މަހާރާޝްތުރާގައި ހިނގައިދިޔަ ހިތްދަތި ހާދިސާއެއްގައި، އަގުބޮޑު އައިފޯނަކާ ގުޅިގެން އުފެދުނު ދެބަސްވުމެއްގެ ތެރެއިން، ފަރުބަދައަކުން ވެއްޓި އެއް އާއިލާއެއްގެ ތިން މެންބަރަކު ނިޔާވެއްޖެއެވެ.
ފުލުހުންނާއި ސަރަހައްދީ ރިޕޯޓުތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، އުމުރުން 18 ނުވަތަ 19 އަހަރުގެ ކުނާލް ޗަންދްވާޑޭ، އޭނާގެ އާއިލާއާއެކު އައިފޯނަކާއި އޭގެ އިންސްޓޯލްމަންޓް ފައިސާއާ ގުޅޭގޮތުން ހިނގި ޒުވާބަކަށްފަހު، އޮގަސްޓް 21 ވަނަ ދުވަހު ތިސްގާއޮން ކައިރީގައިވާ ހާވްދުޔާ ޑޮންގަރު ސަރަހައްދަށް ދިޔައެވެ. އޭނާގެ މައިންބަފައިން ކަމަށްވާ މުރްލިދަރު އަދި ސަންގީތާ ޗަންދްވާޑޭ، އޭނާގެ ފަހަތުން އެތަނަށް ދިޔައެވެ. އަދި ރަށު މީހުންނާއި، ފުލުހުން އަދި ފަޔަރު ރެސްކިއު ޓީމުތަކާ ގުޅިގެން ގާތްގަނޑަކަށް ތިން ގަޑިއިރު ވަންދެން އޭނާ ފަރުބަދައިގެ ކައިރިން ދުރުކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރިއެވެ.
ނަމަވެސް، އެންމެ ފަހު ވަގުތު ކުނާލް ފަރުބަދައިން ފުންމާލި ކަމަށް ރިޕޯޓުތައް ބުނެއެވެ. އޭނާ ސަލާމަތްކުރަން އުޅުމުގެ ތެރޭގައި ބައްޕަ ވެސް ފަރުބަދައިން ވެއްޓުނެވެ. އަދި މި ހިތާމަވެރި ހާދިސާގައި އޭނާގެ މަންމަ ވެސް ވަނީ ނިޔާވެފައެވެ. ފުލުހުން ދަނީ މި ހާދިސާ ހިނގާދިޔަ ގޮތް އިތުރަށް ތަހުޤީޤު ކުރަމުންނެވެ.
މި ހިތްދަތި ހާދިސާއަކީ ހަމައެކަނި “ޒުވާނަކު އައިފޯނެއް ބޭނުންވުން” ކަމަށް ބަލައި ނިންމާލެވޭކަށް ނެތެވެ. މީގެ ފަހަތުގައި އޮތީ މިއަށްވުރެ މާ ފުން މައުޟޫއެކެވެ. އެއީ ކަންކަމުގައި މާޔޫސްވުމާއި، ހުދޫދުތަކާއި، ފައިސާގެ ދަތިކަމާއި، އަދި “ބޭނުންވާ ކަންކަމާއި” “ބޭނުންޖެހިފައިވާ ކަންކަމުގެ” ތަފާތު ދެނެގަތުމަށް ކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމުގެ މުހިންމުކަމެވެ.
ކޮންމެ އެދުމަކީ ފުއްދައިދޭންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ.
ބައެއް ފަހަރު މައިންބަފައިން “ތިކަން ކުރެވޭނެ ފޯރުންތެރިކަމެއް ނެތް” ކަމަށް ބުނަންޖެހެއެވެ. އަދި އަނެއްބައި ފަހަރު “މިހާރު ގެންގުޅޭ އެތި ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ކުރޭ” ނުވަތަ “ނޫން، މިވަގުތަކު ނޫން” ކަމަށް ބުނަންޖެހެއެވެ. އެއީ ލޯބި ނުވާތީ ބުނާ ބަހެއް ނޫނެވެ.
އާއިލާތަކުގެ މާލީ ތަނަވަސްކަމަށް ހުދޫދުތަކެއް ހުންނާނެކަމާއި، އެހެން މީހުން ގެންގުޅޭ ތަކެއްޗަކީ ތިމާގެ އަގު ވަޒަންކުރާ މިންގަނޑެއް ނޫންކަން ކުދިންނަށް ވިސްނައިދޭންޖެހެއެވެ. ކެތްތެރިކަމާއި، ޝުކުރުވެރިވުމާއި، އަދި “ނޫން” މި ބަސް އިވުމުން ދުނިޔެ ހުއްޓުނީ ކަމަށް ޤަބޫލުނުކޮށް، އެކަން ބަލައިގަތުމަށް ކުދިން އާދަކުރަންޖެހެއެވެ.
އެއާއެކު، މި ހާދިސާއަކީ ޒުވާނަކު ކުށްވެރިކޮށް، އޭނާގެ ނަން ކިލަނބުކުރުމުގެ ބަހަނާއަކަށް ވެގެންނުވާނެއެވެ. އެ އާއިލާގެ ތެރޭގައި ހިނގަމުންދިޔަ ކަންކަމާއި، އެ ޒުވާނާގެ ނަފުސާނީ ހާލަތު އަހަރެމެންނަކަށް ނޭނގެއެވެ. ކުއްލިއަކަށް ކުރިމަތިވާ ބޮޑެތި ޖަޒުބާތީ އިޙުސާސްތަކަކީ ހަމައެކަނި ބޯހަރުކަމެއް ނުވަތަ ނުބައި އުޅުމެއް ކަމަށް ބަލައި ދޫކޮށްލައިގެން ނުވާނެއެވެ. އެފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އަޑުއެހުމާއި، އޯގާތެރިކަމާއި، އަދި ބޭނުންވާ ހިނދު ފަންނީ އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭންޖެހެއެވެ.
އިސްލާމްދީން އަހަރެމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ ދުނިޔޭގެ މުދަލަށް ދަހިވެތިނުވެ، ﷲ ދެއްވި ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވުމަށެވެ. މުދަލާއި ދަރިންނަކީ އިމްތިހާނެއްކަން ހަނދުމަކޮށްދެއްވައި، އިސްރާފުކުރުމާއި މުދަލަށް މާބޮޑަށް ދަހިވެތިވުމުން ދުރުހެލިވުމަށް ޤުރުއާނުގައި އަންގަވާފައިވެއެވެ.
ދަރިންނަކީ އަހަރެމެންނާ ހަވާލުކުރެވިފައިވާ އަމާނާތެކެވެ. އެކުދިން ތަރުބިއްޔަތު ކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެކުދިން އެދޭ ކޮންމެ އެއްޗެއް ހޯދައިދިނުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި އެކުދިންގެ ކިބައިގައި ޝުކުރުވެރިވުމާއި، ކެތްތެރިކަމާއި، މަޑުމޮޅިކަމާއި، ޒިންމާދާރުކަން އަދި ފުދުންތެރިކަމުގެ ސިފަ އަށަގަންނަވަންޖެހެއެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ހަދީޘްކުރައްވާފައިވަނީ، ހަޤީޤީ މުއްސަނދިކަމަކީ ނަފުސުގެ މުއްސަނދިކަން ކަމުގައެވެ. އެއީ އަބަދު އިތުރު ތަކެއްޗަށް ބޭނުންވުމުގެ ބަދަލުގައި، ލިބިފައިވާ މިންވަރަށް ރުހިގެން ހުރުމެވެ. މިއީ އަހަރެމެންގެ ގޭތެރޭގައި ދަސްކޮށްދޭން މުހިންމު ފިލާވަޅެކެވެ.
ދަރިންނަށް ހުވަފެން ދެކެން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. ނަމަވެސް އިންތިޒާރު ކުރަންވެސް ދަސްކޮށްދޭށެވެ. ލިބިފައިވާ ތަކެއްޗަށް އުފާކުރަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. ނަމަވެސް އެހެން މީހުންގެ މުދަލުން ތިމާގެ އަގު ވަޒަންނުކުރަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ. “އަލްހަމްދުލިﷲ” ކިޔަންވީ ހަމައެކަނި ބޭނުންވާ ކަމެއް ހާސިލުވުމުން ނޫންކަމާއި، ނުލިބޭ ކަންކަން ބަލައިގަތުމުގައިވެސް އެކަން އޮތްކަން ދަސްކޮށްދޭށެވެ.
އައިފޯނަކީ ބޯދާ އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ. ފެޝަންތައް ބަދަލުވެދާނެއެވެ. ފައިސާ އައިސްފައި ގޮސްދާނެއެވެ. ނަމަވެސް، ދަރިންނަށް ދަސްކޮށްދޭ ރަނގަޅު އުސޫލުތަކަކީ މުޅި އުމުރަށް އެކުދިންނާއެކު ދެމިއޮންނާނެ ކަންކަމެވެ.
އެދެން ދަންނަ، ނަމަވެސް “ނޫން” ބުނުމުން އެކަން ޤަބޫލުކުރަން ދަންނަ ކުދިންތަކެއް ބިނާކުރަމާ ހިނގާށެވެ. ލިބޭ މިންވަރަށް ޝުކުރުވެރިވާން ދަންނަ، އަދި ތިމާގެ އަގަކީ އަތުގައި ހުރި މުދަލެއް ނޫންކަން ދަންނަ ކުދިންތަކެއް ތަރުބިއްޔަތު ކުރަމާ ހިނގާށެވެ.
އެންމެ މުހިންމު ކަމަކީ، ކޮންމެ ޚަބަރެއްގެ ފަހަތުގައި އާއިލާއެއް އޮންނަކަމާއި، ކޮންމެ ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއްގެ ފަހަތުގައި އިންސާނުންތަކެއް ވާކަން ހަނދާންކުރުމެވެ. އަދި ކޮންމެ ފިލާވަޅެއްގައިވެސް، މީހުން ކުށްވެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި އޯގާތެރިކަން އިސްކުރަމާ ހިނގާށެވެ.
