުގަދަ ފިލާވަޅެއް ދަސްކޮށްދީފައި ދިޔަ ހިމޭން އަންހެން މީހާގެ މަތިންނެވެ.
އެއީ ކޮންމެ އިންސާނެއްގެ ބޭރުފުށުން ފެންނަން ހުންނަ ކަންކަމުގެ ފަހަތުގައި ފޮރުވިފައިވާ ފުން ވާހަކަތަކެއް ވާކަމުގެ ފިލާވަޅެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުންނަ ލަކުނަކީ ކޮންމެހެން ބަލިކަށިކަމުގެ ނިޝާނެއް ނޫނެވެ. ޓެޓޫއަކީ ކޮންމެހެން ނުބައިކަމުގެ ރަމްޒެއް ނޫނެވެ. އަދި ކުރެވޭ ކުށަކުން އިންސާނާގެ އިންސާނިއްޔަތުކަން ފުހެވިގެންނެއް ނުދެއެވެ.
ބައެއް ފަހަރު އަހަރެމެން އެންމެ އަވަހަށް ގޯސް ނިންމުންތައް ނިންމާ މީހުންނަކީ، ހަޤީޤަތުގައި ދިރިއުޅުމުގައި އެންމެ ބޮޑެތި ތަދުތަކެއް ތަހައްމަލުކޮށްފައިވާ މީހުންނެވެ. އަދި އެންމެން ބަދަލުވާން ޖެހޭނެ ކަމަށް ޤަބޫލުކުރާ މީހަކީ، ހިމޭންކަމާއެކު އެހެން އެންމެންގެ ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާ މީހާއަށް ވެދާނެއެވެ.
ސަބަބަކީ، އެންމެ ބޮޑު ބާރަކީ މީހުން ބިރުގަންނެވުމުގެ ޤާބިލުކަމެއް ނޫނެވެ. އެންމެ ބޮޑު ބާރަކީ، ހިތްދަތިވާންވީ ހުރިހާ ސަބަބެއް އޮއްވައިވެސް، އޯގާތެރި މީހެއްގެ ގޮތުގައި ހުރުމަށް އިޚުތިޔާރު ކުރުމެވެ. ކޮންމެ މޫނެއްގެ، ކޮންމެ ލަކުނެއްގެ، އަދި ކޮންމެ ހިމޭން ހަނގުރާމައެއްގެ ފަހަތުގައި، އެމީހަކާމެދު ގޮތް ނިންމުމުގެ ކުރިން އަޑުއަހަންޖެހޭ ހަޤީޤީ ވާހަކައެއް ވެއެވެ.
(ނިމުނީ)
