ޖޭސްމިންގެ ހަޔާތުގައި ކަނޑަކީ، އޭނާގެ އަމަލުތަކާ މެދު ސުވާލުނުކުރާ، އަދި އޭނާގެ ހިތުގައިވާ ފުން ހިމޭންކަމަށް އުޒުރުތަކެއް ދައްކަން މަޖުބޫރުނުކުރާ ހަމައެކަނި އެކުވެރިޔާއެވެ. ކަނޑުގެ ރާޅުތައް އޭގެ އަމިއްލަ ތަރުތީބުން، އެއްވެސް މެދުކެނޑުމެއްނެތި ދަތުރުކުރަނީ އިންސާނުންނަށް ނުވިސްނޭ ފަދަ ފުން އިހުސާސްތަކެއް ދެނެގަންނަ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ. ހުޅުލެއާއި މާލެއާ ދެމެދު ދަތުރުކުރާ ފެރީ، ހިމޭން ކަނޑުގެ ލޮނުގަނޑު ކަފަމުން ކުރިއަށްދިޔައިރު، ޖޭސްމިން ހުރީ ފެރީގެ ކައިރިފަށުގައި ހިފަހައްޓާލައިގެންނެވެ. އެއީ ގައުމުން ބޭރުގައި ހޭދަކުރި ދިގު އަހަރުތަކަށްފަހު، އަސްލު ދިރިއުޅުމުގައި ހަރުލުމަށް ކުރާ މަސައްކަތެއް ފަދައެވެ. ލޮނުވައިގެ ތާޒާކަން އޭނާގެ މޫނުގައި ބީހެމުންދިޔައިރު، ހިތުގައި ވަނީ ބަޔާންކުރަން ދަތި ވަރުބަލިކަމަކާއި އުންމީދެއް އެކުވެފައެވެ.
އަމިއްލަ ވަޒަނާއި، އާއިލާއާއި، އަދި އިންތިޒާރުގައި ތިބޭނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރި މީހުންނާ ވަކިވިތާ ތިން އަހަރުވެއްޖެއެވެ. އެ މުއްދަތުގައި އޭނާ މަސައްކަތްކުރީ ހަނގުރާމައިގެ ސަބަބުން ސުންނާފަތިވެފައިވާ ސަރަހައްދުތަކުގައި އިންސާނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދިނުމުގައެވެ. ކަރުނައާއި ހިތާމައިގެ ތެރޭގައި ދުވަސްތައް ގުނަމުންދިޔައިރުވެސް، އޭނާގެ ހިތުގައި އޮތީ ބޮޑު އެންމެ އުންމީދެވެ. އެއީ ކަނޑުތަކުގެ އަނެއް ފަރާތުގައި، އޭނާއަށް އިންތިޒާރުކުރާނެ ފިރިއަކާއި، އޭނާ ފެނުމުން އުފަލުން ދުވެފައި އަންނާނެ ދަރިންތަކެއް ތިބޭނެ ކަމުގެ ފޮނި އުންމީދެވެ.
ކުއްލިއަކަށް އޭނާގެ އަތުގައި އޮތް ފޯނު ވައިބްރޭޓްވާން ފެށިއެވެ. އެއީ ވަރަށް ކުޑަ ކަމެއް ނަމަވެސް، އެ ވަގުތު އޭނާއަށް އިހުސާސްވީ މުޅި ދިރިއުޅުން ބަދަލުކޮށްލާފާނެ ފަދަ ބަރުދަނެއް އެ މެސެޖުގައިވާ ކަމަށެވެ. ޖޭސްމިން ފޯނުގެ ސްކްރީނަށް ބަލަހައްޓައިގެން ހުރީ، އެ މެސެޖު ހުޅުވުން ލަސްކޮށްލުމުން ކުރިމަތިލާންޖެހޭ ހަގީގަތް ބަދަލުވެދާނެ ކަމަށް ހީކުރާ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ.
އެންމެ ފަހުން އޭނާ މެސެޖު ހުޅުވާލިއެވެ. އެއީ ވަރަށް ކުރު، އެއްވެސް ކަހަލަ އޯގާތެރިކަމެއް ނެތް މެސެޖެކެވެ.
“ދެން މިކޮޅަށް އަންނާނެ ކަމެއް ނެތް. ގޭގެ ތަޅު މިހާރު ހުންނާނީ ބަދަލުކޮށްފަ. ކުދިންވެސް ބޭނުމެއް ނޫން ކަލޭ ދެކޭކަށް. ހުރިހާ ކަމެއް ނިމުނީ.”
އެ ވަގުތު، ވާހަކަތަކުގައި ބުނާ ފަދައިން ދުނިޔެ އެފުށްމިފުށަށް ޖެހުނު ކަމުގެ އިހުސާސެއް އޭނާއަކަށް ނުކުރެވުނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި މުޅި މާހައުލަށް ވެރިވީ ބިރުވެރި ހިމޭންކަމެކެވެ. އޭނާއަށް އަމިއްލަ ނޭވާގެ އަޑުވެސް އިވޭހާ ހިމޭނެވެ. ގެއަށް ފޯރަން އޮތީ އެންމެ ތިން މިނެޓެވެ. އޭނާ އެތައް އަހަރެއް ވަންދެން ރައްކާތެރިކުރަން މަސައްކަތްކުރި ދިރިއުޅުމުން އޭނާ ބޭރުކޮށްލަން ފިރިމީހާ ރިޝާން ނިންމީ އެންމެ ފަހު ވަގުތުއެވެ.
ރިޝާނަކީ އެއްއިރެއްގައި އޭނާގެ އަތުގައި ހިފައިގެން ތަރިތަކުގެ ދަށުގައި ހުރެ، އެއްވެސް ދުރުމިނަކުން އެދެމެދުގައިވާ ލޯތްބަށް ބަދަލެއް ނާންނާނެ ކަމަށް ވަަޢުދުވި މީހާއެވެ. ޖޭސްމިންއަކީ އޭނާ ދަންނަ އެންމެ ހިތްވަރުގަދަ އަންހެނާ ކަމަށް ބުނި މީހާއެވެ. ޖޭސްމިން އެ މެސެޖު ދެވަނަ ފަހަރަށް ކިޔާލިއެވެ. އެއީ އޭނާއަށް ނުވިސްނިގެނެއް ނޫނެވެ. ނަމަވެސް އެހާ ކުރު ބަސްކޮޅަކުން މުޅި ހަޔާތް ނިންމާލެވިދާނެ ކަމަށް ގަބޫލުކުރަން ދަތިވީއެވެ.
އޭނާގެ އިނގިލިތަކުގައި އެއްވެސް ތުރުތުރުލުމެއް ނެތެވެ. ވަރަށް ހަމަޖެހިލާފައި އޭނާ ޖަވާބު ލިޔުނެވެ.
“ތިޔަ އެދޭ ގޮތަކަށް.”
އެ ބަސްތަކުގައި އެއްވެސް ރުޅިވެރިކަމެއް ނުވަތަ އާދޭހެއް ނެތެވެ. އޭނާގެ ހިތުގެ ދޮރު ލެއްޕުނީ ވަރަށް ހިމޭންކަމާއެކުގައެވެ. މެސެޖު ފޮނުވާލުމަށްފަހު، އޭނާއަށް އެނގުނު ކަމަކީ ދެން އޮތީ ކުރީގެ ދިރިއުޅުމަށް އެނބުރި ދިއުން ނޫން ކަމާއި، ކުރިމަތީގައި އޮތް ހަގީގަތާ ކުރިމަތިލުން ކަމެވެ.
ފެރީ މާލެއަށް ލެފިއެވެ. މާލޭގެ ކުލަބޮކިތަކާއި، ސައިކަލުތަކުގެ އަޑާއި، މީހުންގެ ހަލަބޮލިކަމުގެ ތެރެއިން ޖޭސްމިން ހިނގަމުންދިޔައީ ބީރައްޓެހި އިހުސާސަކާ އެކުގައެވެ. އޭނާ ދިރިއުޅުނު ގެ ހުރީ ހުޅުމާލޭގައެވެ. ޓެކްސީ ގޮސް އެ އިމާރާތުގެ ކުރިމައްޗަށް މަޑުކޮށްލުމުން، އޭނާގެ ހިތް ނުތަނަވަސްވިއެވެ. ހިތުގެ ކޮންމެވެސް ކަނެއްގައި، މިއީ އޮޅުމަކަށް ވުމަށް ނުވަތަ ރުޅީގައި ބުނެވުނު ބަހަކަށް ވުމަށް އުންމީދުކުރެވުނެވެ.
ގޭގެ ބޮކިތައް ހުރީ ދިއްލާފައެވެ. ދޮރުފޮތިތައް ހުރީ ދަމާފައެވެ. އެތެރޭގައި ދިރިއުޅުން އާދައިގެ މަތިން ކުރިއަށްދަނީއެވެ. އޭނާ ސިޑިން އަރައިގެން ގޮސް، އެއްއިރެއްގައި އޭނާއަށް ހުޅުވިފައި ހުރި ދޮރުގެ ތަޅަށް ތަޅުދަނޑި ޖެހިއެވެ. ނަމަވެސް ތަޅުދަނޑި އެނބުރޭ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ތަޅު ވަނީ ބަދަލުކޮށްފައެވެ.
އެތެރެއިން މީހުން ހޭ އަޑު އިވެއެވެ. އޭނާގެ އަންހެން ދަރިފުޅާއި ފިރިހެން ދަރިފުޅުގެ އަޑެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން ނުދަންނަ އަންހެނެއްގެ އަޑެވެ. ޖޭސްމިން ދޮރުގައެއް ނުތަޅައެވެ. އަދި އެއްވެސް މީހަކަށް ގޮވައެއްވެސް ނުލައެވެ. އޭނާ ބޭނުން ނުވާ މީހަކަށް ވެފައިވާ ތަނަކަށް ވަންނަން އާދޭސްކޮށް، އަމިއްލަ ނަފްސު ދަށްކުރާކަށް އޭނާ ބޭނުމެއް ނުވިއެވެ. އޭނާ އެނބުރި ދިޔައީއެވެ.
އޭނާ ދާނެ ހަމައެކަނި ތަނަކީ ވިލިމާލެއެވެ. އޭނާގެ މާމަގެ ގެ ހުންނަނީ ހަމަޖެހޭ މާހައުލެއްގައެވެ. ޖޭސްމިން ދިޔައިރު، މާމަ އިނީ ބޭރު ފެންޑާގައި ކަޅު ސައިތަށްޓެއް ހިފައިގެންނެވެ.
“އައީތަ؟” މާމަ ސުވާލުކުރީ، އެއީ ވާނެ ގޮތްކަން ކުރިންވެސް އެނގޭ ފަދަ ގޮތަކަށެވެ.
“އޭނާ ބުނީ ދެން ނާންނާށޭ،” ޖޭސްމިން މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ބުންޏެވެ.
“ދެން ދަރިފުޅު ބުނީ ކީކޭ؟” މާމަ އެހިއެވެ.
ޖޭސްމިން ކަނޑާ ދިމާއަށް ބަލާލަމުން ބުންޏެވެ. “އޭނާ އެދޭ ގޮތަކަށޭ.”
މާމަގެ ތުންފަތަށް ލުއި ހިނިތުންވުމެއް އައެވެ. “ވަރަށް ރަނގަޅު،” މާމަ ބުންޏެވެ.
ޖޭސްމިން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ދިއުމުގެ މާ ކުރިންވެސް، މާމަ އޭނާއަށް ދަސްކޮށްދީފައިވާ މުހިންމު ފިލާވަޅެއް އޮވެއެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ހިތް ނޫން ކަމަށާއި، އަމިއްލަ ދިރިއުޅުމުގެ ކަންކަންވެސް ރައްކާތެރިކުރަން ޖެހޭނެ ކަމެވެ. ހިތުގެ ޒަހަމްތައް ފަސޭހަވިޔަސް، ދިރިއުޅުން ފުނޑުފުނޑުވެއްޖެނަމަ އެ އަލުން ބިނާކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމެއް ކަމެވެ.
ޖޭސްމިން ވަނީ އެ ނަސޭހަތުގައި ހިފާފައެވެ. އެމީހުން އުޅުނު އެޕާޓްމަންޓަކީ ކައިވެނީގެ ކުރިންވެސް ޖޭސްމިންގެ އަމިއްލަ ނަމުގައި އޮތް ތަނެކެވެ. އޭނާގެ މާލީ ކަންކަން ހުރީ ވަރަށް ބޮޑަށް ރައްކާތެރިކުރެވިފައެވެ. ގާނޫނީ ގޮތުން ކުރަންޖެހޭ ހުރިހާ ކަމެއް އޭނާ ހުރީ ހިމޭންކަމާއެކު ނިންމާފައެވެ. އެ ދުވަހު ރިޝާން އެކަމާ ހީނ، އެއީ ބޭކާރު ކަމެއް ކަމަށް ބުންޏެވެ. ނަމަވެސް މިއަދު އެ ކަންކަމުގެ ބޭނުން އެވަނީ ޖެހިފައެވެ.
ޖެހިގެން އައި ދުވަހު އޭނާގެ ވަކީލު ގުޅިއެވެ. ރިޝާން ވަނީ ވަރިވުމަށާއި، ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިކަން ހޯދުމަށް ކޯޓަށް މައްސަލަ ހުށަހަޅާފައެވެ. ޖޭސްމިން ވަރަށް ހަމަޖެހިލާފައި ބުންޏެވެ. “ކުރިއަށް ގެންދަވާ.”
ދެން ފެށުނީ ގާނޫނީ ހަނގުރާމައެކެވެ. ރިޝާން ހީކުރި ގޮތާ ޚިލާފަށް، ކަންކަން ކުރިއަށްދިޔައީ ވަރަށް ތަރުތީބުންނެވެ. ޖޭސްމިންގެ ފަރާތުން ހުށަހެޅި ލިޔެކިޔުންތަކާއި ހެކިތަކުން، ރިޝާން ދައްކަމުންދިޔަ ދޮގު ވާހަކަތައް އެކި ފަހަރު މަތިން ފަޅާއަރަމުންދިޔައެވެ. ރިޝާން އުންމީދުކޮށްގެން ހުރީ ޖޭސްމިން އާދޭސްކުރާނެ ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ޖޭސްމިންގެ ހިމޭންކަމާއި ސާބިތުކަމުގެ ކުރިމަތީގައި ރިޝާންގެ އިތުބާރު ކެނޑި، މައްސަލަ އޭނާއަށް ނާކާމިޔާބުވާނެކަން ޔަގީންވުމުން، އޭނާގެ ވަކީލު މެދުވެރިކޮށް ސުލްހަވުމަށް ހުށަހެޅިއެވެ.
“އޭނާ ގޭގެ ތަޅު ބަދަލުކުރިތަ؟” ޖޭސްމިން އޭނާގެ ވަކީލު ގާތު އެހިއެވެ.
“އާދެ،” ވަކީލު ޖަވާބުދިނެވެ.
“އޭނާ އެ މެސެޖު ފޮނުވިތަ؟”
“އާދެ، ފޮނުވި.”
“އެހެންވީމާ ދެން ދައްކާނެ އިތުރު ވާހަކައެއް ނެތް،” ޖޭސްމިން ވަރަށް ހަމަޖެހިލާފައި ބުންޏެވެ.
ހަފުތާތަކެއް ފަހުން، ޖޭސްމިންއަށް އޭނާގެ ދަރިންނާ ބައްދަލުވިއެވެ. އޭނާގެ އަންހެން ދަރިފުޅު ދުވެފައި އައިސް ޖޭސްމިންގެ ގައިގައި ބައްދާލަމުން “މަންމާ” އޭ ކިޔައި ގޮވާލި ވަގުތު، ޖޭސްމިންގެ ހިތަށް ބަޔާންކުރަންދަތި އަސަރުތަކެއް ކުރިއެވެ. “މަންމަ ދުވަހަކުވެސް ދަރިފުޅުމެން ދޫކޮށެއް ނުލަން،” އޭނާ މަޑުމަޑުން ބުންޏެވެ.
ކޯޓުގެ މަރުހަލާތައް ނިމިގެންދިޔައީ ޖޭސްމިންއަށް ކާމިޔާބުވަމުންނެވެ. ގޭގެ މިލްކުވެރިކަމާއި، ކުދިންގެ ބެލެނިވެރިކަން ޖޭސްމިންއަށް ލިބުނެވެ. ރިޝާން ކުރި ހުރިހާ ދޮގު ތުހުމަތުތަކެއް ކޯޓުން ބޭރުކޮށްލިއެވެ. ނަމަވެސް މި ވާހަކައިގެ އަސްލު ނިމުން އައީ ކޯޓަކުންނެއް ނޫނެވެ.
އެއް ދުވަހަކު އިރުއޮއްސޭ ވަގުތު، ޖޭސްމިން އޭނާގެ ދަރިންނާއެކު އަތިރިމަތީގައި ހުއްޓެވެ. އުޑުމަތި ރަންކުލައިން ފެވިފައިވާއިރު، ކުދިންގެ ހިނިތުންވުމާއި ކުޅޭ އަޑުން މުޅި މާހައުލު ވަނީ އުޖާލާވެފައެވެ. އެ ވަގުތު އޭނާގެ ފޯނަށް ރިޝާންގެ މެސެޖެއް އައެވެ. “އަހަރެމެންނަށް ވާހަކަދައްކާލެވިދާނެތަ؟”
ޖޭސްމިން އެ މެސެޖު ކިޔާލުމަށްފަހު ފޯނު ނިވާކޮށްލިއެވެ. ބައެއް މާފުތަކަކީ ވަގުތު ފާއިތުވުމަށްފަހު އަންނަ އެއްޗެހިކަމާއި، ބައެއް ނިންމުންތަކަކީ އިތުރު ބަހަކާ ނުލައިވެސް ފުރިހަމަވެފައިވާ ނިންމުންތަކެއްކަން އޭނާއަށް މިއަދު އެނގެއެވެ. އެ ދުވަހު އޭނާ ފޮނުވި ތިން ބަސް، “ތިޔަ އެދޭ ގޮތަކަށް”، އެއީ ބަލިގަބޫލުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސު މިނިވަންކުރުމެވެ.
ޖޭސްމިން ކަނޑަށް ފުރަގަސްދީ، އޭނާގެ ދަރިންނާ ދިމާއަށް ހިނގައިގަތެވެ. އޭނާގެ ކުރިމަތީގައި އޮތީ އަމިއްލަ ބާރުގައި ބިނާކުރާނެ އާ މުސްތަގުބަލެކެވެ. ފަހަތް ބެލުމެއް ނެތި އޭނާ ކުރިއަށް ހިނގައިގަތެވެ.
(ނިމުނީ)
