ޕާކިސްތާނުގެ ލައިވްސްޓްރީމްތަކުގައި ބޭއަދަބީ އަދި ޣައިރުޤާނޫނީ ކަންކަން ކުރިއަރުވާކަމަށް ބުނެ، އެ ޤައުމުގެ ކަމާބެހޭ ފަރާތްތަކުން ޓިކްޓޮކް ބޭނުންކުރާ ފަރާތްތަކާމެދު ފިޔަވަޅު އެޅުން ވަނީ ވަރުގަދަކޮށްފައެވެ. މިއާއެކު، އިންޓަރނެޓްގެ ޒަރިއްޔާއިން ކުރެވޭ ކަންކަމަށް ޒިންމާދާރުކުރުވުމާ ބެހޭގޮތުންނާއި، ދިވެހިރާއްޖޭގައި ވެސް މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކެއް އެޅުމާމެދު އައު ސުވާލުތަކެއް ވަނީ އުފެދިފައެވެ.
އެންމެ ފަހުން ހިނގި ހާދިސާގައި، ޕެޝާވަރުގެ ފުލުހުން ވަނީ އައްބާސް (ނުވަތަ ސޯނޫ) ނަމަކަށް ކިޔާ ޓިކްޓޮކް އިންފްލުއެންސަރަކު ހައްޔަރުކޮށްފައެވެ. އޭނާ ހައްޔަރުކުރީ ލައިވްސްޓްރީމެއްގެ ތެރޭގައި ރާ ބޮއެ، އެކަމަށް ހިތްވަރުދިންކަމުގެ ތުހުމަތުގައެވެ. 2026 ނޮވެމްބަރު 12 ގައި “ޕްރޯޕާކިސްތާނީ” އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، އޭނާގެ އަތުން ރާ ފުޅިއެއް ފެނިފައިވާތީ މައްސަލަ ރަސްމީކޮށް ހުށަހަޅައި، އޭނާގެ ޓިކްޓޮކް އެކައުންޓް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ. ފަހުން އެ އިންފްލުއެންސަރު ވަނީ ފުލުސް އޮފީހުގައި އާންމުންގެ ކިބައިން މާފަށް އެދިފައެވެ.
މި ހާދިސާ ހިނގާފައިވަނީ ޕާކިސްތާނުގައި ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ކޮންޓެންޓްތަކަށް ފާރަވެރިވުން އިތުރުކޮށް، ޑިޖިޓަލް ޤަވާއިދުތައް ތަންފީޛުކުރުމަށް ބާރުއަޅަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައެވެ.
މިފަދަ ހަރުކަށި ފިޔަވަޅުތައް އަޅަނީ ހަމައެކަނި ޕާކިސްތާނަކުން ނޫނެވެ. ކެންޔާގެ “ބިޒްނަސް ޑެއިލީ އެފްރިކާ” އިން ރިޕޯޓްކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، 2026 ވަނަ އަހަރުގެ އޭޕްރީލް މަހާއި ޖޫން މަހާ ދެމެދު، އޮރިޔާންކާޑާއި، ބޭއަދަބީ އުޅުމާއި، ގަނާކުރުމާއި، ފުރައްސާރަކުރުން ފަދަ އުސޫލުތަކާ ޚިލާފު ކަންކަން ހުރުމުގެ ސަބަބުން 80،640 ލައިވްސްޓްރީމެއް ޓިކްޓޮކުން ވަނީ މެދުކަނޑާލާފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ތުރުކީވިލާތުން ވެސް ވަނީ ސޯޝަލް މީޑިއާގައި އިތުރު ހުރަސްތައް އަޅައި، ކުޑަކުދިން ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ލައިވްސްޓްރީމް ކުރުމުގައި ހަރުކަށި އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅާފައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއިން ވެސް މިފަދަ ސުވާލުތަކެއް ކުރަންޖެހޭތަ؟
ޓިކްޓޮކަކީ މިހާރު ރާއްޖޭގައި މުނިފޫހިފިލުވުމާއި މުއާޞަލާތުކުރުމަށް ބޭނުންކުރާ މުހިންމު ވަސީލަތެކެވެ. ވިޔަފާރިތަކަށާއި، ކޮންޓެންޓް އުފައްދާ ފަރާތްތަކަށް މީގެ ސަބަބުން ގިނަ ފުރުޞަތުތަކެއް ލިބެއެވެ. ގިނަ ބަޔަކު ލައިވް ސެޝަންތައް ބޭނުންކުރަނީ ޒިންމާދާރުކަމާއެކު މަޢުލޫމާތު ދިނުމަށާއި މުނިފޫހިފިލުވައިދިނުމަށެވެ.
ނަމަވެސް، ބައެއް ލައިވްސްޓްރީމްތައް މިހާރު ބަދަލުވަމުންދަނީ އާންމުކޮށް ޒުވާބުކުރުމާއި، އެކަކު އަނެކަކަށް ހަމަލާދިނުމާއި، ހަޑިހުތުރު ބަހުން ވާހަކަދެއްކުމާއި، އަދި އަމިއްލަ ސިއްރުތައް ފަޅާއަރުވާލާ މަސްރަހުތަކަކަށެވެ. ބައެއް ފަހަރު، ބަލަން ތިބޭ މީހުން މިފަދަ މައްސަލަތަކަށް ހިތްވަރުދީ، “ވަރޗުއަލް ގިފްޓް” ފޮނުވައި، އަމިއްލަ ޒުވާބުތައް އާންމު މުނިފޫހިފިލުވުމަކަށް ހަދާލައެވެ.
މިއީ ސީރިއަސް ސުވާލެއް އުފެދޭ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން މިފަދަ “ޑްރާމާ” ތަކަށް އާދަވެ، އިންސާނީ ކަރާމާތާއި ޒިންމާދާރު އުޅުމުގެ މިންގަނޑުން ބޭރުވުމުން ވެސް އެކަން ދެނެގަންނަން ނޭނގޭ ހިސާބަށް ދިޔައީ ހެއްޔެވެ؟
ދިވެހިރާއްޖެ ފަދަ ކުޑަ މުޖުތަމައެއްގައި، އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް މީހުން އިހާނެތިކޮށް، ފުރައްސާރަކުރުމުން ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކަކީ ލައިވް ނިިންމާލުމުން ނިމޭނެ ކަންކަމެއް ނޫނެވެ.
އިންޓަރނެޓް މެދުވެރިކޮށް ކުރާ ފުރައްސާރައާއި، ބިރުދެއްކުމާއި، ނަހަމަ ގޮތުގައި ބޭނުންކުރުމާއި، އަމިއްލަ ސިއްރުތައް ހާމަކުރުމާއި، އަދި ޣައިރުޤާނޫނީ ކަންކަން ކުރިއެރުވުމާ ދެކޮޅަށް ސާފު އަދި ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކެއް ކަނޑައަޅަންވީ ވަގުތު ޖެހިއްޖެ ކަމަށް ފެނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ފިޔަވަޅުތަކަކީ ދެފުށް ފެންނަ، އަދި ހަމަހަމަ ފިޔަވަޅުތަކަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. އެއީ ނޫސްވެރިކަމާއި، ބިނާކުރަނިވި ފާޑުކިޔުމާއި، ޚިޔާލު ފާޅުކުރުމުގެ މިނިވަންކަމަށް ހުރަސްއެޅޭ ވަސީލަތަކަށް ވެގެން ނުވާނެއެވެ.
މީގައި ބަލަން ތިބޭ މީހުންގެ ޒިންމާވެސް ބޮޑެވެ. ޒުވާބުތަކަށް ހިތްވަރުދީ، މީހުންނަށް މަލާމާތްކޮށް ހަދާ މީހުންނަށް ހަދިޔާ ފޮނުވާނަމަ، އެ ބަލާ މީހުން ވެސް އެ ވަނީ އެ ނޭދެވޭ ސަގާފަތުގެ ބައިވެރިންނަށެވެ.
މައްސަލައަކީ ދިވެހިން ލައިވްއަށް ދިއުމެއް ނޫނެވެ. މައްސަލައަކީ ޑިޖިޓަލް މައިދާނުގައި ލިބޭ މިނިވަންކަމާއެކު، އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ވެސް ގެންގުޅެންޖެހޭ އަދަބު އަޚްލާޤާއި ޒިންމާދާރުކަން އިސްކުރަންޖެހޭ ކަމެވެ.
ކޮންމެ ޒުވާބަކީ ބަލަން ތިބޭ ބަޔަކު ބޭނުންވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކޮންމެ އަމިއްލަ މައްސަލައަކީ ލައިވް ކުރަންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ގިނަ ބަޔަކު ބަލާ ކޮންމެ ކަމަކީ “މުނިފޫހިފިލުވުން” ކަމުގައި ބެލެވޭކަށް ނެތެވެ.
މިފަދަ “ޑްރާމާ” ތަކަކީ އާންމު ކަމަކަށް ވުމުގެ ކުރިން، ރާއްޖޭގެ ޑިޖިޓަލް ސަގާފަތާމެދު ސީރިއަސް ގޮތެއްގައި މަޝްވަރާކުރަން ޖެހެއެވެ.
