ކޯނެލް ޔުނިވަރސިޓީގެ ސައިންސްވެރިން ވަނީ ދުނިޔޭގައި މިހާތަނަށް ފެނުނު މިފަދަ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކުޅަނދުރު އާއިލާ، ނިއުޔޯކްގެ އީސްޓް ލޯން ގަބުރުސްތާނުގެ ބިމުގެ އަޑިން ހޯދާފައެވެ. ބިމުގެ އަޑީގައި ހާލި ހަދައިގެން އުޅޭ މި ކުޅަނދުރުތަކުގެ އާބާދީ ގާތްގަނޑަކަށް 5.5 މިލިއަނަށް އަރާނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވެއެވެ.
މި ހައިރާންކުރުވަނި ހޯދުން ހޯދާފައިވަނީ ކޯނެލް ޔުނިވަރސިޓީގެ ދިރާސާވެރިންނެވެ. މިކަން ފާހަގަވީ އެ ސަރަހައްދުން ކުޅަނދުރުތަކުގެ އާދަޔާ ޚިލާފު ހަރަކާތްތަކެއް ޓެކްނީޝަނެއް ކަމަށްވާ ރޭޗަލް ފޯޑައިސްއަށް ފެނުމާ ގުޅިގެންނެވެ. މާހިރުން ކަށަވަރުކޮށްދީފައިވާ ގޮތުގައި މިއީ “އެޑްރީނާ ރެގިއުލަރީސް” ނަމަކަށް ކިޔާ، ބޮޑެތި ހާލިތަކުގެ ބަދަލުގައި ވަކިވަކިން ބިމުގެ އަޑީގައި ހަރާއި ހާލި ހަދައިގެން އުޅޭ ބާވަތެކެވެ.
2023 ވަނަ އަހަރު ކުރި ތަފުސީލީ ދިރާސާތަކުން އެނގުނު ގޮތުގައި، އެންމެ 1.5 އޭކަރުގެ ކުޑަ ސަރަހައްދެއްގެ އަޑީގައި 3 މިލިއަނާއި 8 މިލިއަނާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް ކުޅަނދުރު ދިރިއުޅެއެވެ. ބެލެވޭ ގޮތުގައި މި އާބާދީ އެތަނުގައި އުޅޭތާ މިހާރު 1930 ގެ އަހަރުތަކުން ފެށިގެން ގާތްގަނޑަކަށް 90 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ވެދާނެއެވެ. މިއީ މިހާތަނަށް އެނގިފައިވާ މިފަދަ އެންމެ ދުވަސްވީ އެއް އާބާދީއެވެ.
މި ކުޅަނދުރުތަކުގެ އަދަދު ކިތަންމެ ގިނަ ނަމަވެސް، މިއީ އިންސާނުންނަށް ނުރައްކާތެރި ނުވަތަ ހަމަލާދޭ ބާވަތެއް ނޫނެވެ. މިއީ އަހަރަކު އެއްފަހަރު ވަކި ދުވަސްވަރެއްގައި، ކާނާ ހޯދުމަށާއި ދަރިމައިވުމުގެ ކަންކަމަށް ބިމުން މައްޗަށް އަރައި، ކުޑަ ދުވަސްކޮޅަކު އުޅުމަށްފަހު އަލުން ބިމުގެ އަޑިއަށް ދާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ.
ސައިންސްގެ ދާއިރާގެ މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ “އެޕިޑޮލޮގީ” ގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ދިރާސާއިން ދައްކައިދެނީ، ތިމާވެށީގެ ނިޒާމުގައި މިފަދަ ދިރުންތަކުގެ މުހިންމުކަމެވެ. މި ކުޅަނދުރުތަކަކީ ގަސްގަހާގެއްސަށް ޕޮލިނޭޝަންގައި ނުހަނު ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ އެއްޗެހިތަކެކެވެ. އަދި މިއީ މީހުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކުގައި ހުންނަ ހުސްބިންތަކުގައި ވެސް، ހީނުކުރާ ފަދަ ގިނަ ދިރުންތަކެއް އުޅެދާނެކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
ދިރާސާވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ގަބުރުސްތާނުގެ ބިމަށް އިންސާނުންގެ ފަރާތުން މާބޮޑު ބަދަލެއް ނައިސް އޮތުމާއި، އެ ސަރަހައްދުގައި ފަނިފަކުސަ މަރާ ބޭސް ބޭނުންކުރުން މަދުވުމަކީ މި ކުޅަނދުރުތައް އާލާވުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ރަނގަޅު ފުރުސަތެކެވެ. މިއީ މުޅި ދުނިޔޭގައިވެސް މިފަދަ ދިރުންތައް ހަލުވިކަމާއެކު މަދުވަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، އެންމެ ހީނުކުރާ ފަދަ ތަންތަނަކީވެސް ދިރުންތަކުގެ މުހިންމު މަރުކަޒުތަކަށް ވެދާނެކަން ހާމަވެގެންދިޔަ ކަމެކެވެ.
